Абай ??нанбаев – ?аза? хал?ыны? ?лы классик а?ыны, а?артушы демократы, ?лтымызды? рухани ма?танышы. Абай ?з ауылында арабша хат таны?аннан кейін, он жасында Семей ?аласында?ы Ахмет Ризаны? медресесінде 3 жыл о?иды. О?у?а зерек, ??ымтал Абай діни саба?тармен ?оса ?з бетінше араб, парсы тілдерін ?йреніп, шы?ыс классиктері: Низами, Са?ди, Хафиз, Науан, Физули е?бектерімен танысып, та?ылым алады.
Абай а?ыл-ой санасы толыс?ан ша?ында ел билеу ісінен аула?танып, а?ынды? ?нер жолына т?седі. ?з бетінше шы?ыс, батыс, орыс елдері а?ындарыны?, ойшыл о?ымыстыларыны? е?бектерін о?ып, білімін толы?тырады. 1870 жылдарда Петербургтен айдалып келген революционер Михаэлиспен танысып, дос болады. Михаэлис Петербург университетіні? студенті, Чернышевскийді? жолын ?уушы, демократ-революционер еді. Михаэлис ар?ылы Абай айдауда?ы орыс демократтары: доктор Долгополовпен, таби?ат зерттеушісі, тарихшы Леонтьевпен танысады. Солар ар?ылы ол орысты? белгілі а?ын-жазушылары: Пушкин, Лермонтов, Толстой, Салтыков-Шедрин, Некрасов; сыншыл, ойшыл-демократтары Белинский, Герцен, Чернышевский, Добролюбов; Батыс Еуропа а?ындарымен: Гёте, Байрон, философ ойшылдарынан: Спенсор, Спиноза, Дарвин, т. б. е?бектерімен танысып, т?лім-т?рбие алады.
Перевод
Абай Кунанбаев – великий классический поэт казахского народа, педагог демократов, духовная гордость нашего народа. Абай получил образование в деревне Ахмет Реза в Семипалатинске в возрасте десяти лет после того, как в течение трех лет он получил арабское письмо в своей деревне. Изучая арабский и персидский языки, изучая арабский и персидский языки, он познакомится с восточными классиками: Низами, Сагди, Хафиз, Науан и Физули.
Во время психического заболевания Абая страна дрейфовала в поэтический способ танцевать. Он самостоятельно читает и воспитывает произведения поэтов, мыслителей, ученых восточных, западных и российских стран. Революционер, который был сброшен из Петербурга в 1870-х годах, был дружелюбным и знаком с Майклом. Михаил был демократическим революционером в Петербургском университете, предателем Чернышевского. Майкл знаком с российскими демократами в битве Абая: доктор Долгополов, натуралист, историк Леонтьев. Через них он известен как русские поэты-писатели: Пушкин, Лермонтов, Толстой, Салтыков-Шедрин, Некрасов; критики, мыслители Белинского, Герцена, Чернышевского, Добролюбова; С западноевропейскими поэтами: Гете, Байрон, философские мыслители: Спенсер, Спиноза, Дарвин и другие. познакомиться с его трудами и научить их
Абай (Ибра?им) ??нанбаев.
(1845-1904)
Абай ?аза?ты? ?лы а?ыны, композитор, философ, ?аза? жазба ?дебиетіні? негізін ?алаушы, оны? ал?аш?ы классигі.
?кесі ??нанбай ?скенбай?лы бай, би ж?не ?аза? руларыны? ішіндегі беделді адамдарды? бірі бол?ан. ??нанбай ?ар?аралы дуаныны? а?а с?лтаны бол?ан.
??нанбай діншіл бол?ан. М?сылман дініні? ы?палын к?шейту ма?сатын к?здеп Орта Азияны? діндар ?ожаларын, татар молдаларын ?арама?ында?ы ауылдар?а тарат?ан. Оларды? балаларын м?сылманша о?ыт?ан. ?з ауылында ?абит?ан деген молданы ?стап, Абайды да о?ыт?ан. Абайды? саба??а зеректігін бай?а?ан со?, ?кесі Семей ?аласында?ы м?сылман имамы Ахмет Ризаны? медресесіне берген. Ол дін саба?тарына тарих, поэзия, математика, философия сия?ты д?ние тану п?ндерін араластыра о?ытуды ?ажет к?ретін а?ымны? ба?ытын ?ста?ан адам бол?ан. Абай б?л медреседе 4 жыл о?ы?ан кезінде араб, иран ж?не Орта Азия ?дебиеті классиктеріні? шы?армаларымен жа?сы танысады. ?зі ?лгілерінен ?йренген. Абайды? жазу ж?мысында ?лгі еткені 19-шы ?асырда?ы орыс ?дебиеті бол?ан. Абай Семейдегі медреседен кетер алдында ?ш айдай орысша о?ы?ан, осы тілде аздап жаза ж?не с?йлей білген. Еліне ?айт?аннан кейін де Семеймен ?атынасын ?збеген. Семейге саяси к?з?арастары ?шін жер аударыл?ан, орыс о?ымыстылары Н.И.Долгополов ж?не Е.П.Михаэлиспен танысып, орысша білімін терендете т?суге ж?рдем ал?ан. Абай Семейге келіп, айлап жатып Гоголь атында?ы кітапханадан к?п кітаптар о?ы?ан ж?не ауылына да алып кетіп о?итын бол?ан.
Абай д?ние ж?зіні? бас?а да ?алымдары мен жазушыларыны? е?бектерін о?иды. Мысалы, Ежелгі Грецияны? ата?ты ?алымы Аристотельді? философиялы? ж?не ?деби шы?армаларымен толы? таныс?ан. Ата?ты данышпан Сократты? да шы?армасын б?лген.
Абай В.Г.Белинскийді? е?бектерін ?натып о?ы?ан. А.С.Пушкин шы?армаларын о?ып, ?лгіге тарт?ан.
«Евгений Онегин» романынан ?зінділер аударды «Амал жо?, ?айттым білдірмей» / «Татьяна хатына»/ ?нін шы?арды. Сондай-а? И.А.Крылов, М.Ю.Лермонтов, И.Гете шы?армаларынан да аударды.
Абай ?аза?ты? ?н-к?й творчествосын жете білген. Біржан сал, А?ан сері, Т?ттімбет, Жаяу М?са сынды халы? композиторларын ерекше ба?ала?ан. ?зі «Айттым с?лем ?алам?ас», «С?р?ылт т?ман», «?ара??ы т?нде тау ?ал?ып» та?ы бас?а ?ндер шы?ар?ан.
Абай «Атаны? баласы болма, адамны? баласы бол» деп, жалпы адамзатты т?гел с?йетін, гуманизм биігіне ша?ырады.
Перевод
После возвращения в страну под семипалатинском сообщения во главе. Ссыльный в семипалатинск за политические взгляды, русские ученые Н.И. Е и Долгополов.П. Ознакомиться с Михаэлиспен, русско получения знаний поступить в терендете помощи. Абай Семей, обучающихся в деревню уехал и больше читал книги лежа месяцами в библиотеки имени Гоголя.
Ученые труды других писателей, читает абая и мира. Например, знаменитый ученый Древней Греции Аристотель философские и литературно ознакомления с произведениями. Социологический анализ современных социальных процессов в б?лген гений знаменитого произведения.
В Абай.Г. Читал труды Белинскийді? подобных средств. А.С. Читать произведения пушкина, образец отказа от.
«Евгений Онегин» отрывки из романа обратил «без Подхода, без наблюдения за птицами» / «письма Татьяны»/ песню. Также И. А.Крылова, М. Ю. Лермонтова, И. Из произведений Гете тоже обратил внимание.
Абая, казахская музыка] детально знал. Биржан сал, Акан сери, Таттимбета, Жаяу Мусы, как особо ценится народных композиторов. «Айттым с?лем ?алам?ас», «Стальной туман», «горные вершины Темной ночью» и другие, выпущенные песни.
Абая «сын Деда мороза-не радуйся, будь сыном человека», что любит все человечество в целом, призывает к высотам гуманизма.
Составьте эссе на казахском на тему абай кунанбаев
Ответы:
Абай (Ибра?им) ??нанбаев ??нанбай?лы (1845-1904) — а?ын, а?артушы, жазба ?аза? ?дебиетіні?, ?аза? ?деби тіліні? негізін ?алаушы, философ, композитор, аудармашы, саяси ?айраткер, либералды білімді ислам?а таяна отырып, орыс ж?не еуропа м?дениетімен жа?ындасу ар?ылы ?аза? м?дениетін жа?артуды к?здеген реформатор. Абай а?ынды? шы?армаларында ?аза? хал?ыны? ?леуметтік, ?о?амды?, моральды? м?селелерін ар?ау еткен.Абай Шы?ыс пен Батыс м?дениеті мен ?ркениетін жетік білген. Бір?атар ?лем ойшылдарыны? е?бектерімен жа?сы таныс бол?ан. Философиялы? трактаттар стилінде жазыл?ан «?ара с?здері» – та?ырып ау?ымдылы?ымен, д?ниетанымды? тере?дігімен, саяси-?леуметтік салма?тылы?ымен ??нды.Орта ж?зді? Ар?ын тайпасыны? Тобы?ты руынан шы??ан билер ?улетінен. ?кесі ?скенбай?лы ??нанбай ?з заманында?ы ата? да??ы алыс?а кеткен адамдарды? бірі бол?ан. Патша ?кіметі XIX ?асырды? ортасында?ы бір сайлауда оны ?ар?аралы ауданыны? а?а с?лтанды?ына бекіткен. Шешесі ?лжан Орта ж?зді? Ар?ын тайпасынан ?аракесек руыны? шешендікпен, тап?ырлы?, ?зіл ?жуамен аты шы??ан шаншарларды? ?ызы «Абай» деп жас Ибра?имді анасы ?лжан еркелетіп ата?ан. Содан бері б?л есіммен Абай тарих?а енді.?ыс?аша шолуОсындай текті ортадан шы??ан ??нанбай мен ?лжаннан ту?ан т?рт ?лды? бірі Абай жастайынан а? ерекше ?абілетімен, а?ылдылы?ымен к?зге т?седі. Бала?а сыншы ?кесі осы баласынан ?атты ?міт етеді. ?кесі оны? зеректігін бай?а?аннан кейін, 10 жас?а тол?ан со? Семейдегі Ахмет Риза медресесіне береді.Медреседе т?рт жыл о?ы?аннан кейін, о?удан шы?арып алып, ?асында ?стап, ел бас?ару ісіне баули бастайды. ?кесіні? т??ірегінде ел жа?сыларымен араласып, ?з хал?ыны? рухани м?дениет ж?йелерімен жете танысады. ?зі билер ?лгісінде шешен с?йлеуге т?селеді. ?тымды с?зімен, ?діл билігімен елге танылып, аты шы?ады. К?п ?замай, жетпісінші жылдарды? бас кезінде ?о?ыр К?кше дейтін елге болыс болады. Билікке араласып, біраз т?жірибе жина?та?аннан кейін ол халы? т?рмысында?ы к?ле?келі жа?тар?а с?уле т?сіруге к?ш салып ба?ады. Біра? онысынан п?лендей к??іл тоятындай н?тиже шы?ара алмайды. Сонды?тан хал?ына пайдалы деп тап?ан істерін к?ркем с?збен, ?сіресе, ?ле?мен насихаттама? болады. Абай бір жа?ынан шы?ыс классиктері Низами, Са?ди, ?ожа Хафиз,Науаи, Физули, Ж?ми та?ы бас?аларды о?ыса, екінші жа?ынан А. С. Пушкин, А.И. Герцен, М.Е. Салтыков-Щедрин, Н.А. Некрасов, М.Ю. ,Л.Н. Толстой, И.А. Крылов, Ф.М. Достоевский, И.С. Тургенев, Н.Г. Чернышевский м?раларын о?ып, тере? таныс бол?ан, Батыс ?дебиетіненГете, Дж. Байрон сия?ты а?ындарды о?ып, Дрепер, Спиноза, Спенсер, Льюис, Дарвин сынды ?алымдарды? е?бектерін зерттейді.
Юноша сразу же попал в самую гущу сложных интриг. Тяжбы решались не царским судом, а на основе веками существовавшего обычного права казахов. Вращаясь в кругу изощренных вдохновителей межродовой борьбы, наделенный от природы недюжинными способностями, Абай постигает тончайшие приемы ведения словесных турниров, где оружием служили отточенное красноречие, остроумие и изворотливость.
Обращаясь к казахской народно-речевой культуре, еще в юношеском возрасте Абай научился высоко ценить значение выразительного поэтического слова и, сумев стать мастером виртуозной ораторской речи, заслуженно стяжал себе славу красноречивого, остроумного оратора. Если Кунанбай и люди его круга обращались к авторитету своих предков — родовых старейшин, и хранили в памяти только их речи, приговоры и афоризмы, то Абай, наперекор отцу тянувшийся к общению с народными, певцами,-.знал почти всех своих предшественников —. поэтов, акынов и участников «айтысов», выступавших перед народом в борьбе за поэтическое первенство.
Поэтическая жизнь творца
Рано пробудившийся интерес к классической поэзии Востока породил первые подражательные стихи Абая. Обращение к традиции казахской народной поэзии сделало его новые стихи оригинальными и индивидуально-самобытными. В этих стихах уже наметился будущий самостоятельный облик поэта, творчество которого глубокими корнями уходит в народ. По свидетельству многих своих современников, Абай начал сочинять стихи (в виде импровизаций и песен-посланий) очень рано, с двенадцатилетного возраста, поэтому его поэзия этого периода дошла до нас далеко не полностью.
Вместе с небольшим количеством юношеских стихов поэта мы находим только ряд упоминаний об отдельных забытых и утерянных произведениях. Так, известны лишь начальные строки стихов, посвященных любимой им девушке Тогжан. Только в. устной прозаической передаче сохранился «айтыс» молодого Абая с девушкой-акыном Куандык.
Слабое развитие письменности в тогдашнем Казахстане обусловило и отсутствие писем, мемуаров, записей современников, которые помогли бы сохранить юношеские стихи Абая и осветить его биографию. Немалое значение при этом имело и отношение к поэту вообще, характерное для феодально-байской среды того времени.
Если народ с глубоким уважением относился к поэтическому творчеству и высоко чтил звание акына, то родовитые баи с самодовольной гордостью говорили: «Слава богу, из нашего племени не выходило ни одного баксы и акына». Этим презрительным отношением знати к званию поэта и объясняется то, что в родных аулах Абая не сохранилось ни его ранних произведений, ни даже рассказов о его поэтической деятельности ранней поры. И сам Абай под влиянием таких взглядов на поэтическое творчество часто выдавал свои стихи того времени за стихи своих молодых друзей.
Втянутый насильно в родовые распри, Абай не мог примириться с несправедливостью и жестокостью отца и часто шел вразрез с интересами и стремлениями Кунанбая, вынося справедливые и беспристрастные решения по многим делам. Кунанбаю были не по душе новые повадки сына и то, что друзей и советников Абай искал себе в народе, среди простых, но мудрых и честных людей, и то, что Абай уже многие годы тяготел к русской культуре.
Между хитрым властным отцом и правдивым, непокорным сыном все чаще происходили серьезные споры и стычки, угрожающие со временем кончиться прямым разрывом. Этот разрыв и совершился, когда Абаю было — двадцать восемь лет.
Теперь Абай мог определить дальнейшую свою деятельность по велению собственного разума. Прежде всего он вернулся к изучению русского языка, прерванному в детстве. Его новыми друзьями стали акыны, певцы-импровизаторы, талантливая казахская молодежь, по преимуществу незнатного рода, и лучшие представители русской» Интеллигенции того времени, с которыми,он встречался в Семипалатинске. На тридцать пятом году жизни Абай вновь возвращается к поэзии.
Но стихи и этого периода он все еще распространяет под именам их друзей. Только летом 1886 года, когда Абаю минуло-уже сорок лет; написав прекрасное стихотворение «Лето», он впервые решился поставить под ним свое имя.
Остальные двадцать лет жизни Абая прошли в необычайно содержательной, напряженной творческой поэтической деятельности. В течение десяти-двадцати лет Абай (уже зрелый культурный человек) .изучает народное творчество и поэтическое наследие восточных поэтов и главным образом русскую классическую литературу. В годы зрелости Абай окончательно разочаровался е нравах и морали феодально-родовой среды.
В юности невольный участник бесконечных межродовых раздоров и распрей, разжигаемых главами родов, Абай теперь отчетливо увидел всю пагубность этой родовой борьбы,, всю неимоверную тяжесть ее для народа и начал понимать истинный смысл раздоров, искусственно разжигаемых царизмом, проводившим свой принцип «разделяй и властвуй». Он понял, что управители, бии (судьи) и старшины — это ставленники колонизаторской царской власти. Глубоко задумывается Абай над судьбами своего народа, терзается мыслью об участи темной, угнетаемой» и. бесправной народной массы.
Абай (Ибра?им) ??нанбай?лы (1845-1904) — а?ын, жазушы, ?о?ам ?айраткері, ?азіргі ?аза? жазба ?дебиетіні? негізін салушы, либералды білімді ислам?а таяна отырып, орыс ж?не еуропа м?дениетімен жа?ындасу ар?ылы ?аза? м?дениетін жа?артуды к?здеген реформатор.
Абай 10 тамыз 1845 ж. ?азіргі Семей облысыны? Шы??ыс тауларында ?ар?аралыны? а?а с?лтаны ??нанбайды? т?рт ?йеліні? бірінен ту?ан. Орта ж?зді? Ар?ын тайпасыны? Тобы?ты руынан шы??ан билер ?улетінен. ?кесі ?скенбай?лы ??нанбай ?з заманында?ы ата? да??ы алыс?а кеткен адамдарды? бірі бол?ан. Патша ?кіметі XIX ?асырды? ортасында?ы бір сайлауда оны ?ар?аралы ауданыны? а?а с?лтанды?ына бекіткен. Шешесі ?лжан орта ж?зді? Ар?ын тайпасынан ?аракесек руыны? шешендікпен, тап?ырлы?, ?зіл ?жуамен аты шы??ан шаншарларды? ?ызы «Абай» деп жас Ибра?имді анасы ?лжан еркелетіп ата?ан. Содан бері б?л есіммен Абай тарих?а енді.
Осындай текті ортадан шы??ан ??нанбай мен ?лжаннан ту?ан т?рт ?лды? бірі Абай жастайынан а? ерекше ?абілетімен, а?ылдылы?ымен к?зге т?седі. Бала?а сыншы ?кесі осы баласынан ?атты ?іт етеді. Сонды?тан да ол абайды медреседе т?рт жыл о?ы?аннан кейін, о?удан шы?арып алып, ?асында ?стап, ел бас?ару ісіне баули бастайды. ?кесіні? т??ірегінде ел жа?сыларымен араласып, ?з хал?ыны? рухани м?дениет ж?йелерімен жете танысады. ?зі билер ?лгісінде шешен с?йлеуге т?селеді. ?тымды с?зімен, ?діл билігімен елге танылып, аты шы?ады. К?п ?замай, жетпісінші жылдарды? бас кезінде ?о?ыр К?кше дейтін елге болыс болады. Билікке араласып, біраз т?жірибе жина?та?аннан кейін ол халы? т?рмысында?ы к?ле?келі жа?тар?а с?уле т?сіруге к?ш салып ба?ады. Біра? онысынан п?лендей к??іл тоятындай н?тиже шы?ара алмайды. Сонды?тан хал?ына пайдалы деп тап?ан істерін к?ркем с?збен, ?сіресе, ?ле?мен насихаттама? болады. Орыс ?дебиетімен танысуы к?п ы?пал етеді.
Абай бала кезінде ширак, пысы? болма?анымен, елдегі шешен, а?ын, ертегішілер ??гімесін тез ??ып алатын зеректігімен, ынталылы?ымен ерекшеленген, Шортанбай, Дулат, Б??ар жырау, Марабай, Ш?желерді ты?дап ?скен. Анасы ?лжан да шешен бол?ан, с?з ?адірін білетін ортада ?скен кісі. Оны? а?асы (?кесі Т?рланны? інісі) Тонтайды? ?лерінде кожа-молдалар?а карап: “Жазыла-жаэыла ?ожа-молдадан да ?ят болды, енді ?лмесек болмас”,—дегені халы? аузында м?тел болып кеткен. ??нанбай кажыны?да ке?інен тол?ап с?йлер тере?дігі, ?з т?стастарыны? ?ана емес, шетелдік саяхатшыларды? да назарына іліккен; ??нанбай ?ажы “Ескітам” деген ?оныстан медресе салдырып, ?зіні? ж?не туыстарыны? балаларын окыт?ан. Абай сегіз жасында ?уелі сол “Ескітам” медресесінде д?ріс алып, ауыл молдасы ?абит-ханнан о?ы?ан. ?кесі онын зеректігін бай?а?аннан кейін, 10 жас?о тол?ан со? Семейдегі Ахмет Риза медресесіне береді. Онда 3 жыл окы?ан, Медресені? ?шінші жылында ол осы ?алада?ы “Приходская школа?а” да ?осымша т?сіп, онда 3 ай орысша о?иды. Б?л т?ста М.О. ?уезовті? “?зі т?стас ?лкен-кіші балаларды? барлы?ынан сона??рлым зейінді, ??ымтал ж?не ерекше ы?ыласты бол?ан. Д?рісте арабша кітапты молдасыны? бір окып, бір-а? рет т?рікшеге аударып берген с?здерін кі-тапка ?арамай жат?а айтып шы?а алатындай зерек бола-ды. Сонымен д?ріс ?стінде о?ылатын саба?тарды ??ып білу Абай?а ?зге балалардан ана??рлым о?ай тиген. К?п уа?ытын алма?ан. Сонды?тан барлы? артыл?ан уа?ытын Абай ?з бетімен ?зі с?йген кітаптарын о?у?а ж?мсап, к?п ізденуге салынады. …О?у?а кірген со?-ак, тез есейіп, ілім ?у?ан кісіні? калпына о?ай т?сіп кеткен. О?ы?ан кітапты? к?біне сынмен карай білетін, сезімді окушы бола баста?ан. ?зіні? ?бден с?йіп, тандап о?ы?ан ірі акындары болады. … Сол бала к?нінде жатта?ан кейбір ?ле?дері ?л?айып, к?рілікке жеткен уа?ытына шейін есінен шы?па?ан, ?мы-тылма?ан” деген т?жырымы болаша? ?лы а?ынны? калып-тасу кезе?ін ай?а?тайды. Абай бір жа?ынан шы?ыс классиктері Низами, Са?ди, ?ожа Хафиз, Науаи, Физули, Ж?ми, та?ы бас?аларды о?ыса, екінші жаганан А.С. Пушкин, А.И. Герцен, М.Е. Салтыков-Щедрин, Н.А. Некрасов, М.Ю. Лермонтов, Л.Н. Толстой, И.А. Крылов, Ф.М. Достоевский, И.С. Тургенов, Н.Г.Чернышевский м?раларын о?ып, тере? таныс бол?ан, Батыс ?дебиетінен Гете, Дж. Байрон сия?ты а?ындарды о?ып, т?рлі ?ылым салалары бойынша зертгеулер ж?ргізілді. Есейген ша?ында, осы ?зі о?ы?ан философ, а?ын, ?алымдармен те? д?режеде пікір таластырып, оларды? ішінен ірі а?ындарды? ?зіне ?сері бол?ан кесек туындыларын ?аза? тіліне аудар?ан. Аудар?ан ?ле?дері к?ркемдік жа?ынан негізгі н?с?асымен те? т?сіп, кейде асып та жатады. ??нанбай Абайды? ?зге балаларынан ерекше зеректігін ерте сезіп, оны ?рі карай о?ытпай кайтарып алып, ел ісіне араласу?а баулиды. С?йтіп 13 жаста?ы Абай ?ке ы?палымен ?кімшілік-билік ж?мыстарына араласады. Ол ?ке касында бол?ан жылдарда ?аза? даласында?ы ?леуметтік ?мір ?айшылы?тарын жан-жа?ты тани т?седі. Патша ?кметіні? отаршылды? саясаты мен пара-?ор орыс ?кімдеріні?, жергілікті жарамса? болыстар ?рекеттеріні? халы? та?дырына кеселді, зияндылы?ын ай?ын т?сініп, со?ан карсы батыл ?имылдар жаса?ан. Алайда оны? тамыры тере?де жат?анын, отарлау ж?йесіні? бел алып, елді? к?рсауда ?ал?анын сезіп к?йзелген. Патша ?кіметіні? отаршылды? саясаты мен оны? аярлы?ын т?сінбей ?зара ?ым-?и?аш айтыс-тартыска т?скен, танымы таяз болыстар мен ел билеушілеріне ?арсы к?ресуге бел бу?ан Абай болыс сайлауына т?сіп, же?іп шы?ады. 1875 — 78 ж. ?о?ыркекше еліне болыс болады. Б?л жылдары ез ?олында?ы билікті пайдаланып, ?ділдік таразысын те? ?стау?а к?ш салды. Абай кейіннен, 1886 ж. Е.П. Михаэлисті? ?сынысымен, Семей облысты? статистика комитетіні? толы? м?шесі болып сайланды. Абай 1880 ж. И. Долгополов, А. А. Леонтьевпен танысып, олармен ты?ыз ?арым-?атынаста бол?ан. Абай ел ісіне аралас?ан жылдары?да ?ділеттілгімен, білімділігімен к?рініп, халы? арасында беделі ?седі.”
Абай (Ибра?им) ??нанбаев.
(1845-1904)
Абай ?аза?ты? ?лы а?ыны, композитор, философ, ?аза? жазба ?дебиетіні? негізін ?алаушы, оны? ал?аш?ы классигі.
?кесі ??нанбай ?скенбай?лы бай, би ж?не ?аза? руларыны? ішіндегі беделді адамдарды? бірі бол?ан. ??нанбай ?ар?аралы дуаныны? а?а с?лтаны бол?ан.
??нанбай діншіл бол?ан. М?сылман дініні? ы?палын к?шейту ма?сатын к?здеп Орта Азияны? діндар ?ожаларын, татар молдаларын ?арама?ында?ы ауылдар?а тарат?ан. Оларды? балаларын м?сылманша о?ыт?ан. ?з ауылында ?абит?ан деген молданы ?стап, Абайды да о?ыт?ан. Абайды? саба??а зеректігін бай?а?ан со?, ?кесі Семей ?аласында?ы м?сылман имамы Ахмет Ризаны? медресесіне берген. Ол дін саба?тарына тарих, поэзия, математика, философия сия?ты д?ние тану п?ндерін араластыра о?ытуды ?ажет к?ретін а?ымны? ба?ытын ?ста?ан адам бол?ан. Абай б?л медреседе 4 жыл о?ы?ан кезінде араб, иран ж?не Орта Азия ?дебиеті классиктеріні? шы?армаларымен жа?сы танысады. ?зі ?лгілерінен ?йренген. Абайды? жазу ж?мысында ?лгі еткені 19-шы ?асырда?ы орыс ?дебиеті бол?ан. Абай Семейдегі медреседен кетер алдында ?ш айдай орысша о?ы?ан, осы тілде аздап жаза ж?не с?йлей білген. Еліне ?айт?аннан кейін де Семеймен ?атынасын ?збеген. Семейге саяси к?з?арастары ?шін жер аударыл?ан, орыс о?ымыстылары Н.И.Долгополов ж?не Е.П.Михаэлиспен танысып, орысша білімін терендете т?суге ж?рдем ал?ан. Абай Семейге келіп, айлап жатып Гоголь атында?ы кітапханадан к?п кітаптар о?ы?ан ж?не ауылына да алып кетіп о?итын бол?ан.
Абай д?ние ж?зіні? бас?а да ?алымдары мен жазушыларыны? е?бектерін о?иды. Мысалы, Ежелгі Грецияны? ата?ты ?алымы Аристотельді? философиялы? ж?не ?деби шы?армаларымен толы? таныс?ан. Ата?ты данышпан Сократты? да шы?армасын б?лген.
Абай В.Г.Белинскийді? е?бектерін ?натып о?ы?ан. А.С.Пушкин шы?армаларын о?ып, ?лгіге тарт?ан.
«Евгений Онегин» романынан ?зінділер аударды «Амал жо?, ?айттым білдірмей» / «Татьяна хатына»/ ?нін шы?арды. Сондай-а? И.А.Крылов, М.Ю.Лермонтов, И.Гете шы?армаларынан да аударды.
Абай ?аза?ты? ?н-к?й творчествосын жете білген. Біржан сал, А?ан сері, Т?ттімбет, Жаяу М?са сынды халы? композиторларын ерекше ба?ала?ан. ?зі «Айттым с?лем ?алам?ас», «С?р?ылт т?ман», «?ара??ы т?нде тау ?ал?ып» та?ы бас?а ?ндер шы?ар?ан.
Абай «Атаны? баласы болма, адамны? баласы бол» деп, жалпы адамзатты т?гел с?йетін, гуманизм биігіне ша?ырады.
Абай ??нанбай?лы -?лы а?ын.
Абай ??нанбай?лы– ?аза?ты? ?лы а?ыны, композитор, философ, ?аза? жазба ?дебиетіні? негізін ?алаушы ж?не оны? ал?аш?ы классигі.
Абай поэзиясы – ?аза? хал?ыны? ?лтты? ма?танышы. Тек ?ана Абай ?ле?дерінен ?аза? даласыны? таби?аты, ?аза? ?міріні? шынды?ы, ?аза? хал?ыны? сезім-сыры, арман-тілегі, ?лтты? ерекшелік ?асиеттері т?гел к?рініп, сезіледі.
?лы Абай есімі барлы?ымыз?а жа?сы таныс. Абай — ?лтты? ?дебиетімізді? классигі.Абай ?о?амымызды? ?лы т?л?асы десек ?ателеспейміз. Абай – данышпан, Абай – кеме?гер. Абай — ?дебиеттегі шебер аудармашы.
Абай шын м?ніндегі жа?ашыл т?л?а. Ол ?амтыма?ан сала жо? сия?ты. Атап айтса? поэзия, ?нер, философия, тарих, музыка, этика, эстетика,педагогика,дін та?ы да бас?а салаларды ме?герген.
Абайды? м?раты, Абай арманы,Абай ?ні адамды адамгершілік, кісілік жа?ынан жетілдіру ар?ылы ?о?амды жетілдіру, ілгері дамы?ан м?денетті елдер ?аатарына ?осу. ?лы ойшыл ?аза? хал?ыны? к?зін ашумен болды.
Абай ?аза? хал?ыны? рухани ?лемін тере? ма?ыналы ?рі ?уендік ??рылымы жа?ынан да ыр?а??а ??рыл?ан романсты? сипатта?ы ?ле?дерімен байытты. Абай музыканы? ?зіне композитор болып атсалысты.Абай – ?ле? с?зді? патшасы. А?ынды? ?рнекті, ?уендік ?нерді, Абайдан асып ешкім бейнелей ал?ан жо?. Абай те?десі жо? а?ын, аса дарынды, дара ту?ан, ас?а? ойшыл философ, ?ай жа?ынан да ал?анда да жа?ашыл, д?ниеж?зілік м?дениет тарихынан ерекше орын ал?ан топжар?аны.
Окружающий мир напишите пожалуйста вот:
лёгкие состоят из огромного количества ??икроскопических розовых лёгочных мешков — (………….). Цвет альвеолам придаёт тонкая сеть кровеносных сосудов — (…………………), которые их покрывают. Толщина капилляра не превышает диаметра клетки крови. При каждом вдохе по бронхиолам в альвеолы поступает порция чистого (…………).Из воздуха через стенки альвеол и сеть капилляров кислород переходит в кровь и разносится ею по всему (…………………………….). Когда кровь забирает из альвеол кислород, то взамен она отдаёт им свой (…………). А тот, оказавшись внутри альвеол, при выходе уходит из (…………………..).что такое
Сократите дробь: а)1105/1326 б)836/2926 в)969/1235 г)1235/1326 д)969/1105 е)836/1235
Каток работающий на укладке шоссе, оказывает на него давление 400 кПа. Площадь сопр??косновения катка с шоссе 0,12 м в квадрате. Чему равен вес катка? С дано умоляю!)
Как читается эта формула по Физике P=Fm-Fa ?
Упростить выражение развёрнуто плиз (3x-2)(3x+2)-(1+x)(x-1)
Запиши слова чаща роща, щука, часы, туча чудо в том порядке, в каком даны звуковые м??дели
Помогите, пожааааааааалуйста…… я вообще ничего не понимаю:( 🙁 🙁
Складіть за схемами питальні речення.Прочитайте відповіді. ___ ___ ___? – Метелик жив н?? озері. ___ ___ ___ ___? – Метелик звернувся до хмар. ___ ___ ___ ___? – Він гостював у хмаринок.
Помогите пожалуйста!!! В каком году написан стих “Пройдись по Пензенскому краю…” М??трены Смирновой? В учебнике нет!
А)15!*7!/22!*3!
б)5!-10!/5!
Абай Құнанбаев — Қазақтың ұлы ақыны
Абай Құнанбаев туралы шығарма, эссе
Абай – ақын, ағартушы, философ, қазақтың жазба әдебиетінің негізін қалаушы. Қазақ халқының ұлы ақыны Абай 1845 жылы Семей облысының Абай ауданында туған. Абайдың әкесі Құнанбай аға сұлтан болған, өз елінің беделді адамы. Шешесі Ұлжан қайырымды, мінезі жұмсақ, тілге бай адам болған. Әжесі Зере мен анасы Ұлжан Абайға ертегі, аңыз әңгімелерді айтып, халықтың ауыз әдебиетімен таныстырып отырған. Молдадан 3-4 жыл оқығанда, зеректігі байқалып, әкесі оны Семейдегі Ахмет Риза медресесіне оқуға жібереді. Медреседе ол 4 жыл оқығанда, араб, иран, Орта Азия классиктерінің шығармаларымен танысқан. Әкесі Абайды ел басқару ісіне бейімдеу үшін оқудан қайтарып алады. Семейде жүргенде Абай орыс тілін үйрену үшін 3 ай орыс мектебінде оқиды. Абай қазақтың білгірлері, шешендері, ақындары, жыршы, әнші-күйшілерімен жиі кездесетін, өз халқының рухани мәдениетімен танысады. Өзі де билер үлгісінде шешен сөйлеуге жаттығады. Өлең жазуға бала жасынан әуестенгенімен, бірыңғай өлең жазуды 40 жасында бастайды. Абай Пушкиннің, Лермонтовтың, Крыловтың шығармаларын аударған. Абай өзі аударған Пушкиннің «Татьянаның әні» және «Қараңғы түнде тау қалғып» деген өлеңдеріне ән де шығарған. Абайдың «Айттым сәлем, Қаламқас», «Көзімнің қарасы» – қазір де халықтың сүйіп айтатын әндері. Демек, Абай композитор да болған. Абай – дүниежүзіне таныс классик ақын, өлең, шығармалары орыс тіліне, шетел тілдеріне көп аударылған. Абайдың қара сөздері философиялық тұжырымдарға толы. Оның осы ақыл-ой толғаулары – қазір де өте мәнді, мазмұнды шығармалар. Абай 1904 жылы қайтыс болды. Ол өз шығармаларының кітап болып басылғанын көре алмады. 1909 жылы Петербургте «Қазақтың ақыны Ыбырайым Құнанбайұлының өлеңдері» деген атпен кітап болып шықты. 54 Қазақтың ұлы жазушысы Мұхтар Әуезов «Абай жолы» эпопеясын Абай өміріне арнады. Бұл роман да көптеген шетел тілдеріне аударылған, ол Абайды дүниежүзі халықтарына таныстырды.
Құрметті оқырман! Файлдарды күтпестен жүктеу үшін біздің сайтта тіркелуге кеңес береміз! Тіркелгеннен кейін сіз біздің сайттан файлдарды жүктеп қана қоймай, сайтқа ақпарат қоса аласыз! Сайтқа қосылыңыз, өкінбейсіз!
Тіркелу
Толық нұсқасын секундтан кейін жүктей аласыз!!!
Кейінірек оқу үшін сақтап қойыңыз:
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Қарап көріңіз 👇
Жаңалықтар:
» Сәбиін сатпақ болған 😱 04.03.2023
» Студенттердің стипендиясы өседі 👨🎓 02.03.2023
» Қазақстандықтар наурыз айында қанша күн демалады? 01.03.2023
Басқа да бөлімдер:
Келесі мақала, жүктелуде…
Абай Құнанбаев – қазақтың маңдайына біткен ұлы тұлға. Оның қазақ дегенде қаны мен жаны арқылы өлең жазу шеберлігіне арқа сүйеуінен байқауға болады. Киелі қазақ елі үшін ерекше жыл деп есептеймін. Өйткені ұлы Абай атамыздың 175 жылдығын әр жерде әртүрлі деңгейде атап өтуде. Жалпы ақынның қай өлеңі мен шығармасын алсақ та, ойға түрлі ой салатын, жалпы адамзат баласы үшін рухани азық ететін туындаларының тәрбиелік мәнінің зор екенін айта аламыз. Айтар ойым: Ұлы данышпан тұлғамыздың өскелең ұрпақ үшін жазған еңбектерін бағалап, насихаттап жүрсе екен деймін. Абай тек қана ақын емес,сонымен қатар музыкант ,қазақтың халық музыкасын терең білген,жете бағалаған адам болды.Абай атамыздың талантын бағалаушылар мен дәріптеушілердің саны жыл сайын молая түсуде.Абай әлеуметтік қызметі мен ақындық шығармалары дала жастарының арасында әсіресе белгілі болды.Көптеген жиындарда ,ойын-сауық тойда,қыз ұзату мен келін түсіргенде жыршылар мен ақындар Абай өленің орындайтың болған екен.Абай атамызға тең келетің еш бір қазақ немес шет ел жазушылары жоқ екенің әлем мойындаған.
Абай қазақ халық әдебиетіне өрендеуі мен дамыуына орасан зор үлес қосты ақындардың көшін бастаушы.Ол төрт мезгілге арнап өлең жазған адам ал лирикалық өлендері мен ақындық толғаныстарына шек жоқ.Ал қазіргі өсіп келе жатқан өскелен ұрпақ Абай атамызды білмейді деген кім сенер екен.Ол шымырлатып бойларына әнің тындап,жүректерің тебіренте тақпақтары мен қара сөздерін жаттау асқақ ойлары мен терең түйсіктеріне сақтай алған.Абай атамыздын әр жазған шығармашылығын бастасан болды тұңғыйық аралына батып кеткендей күй кешесің.Абай атамыздың әр қара сөздері ойға күш салып және де қандай даналығы мен данышпандығын ,қасиеті мен қадірлігін,санасы мен ой өрісін шыңдалып, түсінігі терең мұқиттың нүктесіндей елестетуге болады.
Алайда Абайдың үнемі бола бермегенің атап өткен жөн.Молдалар мен имандардың діни фанатизімін,екіжүзділігін,пайдакүнемдігін сынай отыра Абай өзінің бірсыпыра өлеңдерінде және сонын ішінде қарасөздеріңде дінді жақтаған еді.Абай тікелей қазақ халқындағы -ауыз әдебиетіндегі нақыл сөздерді бағыттаушы ғұлама ақын болып тарихта таңба болып сақталып қалады.Абай жомарттылығы соншалықты өз көз майын тамызып жазған шежірелі өлеңдерін достары мен жақындарына таратып сыйға тартқан екен.
Абай өте ерте өлең жаза бастаған оның өлеңдері ақталмағаны және де жоғалғандары немесе сақталмағандары қаншама екен нақты саны белгісіз .
Қай халықтың болмасын белгілі бір тарихи кезеңде өнері мен әдебиеті, яғни бүкіл мәдени болмысы өзгеше бір биікке көтеріліп,кейінгі өрлеу мен дамуға кең жол ашары сөзсіз. Біздің қазақ халқының тарихында да сондай кезеңдердің бар болғаны шындық. Қазақ халқының руханияттық дамуында осындай толағай өзгерістер мен ерекше серпілістердің көзге айрықша шалынар сәті- ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басы. Аталған уақыт аралығында қазақ ортасында идеялық жаңа тыныстың қанаттануына Абайдай жан салған ойшыл кемде-кем. Еліміздің шымырланып, қайта түлеу қажеттігін сезінгендіктен, қайрау мен намысқа тию арқылы ішкі жан-дүниесінің қайтадан жаңаша құрылу қажеттігін ұсынды. Мәселен «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым» деп басталатын толғауында халқына бағышталған махаббаттың тұңғиық көріністері анық байқалады. Ақынның жақсы мен жаман, надандық пен адамдық, махаббат пен ғадауат туралы әр ұстанымы, әр тұжырымы өткен өмірдің, бүгінгі күн мен келер шақтың келбетін анықтайтын айрықша өлшемдер сияқты.
Абай адам өмірінің бірталай келеңсіз жақтарын сынай отырып, одан құтылудың жолын да көрсетіп береді. Өнер, білім, ғылым үйреніп қана қоймай, сол алған білімді қалай жұмсау керектігін де айтып өткен. Ақынның шығармашылығының өзегі «Адам бол» деген философиялық идеяға сәйкес келеді. «Ондай болмақ қайда деп, айтпа ғылым сүйсеңіз»- дегенде ғұлама-адамның рухани жетілу мүмкіндігінің шексіздігін көрсетті. Менің түсінігім бойынша, адам өмірге құштар болу керек. Еш қиындыққа мойымай, бәрін жеңу қажет. Адамгершілікке жетелейтін бірден-бір жол, Абай түсінігінде білім мен ғылымға құштарлық болып келеді.
Ғылым таппай мақтанба,
Орын таппай баптанба,
Құмарланып шаттанба,
Ойнап босқа күлуге,-
деп, Абай атамыз адам болып қалыптасу үшін ең қажеті ғылым екенін көрсетіп, адамның бойына оның өзімшіл табиғи болмысы арқылы орныққан менмендік, нәпсіқұмарлық, тұрақсыздық сияқты қасиеттеріне шектеу қоюға тырысады. Қазақ халқын шексіз сүйген Абай ескіліктің бұғауынан, надандықтың шырмауынан шыға алмай отырған ауыр халіне күйінеді.
Мен Абай шығармашылығында «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» атты өлеңінің орны ерекше. Ол:Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін,
Жоқ-барды, ертегіні көрмек үшін ,
Көкірегі сезімді, ойы орамды.
Жаздым үлгі жастарға бермек үшін,-
деп бар үмітін оқуға талаптанған жастарға, яғни біздерге жүктейді. Өзі туралы айтқанда:Жасымда ғылым бар дер ескермедім,
Пайдасын көре тұра тексермедім.
Ер жеткен соң түспеді уысыма,
Қолымды мезгілінен кеш сермедім,-дейді де, оқыған балалар жайында
Баламды медресеге біл деп бердім,
Қызмет қылсын, шен алсын деп бермедім,- деп оқығанда әкім болып билікке қызығу үшін емес, ғалым болып дүниені тану үшін оқу керек екенін еске салады. Ақынның әр сөзінде бай мазмұн бар. Өзі айтқандай «сырты күміс, іші алтын» болып келеді.
Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаев: «Абайдың… барша әлемге аты қадірлі, сөзі өтімді, пікірі қымбат адамзат ардағы, адамзат ақыны, адамзат ақылманы болып көтеріліп отыр… Бала кезінен таныс араб, парсы тіліндегі кітаптарды қайта ақтарып, шығыс поэзиясына, тарихына, философиясына соны көзқараспен қарап жаңаша баға берді. Шығыстық логика мен мұсылман құқығын үңіле зерделеді», -деп бағалайды. Ия, Елбасының пікірімен келіспеуге болмас.Абай- шығыс пен батысты байланыстырған көпір іспеттес. «Ұлы ұстаз» деген атқа Әбунасыр әл- Фарабиден кейін Абайдан артық лайық есімді табу мүмкін емес. Абай есімі неткен жылы, неткен дара?! Ес білгелі өз жаныма сонша жақын дара тұлғаның әрбір сөзі, бүкіл халқымның болмысын танытар дана ойлары мен күн өткен сайын өз жұмбақ әлеміне қызықтыра алып кетті.
Абай әлемі, Абай поэзиясы, қара сөздері, әндері ,әсіресе оның жаңа ғасыр босағасын аттаған балғын жастарға, бізге берер мол ғибраты соншалық жақын да алыс құпиясымен оқырманды өзіне баурай берді.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты мақаласында ұлттық құндылықтарымызды сақтау, ұлттық код, туған жер деген ұғымдарды негізге алды. Ал осы рухани құндылықтарымыздың бастауы-Абай мұрасында жатыр деп айту, қателік емес. Мектеп табалдырығын аттағаннан Абай мұрасымен сусындаған бала, келешекте өз мемлекетінің бір кірпіші болып қаланып, елін көркейтері айдан анық.
Сенбе жұртқа, тұрса да қанша мақтап,
Әуре етеді ішіне қулық сақтап,
Өзіңе сен, өзіңді алып шығар,
Еңбегің мен ақылың екі жақта,-
деп кемеңгер, надандықтан шығар жол –оқу-білім, өнер екендігін айта келіп, оның жетістікке жетуіндегі еңбектің рөліне мән береді.
Абай туралы жаза берсек түніміз таңға ұласар, ол да аз. Надандық –білім -ғылымның жоқтығы
Білімсіздік –хайуандық болады
Еріншектік –күллі дүниедегі өнердің дұшпаны.
Егеменді еліміздің жастары осы үш кеселден , адамды қор қылатұғын нәрседен бойын аулақ салса, ақынның арманы орындалғаны.
Сөзімді мына өлең жолдарымен аяқтағым келеді
Барша әлемге әйгілі Абай атын,
Ұлы ақын деп өзінізді айта аламын.
Ерекшесіз, дарасыз біздер үшін,
Үлгі тұтып өзінізбен мақтанамын.
Абайдың ұлылығы ұлттығында,
Ей, адамдар! құлақ сал, жырын тыңда.
Ұрпақ үшін жазғанын қадірлендер,
Насихаттап жүрейік ұлтын барда.
Құрметті оқырман! Файлдарды күтпестен жүктеу үшін біздің сайтта тіркелуге кеңес береміз! Тіркелгеннен кейін сіз біздің сайттан файлдарды жүктеп қана қоймай, сайтқа ақпарат қоса аласыз! Сайтқа қосылыңыз, өкінбейсіз!
Тіркелу
Толық нұсқасын секундтан кейін жүктей аласыз!!!
Кейінірек оқу үшін сақтап қойыңыз:
| |
|
|
|
|
|
|
Қарап көріңіз 👇
Абай туралы шығарма эссе
Абай Құнанбайұлы (1845 — 1904) жылы бүгінгі Шығыс Қазақстан облысының Шыңғыс тауы баурайында дүниеге туылған. Абай қазақтың әдебиетінде қайталанбас ұлы ойшы, философ, ақын. Абай өз балалық кезін әжесі мен анасының жанында өткізген. Абай санасына қатысты бар шуақты қасиеттер мен ақындыққа деген ұмтылыс сезімі әжесі мен анасының әсерінен сіңген.
Абай ауылдық молдадан білім алып, сауат ашып, кейіннен Семейге сауатты дамыту мақсатпен аттанады. Абай ақын медресе оқуында жүрген уақытында Шығыс поэзиясына қызықтанып, Шығыстың ақындары секілді өлеңдер жазуға талпынады. Сексенінші жылдар орталығында Абай ақындық жолына бағыт бұрады. Абай өлең және шығармаларын үзіліссіз жазуға тырысты. Дегенімен, сонау кездердегі халықтың ішіндегі тартыстар ақындық өнермен айналысуды қиындатаны. Абай ақындыққа бағыт бұрғанда өлеңдерін білім, өнер және мәдениетке бағыттады. Абай 1885 жылда «жасымда ғылым бар деп ескермедім» — деп атаған тұңғыш шығармасын жазды. Осы өлеңі тұңғыш Абайдың шығармасы болып, Абайдың ақындық жолдағы ізденісін танытты.
Абайдың қарасөздері
Әлемде еш зат өзі таңдаған мұратқа жеткілікті қайрат пен жігер жасамай жету қиын. Ғылым және білімді оқыу, өзінше іздену — қайрат борлысы. Кейбіреулер ғылым және білімді ақыл — қайратсыз үйрену қиын. Абайдың шығармалары осындай мағыналарға толы болған.
Абайдың қайратты қарасөздері оның сөзге деген өнерінің көркемдік күшін, даналығын көрсеткен прозалық шығармалар болып табылады. Абайдың қарасөздерінің жалпылық саны 45 бөлектен тқрады. Олар тақырып нысанынан бірғана бағытта жазылмады, олар әр алуан болды. Абайдың 6 — 7 қарасөздері қысқалау болса, кейбіреулері тақырып және мағынасы жағынан ауқымды болды. Абай өз қарасөздерінде туындының көркіне ғана емес, сонымен бірге оның ауқұмдығы мен мағынасына назар аударған. 1918 жылы Семейде жарық көрген «Абай» журналында Абайдың бірнеше қарасөздері жарық көрді.
Абай-дана, Абай –дара, қазақта!
Қай халықтың болмасын белгілі бір тарихи
кезеңде өнері мен әдебиеті, яғни бүкіл мәдени болмысы өзгеше бір биікке
көтеріліп,кейінгі өрлеу мен дамуға кең жол ашары сөзсіз. Біздің қазақ халқының
тарихында да сондай кезеңдердің бар болғаны шындық. Қазақ халқының руханияттық
дамуында осындай толағай өзгерістер мен ерекше серпілістердің көзге айрықша
шалынар сәті- ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басы. Аталған уақыт аралығында
қазақ ортасында идеялық жаңа тыныстың қанаттануына Абайдай жан салған ойшыл
кемде-кем. Еліміздің шымырланып, қайта түлеу қажеттігін сезінгендіктен, қайрау
мен намысқа тию арқылы ішкі жан-дүниесінің қайтадан жаңаша құрылу қажеттігін
ұсынды. Мәселен «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым» деп басталатын толғауында
халқына бағышталған махаббаттың тұңғиық көріністері анық байқалады. Ақынның
жақсы мен жаман, надандық пен адамдық, махаббат пен ғадауат туралы әр ұстанымы,
әр тұжырымы өткен өмірдің, бүгінгі күн мен келер шақтың келбетін анықтайтын
айрықша өлшемдер сияқты.
Абай адам өмірінің бірталай келеңсіз
жақтарын сынай отырып, одан құтылудың жолын да көрсетіп береді. Өнер, білім,
ғылым үйреніп қана қоймай, сол алған білімді қалай жұмсау керектігін де айтып
өткен. Ақынның шығармашылығының өзегі «Адам бол» деген философиялық идеяға
сәйкес келеді. «Ондай болмақ қайда деп, айтпа ғылым сүйсеңіз»- дегенде
ғұлама-адамның рухани жетілу мүмкіндігінің шексіздігін көрсетті. Менің
түсінігім бойынша, адам өмірге құштар болу керек. Еш қиындыққа мойымай, бәрін
жеңу қажет. Адамгершілікке жетелейтін бірден-бір жол, Абай түсінігінде білім
мен ғылымға құштарлық болып келеді.
Ғылым таппай мақтанба,
Орын таппай баптанба,
Құмарланып шаттанба,
Ойнап босқа күлуге,-
деп, Абай атамыз адам болып қалыптасу үшін
ең қажеті ғылым екенін көрсетіп, адамның бойына оның өзімшіл табиғи болмысы
арқылы орныққан менмендік, нәпсіқұмарлық, тұрақсыздық сияқты қасиеттеріне
шектеу қоюға тырысады. Қазақ халқын шексіз сүйген Абай ескіліктің бұғауынан,
надандықтың шырмауынан шыға алмай отырған ауыр халіне күйінеді.
Егеменді еліміздің жастары осы үш кеселден , адамды қор
қылатұғын нәрседен бойын аулақ салса, ақынның арманы орындалғаны.
Алменова Аружан
Қостанай облысы
Рудный қаласы
7 «а» сыныбы
Ұлы атамыздың 175 жылдық мерейтойына!
Абай
Құнанбаевтың шығармашылығы — даналықтың, рухани жаңғырудың негізгі көзі.
Абай Құнанбайұлы (1845 — 1904) жылы бүгінгі
Шығыс Қазақстан облысының Шыңғыс тауы баурайында дүниеге келген. Ол қазақтың
әдебиетінде қайталанбас ұлы ойшыл, философ, ақын. Абай атамыздың шығармашылыққа
балалық кезінен әжесі Зере баулыған. Абай санасына қатысты бар шуақты қасиеттер
мен ақындыққа деген ұмтылыс сезімі әжесі мен анасының әсерінен сіңген.
Абай атамыз ауылдық молдадан білім алып, сауат
ашып, кейіннен Семейге білімін шыңдауға барған. Медресе оқуында жүрген
уақытында Шығыс поэзиясына қызықтанып, Шығыстың ақындары секілді өлеңдер жазуға
талпынады. Сексенінші жылдар орталығында Абай атамыз ақындық жолына бағыт бұрады.
Абай атамыз өлең және шығармаларын үзіліссіз жазуға тырысты. Абай атамыз 1885
жылда «Жасымда ғылым бар деп ескермедім» — деп атаған тұңғыш шығармасын жазды.
Осы өлеңі тұңғыш Абай атамыздың шығармасы болып, ақындық
жолдағы ізденісін танытты. Ақынның шығармалары рухани-адамгершілік қасиеттерге
толы, адамның бойындағы тумысынан берілген құндылықтарды насихаттау мақсатында
жазылған. Халықты білімге, ілімге, адамгершілікке шақырған.
Ақынның қайратты қарасөздері оның сөзге деген
өнерінің көркемдік күшін, даналығын көрсеткен прозалық шығармалар болып
табылады. Жалпы қара сөздерінің жалпылық саны 45 бөлектен тұрады. Ақынның әр
шығармасы тұнған даналық, адамға ой салатын насихат десем артық айтпағаным деп
білемін. Ақын тек шығарашылығында насихаттаған адамгершілік бейнені, нағыз
білімді, шынайылықты ойымен ғана емес, сөзімен ісімен жалғастырған адам. Абай
атамыз шығармаларын өз жүрегімен сезініп, тұла бойынан өткізіп, риясыздықпен
халқына жолдаған, біртуар, ұлы тұлға.
Ақын тек адамгершілік бейнені, ізгілікті ғана емес,
табиғатты, болмысты, өмір шындығын, ақылпарасатты, адамның мүмкіндіктерін,
барлық тіршілікке қатсытыны ұштастырып бейнелеген.
Абай атамыз аудармашылықпен де айналысып, халқымызға шет
елдердің көп шығараларын ұсынған ақын. Халқы үшін жасаған ісі зор.
Құнанбай әкесі Абайды жайдақ сумен теңеген. Оның себебі Абай
атамыздың қарапайымдылығы еді. Ол қатарластарының арасында сауатты, ауқатты
болса да қарапайым халыққа қызмет етуді мақсат еткен жан еді.
Абай ата – ұлы ақын, дана ойшыл, қазақтың жаңа тарихи
дәуірдегі реалистік жазба әдебиетінің атасы.
Атамыздың есімі – қазақ халқының ұлттық
санасының оянуы мен рухани қайта жаңғыруының, қоғамның озық күштерінің
өркениеттілікке ұмтылысы мен әлеуметтік әділдіктің символы.
Ғасырлар бойы қалыптасқан экономикалық жағдай,
тұрмыс салты үлкен өзгеріске түсіп жатқан аумалы-төкпелі заманда қоғам көшінің
ендігі бағытын айқындау, қалайда елдің елдігін, тұтастығын, халықтың ұлттық
рухының тазалығын сақтай отырып, жаңа жағдайға бейімделу -бұлар дәуірдің,
әлеуметтік өмірдің өзі туғызған тарихи қажеттілік болды.
Осы қажеттілік бүкіл қоғамдық ой-санаға, әдебиет
пен өнерге жаңа серпін берді. Нағыз халықтық, реалистік принциптерге
негізделген жаңа жазба қазақ әдебиеті, Абай шығармалары осы қоғамдық сұранысқа
толық жауап берді.
Ақын шығармаларын оқи отырып, біз оның адам жаны
мен уақыт талабын жете түсінген дарын иесі болғандығына көз жеткіземіз.
Қайырханов Бейбарыс
Нұр-Сұлтан қаласы
8 «а» сыныбы
Абай Құнанбаев — 175 жаста
Мен ақынның өмір ,
шығармашылығымен таныса отырып, өз ойыма, санама талай сауал
үйеледі. Сол кездегі қиын заманның өзінде Абай атамыз білім алып, жарыққа
ұмтылып, сол игілігін халқына беруге талпынған. Біздің бүгінгі таңда бар
мүмкіндіктеріміз жасалған. «Сол мүмкіндіктерді пайдаланып, неге биік мақсаттарға
ұмтылмасқа?» – деген сауал еріксіз санаңа ұялайды. Абай атамыз ақылды жүрекке
бағындыр деп бекерге айтпаған деп ойлаймын. «Адамзаттың барын сүй бауырым деп»
— деген сөзінің өзі алған білімімізді ізгілікке бағыттау қажет екенін айтып
тұр.
Мен де болашақта Абай атамыз сияқты
ұлы болмасам да, қарапайым істеріммен болсын халқыма, еліме қызмет етсем
деймін. Ол үшін көп еңбек етіп, қайратты болуым қажет. Қазақ халқы: «Ізденген
жетер мұратқа»-деп бекер айтпаған ғой. Мен Абай атамыздың кеше, бүгін, ертең
болатынына нық сенімдімін. Абай атамдай биік, бетке ұстап мақтан ететін жандар
көп болсын. Елімнің мәртебесі биік болсын деп тілеймін. Елім, халқым
ата-бабамыздан қалған асыл мұра, аманат. Қазақ халқы ешқашан аманатқа қиянат
жасамаған халық. Мен өз замандастарымды жарқын болашаққа шақырамын. Ұлы
атамыздың 175 жас мерейтойы қарсаңында өтетін іс-шараларға белсене қатысып,
атамызға деген сый-құрметімді білдірсем деймін. Абай атамызды танымайтын
кішкентай бөбектерге де ұлы атамызды танытқым келеді. Ұлылығын мақтан еткім
келеді. Абай сияқты аталары бар мына біз, өскелең ұрпаққа артылған
жауапкершілік үлкен. Сол миссиямызды адамгершілікпен орындап, болашаққа асыл
мұрамызды құрметтей отыра қадам бассақ, жетер шыңымыз асқақ болмақ.
Мақұм Нұрдаулет
Ақмола облысы
Ақкөл ауданы
7«а» сыныбы
Абай ілімі
Абай
шығармашылығына арқау болған құндылықтар қай қоғамда үстемдік етіп, салтанат
құрса, сол елдер барлық көрсеткіштер бойынша жақсы өмір сүруде. Абай ілімі
құндылықтары аяқ асты болып, екіжүзділік, аярлық салтанат құрған қоғамдар
шырғалаңға қадам басып, іріп-шіру сатысында тұр.
Ақынның
жиырма бірінші қара сөзінде айтылатын – мақтан деген қасиет бар. Қазақ халқының
бойындағы мақтан сезімі туралы Абайдың айтқандары бүгінгі күні жаңа сатыға
көтеріліп, мемлекетіміздің стратегиялық бет-пердесіне айналды. Жауырды жаба
тоқу, кілең жылт еткен жақсыны ғана термелеу, «айдағаны бес ешкі, ысқырығы жер
жарады» дегендей түймедейді түйедей етіп жарияға жар салу, қоғам үшін істелуі
керек қажетті дүниелерді қоғам игілігі, азаматтардың бақытты өмір сүруі
үшін емес, ұпай жинау, мансап, көрініп қалу, жағыну, елді алдау үшін
істейтін даңғаза деңгейіне жеткізу белең алып кеткені жасырын емес.
Елбасының көтеріп отырған дамыған 30 елдің қатарына ену, бәсекеге
қабілетті мемлекеттермен теңесу сынды бастамалары нақты іс пен көрсеткіш,
нәтиже емес құр сөзбұйдаға салыну, көзбояушылық болып бара жатыр. Лепірме сөз,
лепірме ұрандар, ішкі мазмұн мен сапаға үңілмей дақпыртқа үйірсектеу,
жалғандыққа алып келіп, мақтанудың ұлттық дертке айналғандығы көрініп тұр.
Әрине, Тәуелсіз еліміздің жеткен жетістіктері аз емес, оны ешкім жоққа
шығармайды, жоққа шығаруға тырысу ол нағыз қиянатшылық, дегенмен әсіре мақтанға
жол бермеуге тырысу қажет. Қазақстан мемлекетінің экономикалық көрсеткіштері,
оның ішінде ішкі жалпы өнім пайызы еселеп арттып, отандық өнімдер молынан
өндіріліп, елімізде ғана емес экспортқа шығарылғанда, ел ішінде кең қанат
жайған өзін өзі өлтіру, қылмыс, түсік жасау, тастанды бала, қарттар үйі,
жұмыссыздық, баспанасыздық мәселелері шешіліп, сыбайлас жемқорлық, сөз
бостандығы көрсеткішінен әлемдегі 166-орыннан алғашқы отыздыққа кіргенде елдің
өркендеуі туралы сөз етуге болады. Мақтаннан мақтанқұмарлық, мақтансүйгіштік
пайда болып, ол асқынған кезде мақтаншақтық қасиетке ұласады.
Нұратов Медеу
Қостанай облысы
Рудный қаласы
Абай-дара,
Абай –дана!
Дана Абайдың ұлылығы сол – жеке адамға
қатысты өте нәзік, шетін қасиеттерді талдай отырып, ұлттық мінезден де осы
қасиеттердің көрініс алатындығын аңғартады. Қырық төртінші қара сөзінде «адам
баласы я талапты, я талапсыз болсын, әйтеуір «бәрекелдіні» керек қылмайтұғыны
болмайды. Әрнешік, орынсыз ба, орынды ма, «бәрекелді» деушіні көңіл іздеп
тұрады» деп адам баласының әлсіз тұсының тамырын дөп басады. Осындай
«бәрекелді» тілегіштік біздің елде мемлекеттік сипат алды. Мемлекеттік
телеарналар мен баспасөзде тек «бәрекелді» тілегіштік сарын, «бәрекелді»
тілегіштік саясат. Қазақ қоғамында мәселе, не шешілмеген түйін жоқ па деген ой
тудыруы да мүмкін. Әлемнің дамыған 30 елінің ұстанымдары қалай? Адамдық сапа-қасиеттерді
мейлінше сараптан өткізген бұл дамыған елдерде мақтан мен «бәрекелді»
тілегіштік саясат әбден екшеуден, талқыдан, тараздан өткен сыңайлы. Қазіргі
жаһанданған қоғамда құндылықтар, өркениеттер, саналар қақтығысы орын алуда. Бір
конфессияның екінші бір конфессиямен шиеленісі тым күшейіп отыр. Еуропа
құндылықтары үшін қатардағы іс, өзге елдер үшін кешірілмес күнә, барып тұрған
азғындық. Ондай әрекеттері үшін ортағасырлық жазалау әдістері дайын тұр. Діни
құндылықтарды адами құндылықтан жоғары қою, асыл дінді дұрыс түсінбеу,
түсіндірмеу түрлі қасіреттерге алып келуде. Кертартпа, соқыр, жалған, таптаурын
сенім, намыс адамзат қоғамын жалпыадамзаттық құндылықтардан алыстатуда.
Абай отыз алтыншы сөзінде «надандықтың
ұяты» деген қасиетті айтады. Ұялмайтын нәрсеге ұялатын, ұялатын нәрседен
ұялмайтын тоғышар санадан, ергежейлі рухтан, таяз парасаттан, соқыр
надандықтан, парықсыздықтан, ардың ластығынан туыындайтын әрекет.
Абайдың «Надандықтың ұяты» ұғымы – ақын өмір сүргеннен бері екі ғасырға
жуық уақыт өтсе де, адамзат сана, таным, парасат тұрғысынан жаңғыра алмай
отырғандығын көрсетеді. Сол сияқты қазақ қоғамына да менталдық, рухани, парасат
тұрғысынан жаңаратын, ескіліктің шеңберінен шығып, жаңаға ұмтылатын,
құндылықтар дүниесінде ревизия жасап, дақпырт пен даңғазаға, кертартпалық пен
соқыр нанымға, таптаурынға, екіжүзділік пен аярлыққа, жалған намыс пен
мақтанға толы рухани, адамгершілік келбетімізді жақсартуға, адам құқықтары мен
бақытын дәріптейтін жалпыадамзаттық құндылыққа ұмтылатын кезең келді.
Адам құны мен құқығы кеміген, арзаңдаған,
аяқ асты болған қоғамда – адам ешқашан бақытты болмайды. Адам құны мен құқығы
жоғары қоғамда ғана адам өзің толық бақытты сезінеді.
Касихан Асел
Қарағанды қаласы
Абай — дана, Абай — дара қазақта
Мен қазақпын дейтін әрбір адамның
жүрегінің түкпірінде Абайға деген бір жылы сезім жататыны мәлім. Оның терең
мағыналы өлеңдері мен әндерін, қара сөздері мен дастандарын оқып, жаттап, айтып
өскен әрбір адам Абай десе елең ете қалары сөзсіз.
Абайдың
зиялылық шығармашылығы оның педагогикалық көзқарасымен ажырамас бірлікте. Абай
адам баласының тіршілігіндегі тәлім мен тәрбиеге ерекше мән беріп, өмірінің
ақырына дейін ағартушылық міндетін терең сезінген. Мәселен,
«Ғылым
таппай мақтанба,
Орын
таппай, баптанба,
Құмарланып
шаттанба
Ойнап
босқа күлуге,» — дей келіп, адам мінезіне жақсы да жаман әсер ететін сипаттарды
тарата жіктеп, даралап түсіндіріп береді. Жас ұрпақтың ақыл-ой тәрбиесін
жан-жақты жырлап, адамзат баласының ең асыл қасиеті білім-ғылымға ұмтылу деп
бағалайды. Ғылым-білімге талпыныс адамның жан дүниесімен қоса сыртқы айнала қоршаған
экономикалық-әлеуметтік жағдайлармен тығыз байланысты екендігінің шындығын
айтады.
Абай –
кемеңгер! Бүкіл халықтың бетке ұстар данышпаны. Сондай-ақ, Абай көзі тірісінде
өзінен кейінгі өнерлі ұрпақты әдебиетке, поэзияға жетелеген өрелі Ұстаз, Хәкім!
Қазақ халқының тұтас бір дәуірінің
ақыл-ойы мен мәдениетінің, өнері мен әдебиетінің асқар шыңын бейнелейтін
кемеңгері — Абай Құнанбаев.
Елеусіз Талғат
Нұр-Сұлтан қаласы
Я проживу свою жизнь с тем,кто даже в самой большой ссоре
скажет ‘Ты мне нужна’…кто вместе со мной будет бороться за нашу любовь…кто
не даст мне бояться ничего,даже того,что я могу его потерять…c тем,кто
услышав от меня ‘Я не люблю тебя’ обнимет и скажет ‘придется любить’..с тем,кто
даже когда занят,может найти время,позвонить и спросить’Как ты,любимая?’
Абай (Ибраһим) Құнанбаев.
(1845-1904)
Абай қазақтың ұлы ақыны, композитор, философ, қазақ жазба әдебиетінің негізін қалаушы, оның алғашқы классигі.
Әкесі Құнанбай Өскенбайұлы бай, би және қазақ руларының ішіндегі беделді адамдардың бірі болған. Құнанбай Қарқаралы дуанының аға сұлтаны болған.
Құнанбай діншіл болған. Мұсылман дінінің ықпалын күшейту мақсатын көздеп Орта Азияның діндар қожаларын, татар молдаларын қарамағындағы ауылдарға таратқан. Олардың балаларын мұсылманша оқытқан. Өз ауылында Ғабитқан деген молданы ұстап, Абайды да оқытқан. Абайдың сабаққа зеректігін байқаған соң, әкесі Семей қаласындағы мұсылман имамы Ахмет Ризаның медресесіне берген. Ол дін сабақтарына тарих, поэзия, математика, философия сияқты дүние тану пәндерін араластыра оқытуды қажет көретін ағымның бағытын ұстаған адам болған. Абай бұл медреседе 4 жыл оқыған кезінде араб, иран және Орта Азия әдебиеті классиктерінің шығармаларымен жақсы танысады. Өзі үлгілерінен үйренген. Абайдың жазу жұмысында үлгі еткені 19-шы ғасырдағы орыс әдебиеті болған. Абай Семейдегі медреседен кетер алдында үш айдай орысша оқыған, осы тілде аздап жаза және сөйлей білген. Еліне қайтқаннан кейін де Семеймен қатынасын үзбеген. Семейге саяси көзқарастары үшін жер аударылған, орыс оқымыстылары Н.И.Долгополов және Е.П.Михаэлиспен танысып, орысша білімін терендете түсуге жәрдем алған. Абай Семейге келіп, айлап жатып Гоголь атындағы кітапханадан көп кітаптар оқыған және ауылына да алып кетіп оқитын болған.
Абай дүние жүзінің басқа да ғалымдары мен жазушыларының еңбектерін оқиды. Мысалы, Ежелгі Грецияның атақты ғалымы Аристотельдің философиялық және әдеби шығармаларымен толық танысқан. Атақты данышпан Сократтың да шығармасын бәлген.
Абай В.Г.Белинскийдің еңбектерін ұнатып оқыған. А.С.Пушкин шығармаларын оқып, үлгіге тартқан.
«Евгений Онегин» романынан үзінділер аударды «Амал жоқ, қайттым білдірмей» / «Татьяна хатына»/ әнін шығарды. Сондай-ақ И.А.Крылов, М.Ю.Лермонтов, И.Гете шығармаларынан да аударды.
Абай қазақтың ән-күй творчествосын жете білген. Біржан сал, Ақан сері, Тәттімбет, Жаяу Мұса сынды халық композиторларын ерекше бағалаған. Өзі «Айттым сәлем қаламқас», «Сұрғылт тұман», «Қараңғы түнде тау қалғып» тағы басқа әндер шығарған.
Абай «Атаның баласы болма, адамның баласы бол» деп, жалпы адамзатты түгел сүйетін, гуманизм биігіне шақырады.
Перевод
После возвращения в страну под семипалатинском сообщения во главе. Ссыльный в семипалатинск за политические взгляды, русские ученые Н.И. Е и Долгополов.П. Ознакомиться с Михаэлиспен, русско получения знаний поступить в терендете помощи. Абай Семей, обучающихся в деревню уехал и больше читал книги лежа месяцами в библиотеки имени Гоголя.
Ученые труды других писателей, читает абая и мира. Например, знаменитый ученый Древней Греции Аристотель философские и литературно ознакомления с произведениями. Социологический анализ современных социальных процессов в бәлген гений знаменитого произведения.
В Абай.Г. Читал труды Белинскийдің подобных средств. А.С. Читать произведения пушкина, образец отказа от.
«Евгений Онегин» отрывки из романа обратил «без Подхода, без наблюдения за птицами» / «письма Татьяны»/ песню. Также И. А.Крылова, М. Ю. Лермонтова, И. Из произведений Гете тоже обратил внимание.
Абая, казахская музыка] детально знал. Биржан сал, Акан сери, Таттимбета, Жаяу Мусы, как особо ценится народных композиторов. «Айттым сәлем қаламқас», «Стальной туман», «горные вершины Темной ночью» и другие, выпущенные песни.
Абая «сын Деда мороза-не радуйся, будь сыном человека», что любит все человечество в целом, призывает к высотам гуманизма.