Сочинение на тему мой любимый верш янки купалы

Тамбовское областное государственное образовательное

учреждение – кадетская  общеобразовательная школа – интернат

«Тамбовский кадетский корпус имени Л.С. Дёмина»

Отборочный этап олимпиады школьников

« Россия и Беларусь: историческая и духовная общность»

Сочинение-отзыв о  стихотворении Янки Купалы «Алеся»

Работу выполнил    Лавицкий  Максим,

кадет 11 класса, 53 учебной группы

Руководитель – учитель русского языка и литературы

Шаяхметова Ирина Анваровна

2010

Сочинение – отзыв   о стихотворении  Янки Купалы «Алеся»

          «Кто забывает песню матери, тот забывает родной язык», — эти строки я прочитал на уроке русского языка. (Так начинался текст, предложенный для  лингвистического анализа). Я вспомнил их, когда прочитал стихотворение белорусского поэта Янки Купалы «Алеся». Меня заворожили мелодичные ласковые слова, чем-то похожие на русские.  При   первом же чтении показалось, что я понял, о чем стихотворение: в колыбельной песне звучит тревога матери за судьбу маленькой дочки и надежда на счастье. Не об этом ли  пела моя мама, укачивая меня, когда я был маленьким?  

           Это детское стихотворение «запало в душу», заставило задуматься над тем, что на Земле все матери мечтают о счастливой доле для своих детей:

                           Спі, не ведай трывогі,

                           Надыдзе часінка, —

                           На свае ўстанеш ногі,

                           Мая ты дзяўчынка.

          И слова родственного нам славянского языка становятся близкими и родными. Сразу в памяти возникает образ «кудесницы леса Олеси, живущей в белорусском Полесье», знакомый из песни, исполняемой ансамблем «Песняры».

          У каждого человека есть мечта, которую он стремится воплотить в жизнь. Мечта Алеси – небо! Эта мечта так отличается от пожеланий матери:

                             Будзеш кужаль ты прасці,

                             Будзеш ткаці кросны,

                             Выглядаць долі, шчасця

                            Ў маладыя вёсны.

          Каждая из трех частей стихотворения начинается словами;

                            Кукавала зязюля

                            У зялёным лесе…

          Эта анафора не случайна.  Кукушка  как птица и как метафора с ее множеством значений обогатила фольклор разных народов. Она приносит счастье, радость, печаль.  В стихотворении воплотились фольклорные традиции славянских народов. Образ ясного солнца близок и русской, и белорусской литературе. Обращается к Солнцу Ярославна, жена князя Игоря. В поднебесье смотрит мать Алеси:

                           Ужо к прасніцы дочка

                           Не зляціць з-пад сонца.

          «Родная», «родимая» — эти слова повторяются в стихотворении. И мы ощущаем тесную связь с Родиной, родным домом. Эту чувство   мы обретаем, читая произведение белорусского поэта. И это еще раз подчеркивает нерушимое единство  России и Белоруссии.

          А для меня Белоруссия – вторая родина. Год назад переехали в Брест  моя мама и младший братишка. «Белорусский мотив в песне вереска, в песне ракит» заставляет сжиматься сердце. Я так далеко от них и с нетерпением жду каникул, чтобы  увидеть родных людей, пройти по улицам Бреста, побывать в Беловежской Пуще.

           Образ любящей матери – вечный образ поэзии всех народов. Поэтому так ласково звучат слова, не требующие перевода: «матуля, дачушка, дзетка, дзяўчынка». Сравнение  «дачушки» с «пералетнай птушкай» символизирует наши представление о свободе, о бескрайнем небе, о способности человека покорить просторы Вселенной.

          Из биографии Янки Купалы я узнал, что он первым перевел на белорусский язык «Слово о полку Игореве». А мы читаем произведения белорусского поэта в переводе Н.Заболоцкого. Впрочем, моя мама говорит, что в ее школьные годы изучалась советская литература. И государство наше было единым.

         Поэт Янка Купала трагически погиб в 1942 году, когда его родная Беларусь находилась под немецко-фашистской оккупацией, когда советские воины, представители более ста наций и народностей,  сражались на фронтах Великой Отечественной войны.  Это единство народов я увидел 22 июня 2010 года в Брестской крепости. На священной земле тысячи людей, представители десятков государств,  жгли свечи в память о тех, кто отразил первые атаки фашистов, кто мужественно, до последнего патрона,    защищал крепость.  У наших государств одна судьба и одна победа. На  белорусской земле мы чувствуем гордость за то, что наши деды и прадеды в едином строю сражались за Родину, победили врага. Они воевали за то, чтобы самолеты летали в мирном небе, «Над шчаслівай краінай, Над роднай старонкай», чтобы каждый смог претворить в жизнь свою мечту, чтобы матери пели колыбельные песни своим детям.

          Я думаю, что каждому жителю Белоруссии и России были очень близки слова прежнего гимна:

                       Мы, беларусы, з братняю Руссю
                      Разам шукалі к шчасцю дарог.
                      Ў бітвах за волю, ў бітвах за долю
                      З ёй здабылі мы сцяг перамог!

         Хочется верить, что помнят эти строки президенты наших государств и вновь воссоединятся Россия и Беларусь.

Перейти к контенту

 Мая навука

     Кожны твор поўны вялікай праўды жыцця, выклікае шчырыя парывы пачуццяў і новыя ўзлёты думкі. I ніводзін радок багатай Купалавай спадчыны не ашукае нашага даверу. Характер і светапогляд будучага паэта з юных гадоў фармаваўся пад уплывам працоўнага жыцця. Ён у маладыя гады выхадзіў уздоўж і ўпоперак амаль усю Беларусь. На панскіх броварах вывучаў азбуку жыцця, а з народных крыніц чэрпаў увасобленыя ў песнях, казках, паданиях мілыя сэрцу вобразы роднага краю. Народна-гутарковае слова і «кніжнае» ідуць у творах Янкі Купалы побач, яны падпарадкаваны адной мэце — паказаць духоўнае ўзбагачэнне чалавека, якому наканавана было ладзіць новае жыццё, асветленае зарою вялікіх гістарычных перамен. Выключнай сілы паэтычны талент падаравала Янку Купалу прырода. А першая руская буржуазна-дэмакратычная рэвалюцыя памагла гэтаму таленту адкрыцца перад людзьмі, абудзіла няўрымслівае жаданне «сэрца мільёнаў падслухаць біцця», каб выявіць рост сацыяльна-палітычнай і нацыянальнай свядомасці працоўных, выказаць голасна, ледзь не на ўвесь свет іх волю «людзьмі звацца». 
     Разнасцежанае акно Купалавай паэзіі як бы асвятляе тыя шляхі, якімі ішла ўся беларуская літаратура да свайго сённяшняга росквіту. Цяжка ў творчасці паэта вылучыць асобныя тэмы, раскласці іх па паліцах школьнай праграмы. Не гэта задача ставілася ў сачыненні. Тут хацелася паказаць творчую эвалюцыю мастака, ідучы следам за яго кнігамі, пачынаючы ад першай «Жалейкі» і заканчваючы невялічкай брашуркай «Беларускім партызанам», якая лебядзіным крылом узмахнула над усім светам. Спалучыўшы ў сабе талент мастака з пафасам змагара, Янка Купала арганічна аб’яднаў у сваей творчасці шырыню гістарычнага кругагляду з вострым адчуваннем сучаснасці. Ён здолеў ахапіць «пільным зрокам, чуйным слыхам» мінулае роднай старонкі і заглыбіцца ў самыя нетры сучаснага яму жыцця, падзяляючы з народам радасці і нягоды. Паэт стаў звонкай песняй свайго народа, яго чыстым і непадкупным сумленнем. 
     З сваіх твораў Янка Купала діаўстае як прарок, які ідзе да людзей з мэтай абудзіць іх ада сну: 

     Сярод маны, сярод насмешкаў, 
     Знак нейкі тпулячы к грудзям, 
     Ішоў прарок пясчанай сцежкай 
     З навукай новаю к людзям. 
     Прарок

     Усхваляваныя словы ён прамаўляе ад імя званара, які склікае людзей у дні народнага свята або гора: 

     I завешу я звон, з усіх чутпны старой — 
     Раўня голас і віхру і грому. 
     Як пушчу яго ў ход, склічу ўміг карагод, 
     Ні адзін не заседзіцца дома! 
     Разгудзіцца мой звон ад акон да акон, 
     Душы збудзіць, па сэрцах удара, 
     Дрогнуць сковы цямніц, бліснуць іскры зарніц… 
     Песня званара

     Купала паказаў нам такую моц чалавечага духу, такую паэтычную сілу, што міжволі схіляешся ў зямным паклоне перад подзвігам яго як паэта і грамадзяніна. Вобразы адважнага гусляра, непакорнай і гордай Бандароўны, змагара за народнае шчасце Сымона Зябліка, сельскага настаўніка Якіма Сарокі, як і ўвасоблены ў дзяўчьше вобраз маладой Беларусі, — усё гэта плен глыбокага роздуму паэта над лесам не аднаго пакалення людзей, плен вялікай яго эмацыянальнай узрушанасці. 
     Не адно пакаленне паэтаў прыйшло ў беларускую літаратуру пасля Купалы, прыйшло з новым вопытам жыцця, з высокім узроунем адукацыі, але усе роўна мастакі слова звяртаюцца да купалаўскай паэзіі як да узору магутнай знітаванасці грамадзянскіх, маральных, эстэтычных каштоўнасцяў. Ён не выбіраў з жыцця паэтычнае, ён бачыў жыццё, вартае паэтычнага ўзнаўлення. Быць сучасным — для яго азначала быць з часам, у якім жывеш. I ён быў з часам, у якім жыў, застаецца і застанецца з часам, у які жывуць яго нашчадкі.

Ответ:

Добра

Объяснение:

Янка Купала — самы Вялікі пісьсеннік Беларусі. Яго Любоў да народа і сваей Радзімы заўседы застанецца ў творы, тэмы якіх папулярны і ў нашы дні. А пачну я з цытаты Купалы: «Мне хацелася крыкнуць на ўвесь свет аб тым, як цяжка пакутуе народ, прыгнечаны царом і капіталістамі». Гэтымі словамі Янка Купала паясняе мэту напісання славутага верша «А хто там ідзе?». Давайце ж падрабязней разбяром яго.

Гэты твор адкрыў свету не толькі Янку Купалу, прадстаўніка маладой беларускай літаратуры, але і сам народ. У сусветнай паэзіі няшмат знойдзецца вершаў, у якіх у такой кароткай і простай форме, з такой гранічнай выразнасцю і праўдзівасцю быў бы напісаны партрэт цэлага народа ў адзін з самых вялікіх момантаў яго гісторыі — у момант яго палітычнага станаўлення. Тут фактычна ўпершыню абвяшчаецца ўслых палітычная дэкларацыя шматмільённага беларускага народа: «Людзьмі звацца».

Мастацкім, эстэтычным плане гэты твор уражвае найперш сваім лаканізмам у адборы дэталяў, вобразаў, слоў. Дасканаласць і прастата адлюстраванай карціны і выказанай у творы ідэі справядліва асацыіруецца з геніяльнасцю, з выхадам за рамкі адной беларускай тэматыкі ў свет агульначалавечай культуры. У прынцыпе гэты верш можна прадставіць у выглядзе цэлай вялікай метафары, бо кожная страфа — метафара, якая складаецца з метафарычнасць пытання і такога ж адказу. Вepш «А xтo тaм iдзe?», Якi М. Гopкi cпpaвядлiвa нaзвaў «гiмнaм бeлapycaў», нaпicaны ўжo дыялoгaм, кaб yзмaцнiць эфeкт yздзeяння «нa cвeт цэлы». Пытaeццa нexтa, быццaм iдзe гoлac з нeбa. І гэты «нexтa» вядзe paзмoвy з «цэлым нapoдaм», iмя якoмy — бeлapycы.

Ідэя вepшa aфapыcтычнa cфapмyлявaнa ў aпoшняй cтpaфe:

А чaгo ж, чaгo зaxaцeлacь iм,

Пaгapджaным вeк, iм, cляпым, глyxiм?

— Людзьмi звaццa

Мapaчы «з цэлым нapoдaм гyтapкy вecцi», пaэт здoлeў «нa cвeт цэлы» aд iмя cвaйгo нapoдa зaявiць пpa ягo гoднacць i гoнap, ягo мapы i пaмкнeннi. Якyб Кoлac нaзвaў гэты вepш пpaгpaмaй i лoзyнгaм бeлapycкaй пaэзii. Бyдзe cпpaвядлiвa нaзвaць ягo i пpaгpaмaй нaцыянaльнaгa aдpaджэння.

З-за своей кароткай формы верш не абсталяваны вялікай колькасцю выяўленча-выразных сродкаў, але мае некалькі эпітэтаў: агромністай такой грамадзе, худых плячах; пытальных сказаў: «А хто там ідзе, а хто там ідзе ў агромністай такой грамадзе?». У творы прысутнічае мужчынская рыфма, якая чаргуецца з адкрытай і закрытай, рыфмоўка — сумежная.

Нixтo лeпш зa Янкy Кyпaлy нe cкaзaў пpa ягo зaпaвeтнyю мapy, жыццёвae i пicьмeннiцкae кpэдa:

З цэлым нapoдaм гyтapкy вecцi,

Сэpцa мiльёнaў пaдcлyxaць бiцця …

Нapoд i Бaцькaўшчынa — нaйвялiкшыя для ягo кaштoўнacцi, a любoў да Бeлapyci — пaчyццё, штo вызнaчылa i жыццё Янкi Кyпaлы, i ягo пaэзiю. Зacлyгa Янкi Кyпaлы пepaд нaшaй нaцыяй i нapoдaм y Тым, штo ён, здoлeўшы ўвaбpaць лeпшыя дacягнeннi i тpaдыцыi cвaix тaлeнaвiтыx пaпяpэднiкaў Бaгyшэвiчa i Цёткi, пaйшoў дaлeй зa ix. Ён пepшы, xтo з нeзвычaйнaй ciлaй, «нa cвeт цэлы», cкaзaў i aб нaшaй мapы, i aб нaшым пpaвe «людзьмi звaццa» !.

У кожнага народа ёсць імёны людзей, дзейнасць якіх выклікае пачуццё гонару. У італьянцаў — гэта Дантэ, англічан — Шэкспір, немцаў — Гётэ, рускіх — Пушкін, украінцаў — Шаўчэнка. Да іх ліку адносіцца Янка Купала. Глыбока гуманістычная, шчырая, даверлівая, лірычная творчасць Янкі Купалы трывала звязана з жыццём нашага суайчынніка, роднай Беларуссю. Творы пісьменніка даюць уяўленне аб беларускім народзе як старажытным этнасе, якому ўласціва самабытнасць у характары, культуры, гісторыі. Іх змест народны. Увабраўшы ў сябе гістарычную праўду, легенды, паданні, казкі, павер’і роднага краю, яны вучаць любіць радзіму, шанаваць яе духоўныя скарбы, паважліва і з разуменнем ставіцца да ўласнай культуры, культур іншых народаў.

     Уважліва перачытваючы радкі купалаўскіх твораў, міжволі знаходзіш адказы на пытанні: «Хто і адкуль мы?», «Да чаго ідзём?», «Чаму ідзём так?».

     Тэма Радзімы, народа, якому адмоўлена ў чалавечым праве «людзьмі звацца», павінна, на мой погляд, зацікавіць, прымусіць задумацца кожнага беларуса.

     Янка Купала — патрыёт сваёй Бацькаўшчыны. Уся яго творчасць — гэта роздум, мары аб лёсе Беларусі суверэннай, незалежнай, дэмакратычнай. Паэт перакананы, што Радзіма стане вольнай, шчаслівай, «зойме свой пачэсны пасад між народамі». Таму мне хацелася б звярнуць увагу кожнага суайчынніка на вершы Янкі Купалы «Выйдзі», «Маладая Беларусь», «Спадчына». Гэта глыбока патрыятычныя творы, у аснову якіх пакладзена агульначалавечая праблема маці, Радзімы. Паэта непакоіць лёс Бацькаўшчыны, сацыяльнае і нацыянальнае становішча сваіх землякоў. Прыгнечаная на працягу стагоддзяў Беларусь бачыцца Янку Купалу ў вобразе жанчыны-маці, якая апранута ў «лахманы з кастры, палыну». Алегарычныя вобразы «зімы», «сцюжы», «сіверу» падкрэсліваюць змрочнае становішча беларусаў на працягу стагоддзяў. Верш «Выйдзі» — гэта роздум паэта аб месцы свайго народа ў рэвалюцыйнай барацьбе, якая разгарнулася на пачатку XX стагоддзя ў Расіі, часткай якою з’яўлялася Беларусь. Паэт верыць у тое, што яго Радзіма, народ заслугоўваюць лепшага лёсу, упэўнена выказвае сваё спадзяванне на гэта:

     Сплецену з церняў маеш карону,

     Хорам твой — неба і нівы краса,

     Царства ў чатыры дрэмле староны.

     Слугі — мазольных рук мільёны…

     Выйдзі… Чакае вясна!..

     Метафары «скінь лахманы», «выйдзі на поле, на сенажаці», эпітэт «родная маці», рытарычны зварот «устань ты, старонка», паэтычныя паўторы «годзе зімовага рабскага сну», «вырылі сцюжы віхрамі, снегам яму глыбоку табе не адну…», рэфрэн «выйдзі спаткаці вясну» ўказваюць на глыбокі патрыятызм аўтара, асобу, у якой надзвычай выразна акрэслена грамадзянская пазіцыя.

     Спадчына, паводле Тлумачальнага слоўніка беларускай мовы, — з’явы культурнага жыцця, якія ўспрыняты ад мінулых часоў. Верш Янкі Купалы «Спадчына» напісаны ў 1918 годзе, час, калі Беларусь пасля Кастрычніцкай і Лютаўскай рэвалюцый аказалася арэнай барацьбы за межнай інтэрвенцыі. Сутнасць купалаўскай спадчыны раскрываюць эпітэты «ласка матчына», «вясеннія праталіны», «дуб апалены», «стары амшалы тын», «нуднае бляянне ягнят», «могілкавае кладзьбішча». 3 трывогай і настальгіяй лірычны герой твора выказвае любоў да роднага краю, непакоіцца за яго будучыню:

     Жыве з ім дум маіх сям я

     I сніць з ім сны нязводныя…

     Завецца ж спадчына мая

     Усяго Старонкай Роднаю.

     Менавіта такой уяўляецца асоба аўтара — Янкі Купалы. Ва ўсе часы ён славіць Радзіму, непакоіцца за яе лёс, дае адпор «ворагам Беларусчыны».

     Будучае сваёй Радзімы, народа паэт бачыць у далёкім гістарычным мінулым:

     Панам быў дома і слаўным за домам

     Мой патаптаны сягоння народ;

     Змог ён не толькі знаць штукі з заломам, —

     Роднаму слову ўмеў кніжны даць ход.

     Паэт мае на ўвазе эпоху Вялікага княства Літоўскага, калі грамадска-культурнае і эканамічнае развіццё Беларусі вызначалася высокім прагрэсам на ўзроўні еўрапейскага.

     Творы Янкі Купалы на тэму Радзімы, народа неабходна ведаць кожнаму беларусу. I не проста ведаць, але і разумець з той мэтай, каб ён глыбей зразумеў беларускі характар, яго асаблівасці, якія абумоўлены гісторыяй, адметнасць беларускай культуры, адчуваў сябе беларусам і ганарыўся гэтым словам.