Биринчи къар сочинение на кумыкском языке

Гимназия №35

Провела учитель родного языка.

Абдуллаева Саида Басировна

ТЕМА:

                    
 К.Султанов.

«Биринчилей явгъан къар».

Мурадлары:

1.Охув
мердешлени беклешдирив.

2.Тил оьсдюрюв, яшланы тергевюн къышны
гьалларына, табиатны алмашынывларына, тергев бакъдырмакъ, гьислерин уятмакъ.

Алатлары:

сюжетли суратлар: «Къыш», «Къыш гелди»,       К.Султановну портрети,

               чечеген
емакълар, айтывлар.

                                
Дарсны юрюшю.

1.Гьазирленив
мюгьлет.

Ана
тилим, къумукъ тил.

Тюз
сейлеме сюемен.

Ана
тилим уьйренсем.

Оьрленермен,
оьсермен.

                                      
Къарчыгъаева С. А.

2.Гиришив
сез.

Яшлар,биз бюгюнгю
дарсыбызны кроссворд булан башлайман.Сиз ону тюз чечсегиз, бугюнгю дарс не гьакъда
юрюлежекни сизге аян (ачыкъ) болажакъ.

Доскада кроссворд.

     1.Акъ шекер йимик
оьзю.

       
Къолунга тутсанг ирий.

                           
 2.Он эки
уланы-бир анасы.

                    3.Школаны охувчулары.

                      Ата-ананы авлетлери.

-Оьрден тюпге багъып
охусакъ не сез бизге ачыла?

-Къыш.

-Дюр, яшлар, биз
сизин булан йылны лап сувукъ заманыны къышны гьакъында дарс юрютежекбиз. Янгы
дарсыбыз.

Гелигиз, биз сизин
булан къышны айларын эсгерейик, айтайыкъ. Къышны алды 25 гюн о башлана, 22
декабрь тунлу ай, ахыры 25 гюн. Бугюн оьртен айны 2-си арба гюн.Табиат юхугъа
батгъан кюйге къарайыкъ.

-Тунлу  айны 22-де
къыш гире, оьртен айны 22-де къыш чыгъа.Табиатны гезеллиги, тамаша аламатлары
кеп бола. Шолай аламатланы бек гьис эте шаирлер.

-Сиз къайсы къумукъ
шаирлени билесиз?

-Сиз билеген къышгъа
багъышлап язгъан шиъруларындан бир-экини охуюкъ. (яшланы жаваплары, шиъруланы
охуву.)

3.Янгы
дарсны англатыв.

        1) Камил
Султанов. Къумукъ ва рус тиллерде язагъан шаир, критик, адабиятчы Камил
Султанов 1911-нчи йылда тувгъан.  

       2)Янгы дарс.

Англашылмайгъан
сезлер:

Леззет

Чана

Къатышалар

Холалар

       3)Учитель шигьруну генгюнден охуву.

     
4) Соравлар.

—Биринчи къар бу йыл къачан явду?

—Къар явгъанда нечик оюнлар ойнайсыз?

—Яшлар къардан нечик сююне ?

4.Яшланы
охуву.

Ял алыв минутасы.

1) Шынжыр булан охув.

2) Сайлам охув.

-Шаир къышны
гезеллигин нечик суратлай? Табып охугъуз.

-Яшланы сююнгенин
шаир къайсы сатырларда айры да ачыкъ этип герсете? Табып охугъуз.

-Шиъруну шу суратгъа
къыйышагъан ерлерин табып охугъуз.

5.Чечеген
емакълар, айтывлар.

6.Герюнюш.
«Йылны заманлары»

7.Яратывчулукъ
иш.

Сувукъ
…….гелди.

………..……..явду.

Гиччи……..бузлады.

Яшлар
бузну уьстюнде…….

8.Дарсны
натижасы.

метки: Кумыкский, Къумукъ, Бугюн, Дарсда, Къыйынлар, Бирлень, Асарлан, Уьстюнлюк

Къумукъ адабиятдан ачыкъ дарс., Дарсны темасы:, Дарсны тайпасы:

(Къумукъ язывчуланы асарларына гёре)

Дарсны мурады:

1. Къумукъ шаирлени ва язывчуланы асарларына гёре дав гелтирген къыйынланы гёзден гечирмек.

2. Асарланы бёлюклерин охумакъ,оланы аслу маънасын ачмакъ.

3. « Дав гелтирген къыйынлар» деген темагъа гёре сочинение язывгъа гьазирленив иш гёрмек.

3. Яшланы патриот гьислерин уятмакъ, дав гелтирген къыйынлыкъланы эсгере туруп , яшланы «Давлар болмасын!» -деген ойгъа гелтирмек.

Къурал: Там газет ,суратлар, китаплары.

ДАРСНЫ БАРЫШЫ., Ватанына къыйынлы гюн гелгенде,, Ялын ойнап топрагъында,сувунда., Яр башларда уьфюреген ел болуп,, Юртлу уланлар башлап чыгъар къувунгъа.

1. Яшланы дарсгъа къуршав.

2.«Парахатлыкъ сюе бусанг, давну унутма.»-

маънасын нечик англайсыз?(яшланы жавапларын муаллим толумлашдыра, тюзлей)

Магьаммат Гьажиев – сувда, Юсуп Акаев – гьавада, Элмурза Жумагъулов ва Ханпаша Нурадилов ерде намарт душманланы къувгъанын унутмагъа ярамай. Унутмагъа ярамай Абдулгьаким Исмаиловну – Рейхстанггъа уьстюнлюкню байрагъын къакъгъанны. Шо игитликни исбатлай тамдагъы яшны къолу булан этилген сурат.

«Тиш-тырнагъына ерли савутлангъан

Рейхстаггъа нечик болдунг гирмеге?, Шо байракъны сен къакъгъанны Рейхстаггъа, Шо гюнлерде Ватан неге билмеген?!, Макътав болсун игитлеге оьлмейген ., Игит атгъа ЕС болур сендей улан., Халкъынг учун унутулмас къарчыгъа, Къумукъ халкъынг оьктембиз сени булан!…», Салаватова Г.З.

1. Музыка ойнай(1-6 слайд)

Бизин уьлкебизни тарихинде алтын варакъ булан язылгъан уллу агьвалат бар — Уллу Ватан давдагъы уьстюнлюк. Уьстюнлюк тынчлыкъда гелмеди.Давну йылларында къагъып къайгъылар гирмеген къапулар, къагьрулу гюнлени зары тиймеген агьлюлер ёкъдур. Дав битгенли бу йыл гюлжан айны 9 гелсе 73 йыл тамамланажакъ.

(Уллу Ватан давну гьакъында умуми маълуматлар : 7-8 слайд)

2 стр., 841 слов

Сочинение зи ватан на лезгинском языке

… Хидирнеби Исаевич Министерство образования и науки Республики Дагестан МКОУ «Гельхенская СОШ-детсад» СОЧИНЕНИЕ ТЕМА: «Зи ватан» (Дагъустандин халкьарин садвилин йикъаз талукьарнавай.) Кхьейди: Лезги ч1алан ва литературадин [Электронный ресурс … алай туьнт фири, А вац1ун яд хуьдай гьуьлер тахьайла, Вучда на рик1икай,илифдай вири, А рик1ин рак хуьдай вилер тахьайла». Дуьз лагьанай, рагьметлу Алирза …

22 июнь 1941 йыл…-

Бизин совет халкъгъа къара къайгъы гелген гюн

Дав 4 йыл юрюлген… ————— 1418 гюн

Давда 27 миллион адам оьлген .

1418 гюнню ичинде.

Гьисап этип къарасанг,гьар гюн -19 минг адам оьле болгъан ,гьар сагьатда – 800 адам , гьар минутда – 13 адам .

2 минг ярым километр мезгилге – 27 миллион адам …

1 километрге – 40 минг 800 оьлген адам . Гьар метр ерге – 11 адам .

Эгер де гьар оьлген адамгъа 1 минут шыплыкъ этсе – 38 йыл пусуп турма герек эди … О замангъа совет халкъны санавуна гёре — гьар алтынчы адам оьлтюрюлген !

4. Гьалиги заман яшайгъанлагъа, Ватан давну агъусун гёрмегенлеге, давну акъубаларын гёз алдан гечирмеге, сёзню усталары , бизин язывчуларыбыз кёмек эте. Биз адабият дарсларда тюрлю жанрларда яратылгъан кёп тюрлю асарлар булан таныш болгъанбыз. Гелигиз бу дарсда бир нечесин эсге алайыкъ.

— Сиз бу йыл гечген асарлардан башлайыкъ.

-Зарипат Атаеваны дав темагъа багъышлангъан къайсы асарын гечдигиз?(«Шо ёл булан»)

-Асарда къайсы йыллар суратлана?

-Романны баш игитлери кимлердир? (Салимат-Хизири)

-Хизирини Салиматгъа язагъан кагъызлары не учун токътала?

-Давну къайгъылары , давну акъубасы бу асарда нечик гёрсетиле?

— Алдагъы класларда гечилген дагъы да къайсы драма

Эл намусун къайратлы кюйде кютмеге

5. Давну агъусу етишмеген бир агьлю де ёкъдур. Бирлени атасы, бирлени эркъардашы, бирлени уланы. Биревлени буса уланлары…

Уьч уланы болгъан сонг, Недир анагъа яшав?, Уьч улан – уьч насиби…, Уьчевюн де алды дав.

-Бу сатырлар къайсы асардан алынгъанын сиз англадыгъыз деп эсиме геле- «Урлангъан ажжал» Магьаммат Атабаев.(Асар язылгъан кюй хабарлана)

-Асаргъа «Урлангъан ажжал» деп неге къоюлгъан?(берилмеген,яшырылгъан кагъыз)

бетлер 255, 256, 257.

— Авторну не зат талчыкъдыра, къыйнай ?- 258 бет.

Автор бизден ,охувчулардан,кёмек излей, соравгъа жавап тилей.

— Сиз почтальон яшны еринде нечик этер эдигиз?

Бу ерде къайсыгъыз да оьзтёрече тюз болажакъсыз. Къысмат, къагьрулу къысмат…

Аналагъа гётерме тюшген къайгъыны теренлигин халкъ арада о заман айтылагъан сатырлар да гёрсете:

Къаргъалар къакъылдасын,

Уяларын якъласын.

Айтыгъыз къатынлагъа –

2 стр., 573 слов

Алтын адам тақырыбында

… қайнар бұлағы Алтын адам дер едім. Қорыта айтқанда, еліміздің нақышының қатары Алтын адаммен толықты. Өйткені, Алтын адам – ел ертеңінің, … десеңіздер, ол, әрине, Алтын адам дер едім. Алтын адам өз дәуірінің баға жетпес байлығы, асыл қазынасы. Алтын адам – қазақ тарихының … ыш Елбасымыз «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласында осы Алтын адам феноменін ерекше атап көрсетіп, оның тарихи маңызын тере …

Дагъы улан тапмасын.

Айзанат Аскерханова (Буйнакск район, Янгы Къумух -2015-нчи йыл)- 3 уланын ва 3 къардашын давда тас этген;

Епистиния Степанова

Просковья Володичкина

Мария Фролова

Анастасия Ларионова

Калиста Соболева

Анастасия Куприянова

Ефросинья Бабенко

Давну йылларында аявлу балаларын дав майданларда тас этген аналагъа багъышлангъан памятниклер бизин уллу уьлкебизде аз тюгюл. Шоланы бир нечеси алдыгъызда…

7. Уллу Ватан давдагъы Уьстюнлюк – совет адамлагъа о кёп багьа олтурду – давну 27 миллион къурбаны – бизин халкъ учун лап да авур яра, элибиз дагъы къайтмасгъа тас этген инг де уллу байлыкъ. Давда оьлген бары да игитлени атлары , гьюнерлери «сёнмейген юлдузлардай», халкъны эсинде къалажакъ.

-Анвар Гьажиевни «Сёнмейген юлдузлар» деген поэмасы къайсы давланы суратлагъан?- бет 86.

-Давну къайгъысын автор бу асарында неден табала гёрсете?(Ана-Ер, Ана-топракъ—«Уланларын басгъан кюйде бавруна Уьлюшю кёп ойлу Ана-Ер йылай…)

Сталинградда болгъан уллу ,къыргъынлы давланы ,онда оьлген кёп-кёп минглер булангъы совет адамланы эсге сала.Бу йыл чилле айны 2-нчи гюнюнде шо зор уьстюнлюкню къазангъанлы 75 йыл битди. Автор хабарлайгъан Мамай курганда мемориал къурулгъанлы 50 йыл тамамлангъан.

-Бугюнгю дарсда Уллу Ватан давну агъусун , къайгъысын суратлайгъан адабият асарланы бир гиччи гесегин эсгердик. Олар бир нече ёкъ- кёп бар.

Оьзлер де , шаирлерибиз ва язывчуларыбыз, дав майданларда болгъан- Ибрагьим Керимов, А-паша Салаватов…

8. Уллу Ватан давда совет халкъ, къанлар тёгюп, санлар сёгюп,кёп къыйынлыкъда къазангъан Уьстюнлюк, йыл сайын арек гетип , тарихлени бетлерине гёчсе де, игитликни даимлик уьлгюсю гьисапда бизин яшавубузда даим де агьамиятлы ерни тутужакъ.

Савлар! Сизин гёрмесек де бугюн биз,, Сизин учун кёп къыйынлар гёргенбиз., Сиз яшагъыз, савлар , бизин учун да,, Савлар, биз чи сизин учун оьлгенбиз!

( Бир минут шыплыкъ)

8.Рефлексия соравлар:

• Яшлар, дарсны ушатдыгъызмы?

-Бугюн дарсда эсгерген къыйынлыкълар, къайгъылар дагъы болмас учун биз, сиз ,гележек яшоьрюмлер, не этме болабыз?

• Сиз гечген дав гелтирген къыйынланы ачыкъ этеген дагъы да къайсы асарланы эсгерме болар эдигиз?

9.Дарсны гьасиллерин чыгъарыв.

— Яшлар, бугюн такрарлагъан асарланы орус тилден ЕГЭ-де язылагъан сочинениеде де аргументация гьисапда къолламагъа чакъыраман. Игитлик гьакъда, аминлик гьакъда, сююв гьакъда, давну агъусуну гьакъында- нече тюрлю темагъа материал бар?!

2 стр., 610 слов

Лучшее на кумыкском языке» Мен танглама сюеген касбу»

… гьакъда ойлашып йиберсем, школамдагъы муалимлериме къарап, бизин тарбияламакъ учун, билим бермек учун олар нечик къыйын тегегенин англайман. О буса, гертиден де, уллу гьюрметге лайыкълы гьал. Яшлар муалимине … багъышлай, неге тюгюлол биз гьакъыллы, яхшы амаллы, гертиликни сюеген адамлар болгъанны сюеУ.Аюбовна бизин рус ва ана тилни уьйретмекден къайры айланадагъы яшавну яхшы янларын англамгъа …

10.Уьйге иш:

«Дав гелтирген къыйынлар» деген темагъа сочинение язмакъ.

« — Аналар уланларын давну отунда гюйсюн деп тюгюл оьсдюрегени. Оланы насипли болуп гёрмек учун. Сюегенлерин де алып, сююнюп къалсын учун. Яшларындан сююнсюн учун…»

З.Атаева «Шо ёл булан»

Сочинение на кумыкском языке про осень

Сочинение на кумыкском языке на тему «Гюз»

Написала ученица 8 класса Татарханова Залина

Учитель – Бекеева Оксана Изетиновна

Гюз гелди, гетди къушлар,

Гюнеш шавласын яймай,

Гечелер къысгъа болуп.

Йылны заманларындан мен гюзню сюемен. Озокъда, къыш да арив оьзюню тазалыгъы, акълыгъы булан. Язбашда да, янгы юхудан уянгъан къызъяшдай, табиат уяна, авлакълар яшыл от булан, бавлар чечеклер булан безенелер. Тек гюзню адам тергевлю къарамаса эс де этмес йимик аламатлары кёп бар.

Гюзню гюню… Тунукъ кёкдеги булутланы артындан гюнеш, чубулдурукъну артындан яшынып-яшынып къарайгъан гелин йимик, уялчан къарай. Ел уьфюрюп тереклердеги ахырынчы япыракъланы юлкъуп ата, япыракълар оьзлер терекден даимге айрылгъанына инанма болмай, гьавада саркъып, ерде рагьатлыкъ таба. Себелейген увакъ янгур тереклени ялангъач къаркъараларындан четимсиз агъа. Терек тюпдеги къызыл, сари, боямыш япыракълардан бир тамаша хали согъулгъан деп эсинге геле. Оланы уьстюндеги янгурну тамчылары, ойлу гёзден тюшюп битмеген гёзьяш йимик йыртыллай. Исси якълагъа учуп барагъан къушланы пашман йыры адамны юрегин титирете. Гюзню гёзел пашманлыгъы адамны гёнгюн пашман этсе де, язбаш гелип, табиат янгыдан яшнажакъ деген умут юрекни сёнме къоймай.

Выберите книгу со скидкой:

ПЕРВОЕ ЧТЕНИЕ. ШКОЛА ЖУКОВОЙ (ОБУЧАЮЩАЯ АКТИВИТИ +50 А5). ФОРМАТ: 160Х215 ММ. в кор.50шт

ОГЭ-2020. Литература (60х84/8) 20 тренировочных вариантов экзаменационных работ для подготовки к ОГЭ

ОГЭ. Литература. Новый полный справочник для подготовки к ОГЭ

Быстрое чтение за 10 дней

Скорочтение. Как запомнить больше, читая в 8 раз быстрее

Лучшее чтение на английском языке: Портрет Дориана Грея. Великий Гэтсби

Чтение на лето. Переходим в 6-й класс. 2-е изд., испр. и доп.

Математика. Новый полный справочник школьника для подготовки к ЕГЭ

Дошкольная педагогика с основами методик воспитания и обучения. Учебник для вузов. Стандарт третьего поколения. 2-е изд.

Считаю и решаю: для детей 5-6 лет. Ч. 1, 2-е изд., испр. и перераб.

БОЛЕЕ 58 000 КНИГ И ШИРОКИЙ ВЫБОР КАНЦТОВАРОВ! ИНФОЛАВКА

ОТКРЫТЫЙ УРОК ПО ДАРГИНСКОМУ ЯЗЫКУ НА ТЕМУ» ЗОЛОТАЯ ОСЕНЬ»

5 класслаб абхьибси дарс

Дарсла тема : И.И. Левитанла сурат х I ясибли сочинение

Дарсла мурад : сипатбарибси белк I ла чебкад бурсидешлуми ункъдирни, текстла гьабг I ергъидеш х I ясибли сагати бурсидешлуми гьаладях I ардукни,т I абиг I ятличи диги ак I ахъни, урусла художникунала суратуназир т I абиг I ятла жагадеш гьаргбирни.

3.Дарсла тема ва мурад гьаргбирни.

4.Буч I анти суратличил тянишбирни.

5.Суратла бух I набуцличила ихтилат.

6.Г I ибратлибиубси план цах I набирхъни.

7.План х I ясибли буч I антани пикруми дурни.

-Чина х I ердизах I елра нушани чебиулра секьяйда г I ебшнили жагабирулил т I абиг I ят, дикьулра г I ебшнила макьамти. Г I ебшни –тамашала замана саби.

— Имц I атигъунти художникунани халаси дигиличил чедиахъули сари чула мер-мусала т I абиг I ятла жагадеш. Илдала ургав сайри Исаак Ильич Левитанра.

2. Художникличила ихтилат.

25 дусла дух I нар илини делк I ун азирцад суратуни,эскизуни.

3. Дарсла тема ва бек I мяг I на гьаргдирни .

— Ишбарх I и нушани х I ядурдеш бирех I е сочинение белк I ес И.И.Левитанла « Мургьила г I ебшни» бик I уси суратличила.

4.Буч I анти суратличил тянишбирни .

-Репродукция( суратуни кадяхъили дахъдиахъни) чебиахъни дурх I нази.

5.Суратла бух I набуцличила ихтилат .

— Сегъуна асар лябкьули пейзажлизибад- марайси яра разиси? Сегъуна урк I ила х I ялани алк I ахъулив х I ушазир?

-Селичила сабив сурат? Сен илис « Мургьила г I ебшни» бихьибсив?.

-Дурх I ни,х I ушаб дигахъадарив худоржникли белк I унси ик I мерличир дагьардиэс?

-Се чебиулрая гьалабси мерличиб?

-Сегъуна сарив ик I ди махъла галгаби?

-Чичи мешудуцес дирех I е к I елра галга?

1.Художник ва илала лирический т I абиг I ятла сурат.

3. Дила урк I ила х I ялани,пикруми суратличила.

Художник ва илала лирический пейзаж .

Хъарихъла (кумекла) дугьби:

Шалати ранганала сих I рула замана

Лучшее сочинение на кумыкском языке» Мен танглама сюеген касбу»

МКОУ «Коркмаскалинская СОШ»

«Моя будущая профессия»

Написала ученица 11 «А» кл.

Учитель: Тавекелова У.А.

Мен танглама сюеген касбу.

Лап яш чагъымдан башлап, мен болажакъ касбум гьакъда ойлашма башладым. Гьалиги заман кеп тюрлю касбуланы арасында сайламагъа бек къыйын. Кеп ойлашгъан сонг, шо яшдан берли оюма гелеген, мен сав оьмюрюмню багъышлама сюеген – муалимни касбусуна токъташдым. Мени гьасиретлигимни гьакъында анам да кеп хабарлай. Гиччи заманымда анамны тиштабанларын да гийип, сумка да тагъып, орамдагъы яшланы жыйып муалим болуп ойнама кеп сюе эдим.

Мени гезюмден, муалимлик касбу лап да жамият учун агьамиятлы касбу, неге тюгюл инсанны къурулушунда муалим аслу ер тута, ону яратывунда къылыкъны, эдепни оьр уьлгюлерин, лап да гёрмекли къайдада оьзюн тутагъан, юрютеген болмагъа уьйрете, гележекдеги уьстюнлюклеге ёлун ача.

Мени бешинчиден башлап рус ва ана тил дарслардан береген муалмимим – Умгьани Аюбовна – бек пагьмулу, оьзюню ишин сюеген адам, бары да яшгъа бир йимик, бир гёзден къарайгъан ачыкъ юзлю къатын. Ол бизин класны руководители де дюр.Оьзюню бары заманын, билимин, гючюн бизге багъышлай, неге тюгюлол биз гьакъыллы, яхшы амаллы, гертиликни сюеген адамлар болгъанны сюеУ.Аюбовна бизин рус ва ана тилни уьйретмекден къайры айланадагъы яшавну яхшы янларын англамгъа уьйрете. О къатты да дюр, бек талап да эте, тек адилли тюз муалим де дюр. Бизин сююнчлерибизге сююнюп, гиччи къыйынлыкъларыбызгъа къайгъырма да къайгъыра, тюз ёлгъа да сала, къысгъача айтгъанда, бизин экинчи анабыз да дюр.

Тарбиягъа бакъгъан якъда четим масъалалары бар яшлагъа къол ялгъамагъа сюемен, ата-анадан аз тергев алагъан, оьзюню тенглилери булан янашыв табып болмайгъан яшлар булан ишлемеге сюемен. Олагъа кемек эте туруп гележекде жамиятны арасында насипли, оьзлеге инанагъан адамлар болмагъа къошум этежекмен деп эсиме геле. Гертиденде, дюньяны алышдырарман деп ойлашмайман, тек бир-эки адамгъа кёмек этме, тюз ёлгъа салма къаст этме ярайчы.

Болажакъ касбум гьакъда ойлашып йиберсем, школамдагъы муалимлериме къарап, бизин тарбияламакъ учун, билим бермек учун олар нечик къыйын тегегенин англайман. О буса, гертиден де, уллу гьюрметге лайыкълы гьал. Яшлар муалимине гьюрмет эте буса, ону абурлай буса, огъар гьашыкъ буса, ол береген предметни де сюежек, охумагъа да къаст этежек.

Мен билемен, тынч ёлну тангламагъа хыялым ёкъ. Бир-бирде оьзюмню гьалыма, имканлыкъларыма инанмай да йиберемен, Тек тез шо ойларымны къувалап, кютюп болмасдай зат ёкъ, эгерден оьзюню ишин сюйсе, яшланы сюйсе, яшавунгда алдынга салгъан мурадынга етишме тынч бола.

Шо саялыгъа да, мен яшлар магъа къарап уьлгю алардай, магъа ошамагъасюеген охувчуларым булангъы муалим болмагъа сез беремен.

Источник

Кумыкский язык сочинение осень

— Тур-турсана, мени Абдуллам, турсана!
Юрт ягъаны басып гелген явлар бар,
Ягъалагъа явлар гелди, урулду,
Сягъа тенгли батыр эрлер къырылды,
Къартны-къуртну къоймай тура къайтмагъа,
Показать полностью.
Къатын-къызны олжа тута сатмагъа!

Абдуллам юхлай болгъан, уянды:
— Турмайман, мен абайым, турмайман!
Башым авруй, мени абайым, оьлемен,
Оьлюмюмню бугюн сенден гёремен!

— Башынг авруй буса, мени Абдуллам, ят, юхла!
Бешиклеге сени салса, бише деп,
Гьайлеклеге салса дагъы, тюше деп,
Эки тизим бешик этип, чайкъадым,
Эки къолум къолбав этип, байладым,
Аямда алты ай къаймакъ ялатдым,
Тёбемде теке улакъдай ойнатдым,
Къысгъа гече, мени Абдуллам, къыркъ туруп,
Къыркъ тамурдан сагъа берген акъ сютюм
Яралардан ал къан болуп агъылсын!
Мен бу гече сагъа этген «алгъышлар»
Бойнунга гьайкел болуп тагъылсын!

— Къоймайсан, мени абайым, къоймайсан,
Мени чи оьлгенимден тоймайсан!
Бу гече, мени абайым, тюш гёрдюм:
Оьрдеги уьйде гьаракъы-баллар ичилип,
Тёбенги уьйде енгсиз халат бичилип,
Къабакъ алгъа агъач атлар тартылып,
Ону уьстюне сарасанлар артылып.

— Оьрдеги уьйде гьаракъы-баллар ичилсе,
Шербет сувунг сама тюгюлмю?
Тёбенги уьйде енгсиз халат бичилсе,
Акъ гебининг сама тюгюлмю?
Къабакъ алгъа агъач атлар тартылса,
Показать полностью.
Сынажада сал сюегинг тюгюлмю?
Ону уьстюне сарасанлар артылса,
Абдулла есир сама тюгюлмю?

Шонда Абдуллам ачувлангъан, шамлангъан,
Ялан къаптал чюйден савут сермеген,
Ялан маси алашасын ерлеген,
Узатылгъан — къанжыгъагъа етмеген.
Анасы барып, яврунуна къакъды, дей.
Къамучу уруп, ягъалагъа чапды, дей.

Етип баргъан ягъадагъы явлагъа,
Бек белсенип, къатты урунгъан давлагъа.
Бек белсенип, шонда Абдуллам бек тюшген,
Шол явлагъа болмагъандай иш этген,
Оьзенгилер сызар-сызмас къан тёкген,
Къакъалар толар-толмас баш гесген.
Абдуллама онгсуз ерден окъ тийген,
Ол да, хужу, оьлер йимик бек тийген.
Бир бурулуп, онг ягъына къараса,
Не болду деп, къарамагъа агъав ёкъ,
Бир бурулуп сол ягъына къараса,
Гётерилип, ерден алма инив ёкъ.
Къурдашыны атын айтып къычыргъан.
Чабып гелген жан къурдашы ягъына.

— Абдуллангны сал сюеги — сари алтын,
Тартып, иним, къучагъынга алсана,
Белим чертип, ат белине салсана,
Абайыма савгъат этип барсана!

— Абдулламны сал сюеги сари алтын,
Тартып бугюн къучагъыма алмайман,
Белинг чертип, ат белине салмайман,
Абайынга савгъат этип бармайман.
Яхшы игитлер йимик атда олтур чу,
Показать полностью.
Душманланы гёзюн къандан толтур чу!
Яхшы игитлер йимик атда олтургъан,
Душманланы гёзюн къандан толтургъан,
Гьайдап баргъан къапусуну алдына:
— Ачылмагъыр, анам, къапуланы ачсана!
Мен баланга тербенмесдей окъ тийген,
Ол да, хужу, оьлер йимик бек тийген,
Сен баланга бир бурлугъуп бакъсана!
— Сен балнма окъ тиймесин, топ тийсин,
Шол да сагъа оьлер йимик бек тийсин!
Сен балама бир бурлугъуп бакъмайман,
Атынгны башын тыгъырыкъгъа бурсана,
Сен атынга уьч къамучу урсана;
Сени гёрме къурдашларынг гелгинче
Тыгъырыкъда ат ойната турсана!

Атны башын тыгъырыкъгьа бурду, дей,
Шонда атына уьч къамучу урду, дей,
Оьзюн гёрме къурдашлары гелгинче
Тыгъырыкъда ат ойната турду, дей.
Ат уьстюнде Азирейил гелди, дей,
Азирейил азиз жанын алды, дей.

— Оьлер йимик уллуму эди ярасы?
Сен балама къолу тийген къызбайны
Улуй къалсын мени йимик анасы!

— Къабагъалар, мени анам, боюнда
Къуба къазлар энни буса къозлайдыр,
Сени баланга къолу баргъан къызбайны
Сенден алдын абайлары бозлайдыр!
Бир сагъа чы бир гюн оьлюм, бир гюн яс,
Олагъа чы гьаман йылав, гьаман яс!

Источник

Сочинение на кумыкском языке на тему «Гюз»

Написала ученица 8 класса Татарханова Залина

Учитель – Бекеева Оксана Изетиновна

Гюз гелди, гетди къушлар,

Ана ватанын къоюп.

Гюнеш шавласын яймай,

Гечелер къысгъа болуп.

Йылны заманларындан мен гюзню сюемен. Озокъда, къыш да арив оьзюню тазалыгъы, акълыгъы булан. Язбашда да, янгы юхудан уянгъан къызъяшдай, табиат уяна, авлакълар яшыл от булан, бавлар чечеклер булан безенелер. Тек гюзню адам тергевлю къарамаса эс де этмес йимик аламатлары кёп бар.

Гюзню гюню… Тунукъ кёкдеги булутланы артындан гюнеш, чубулдурукъну артындан яшынып-яшынып къарайгъан гелин йимик, уялчан къарай. Ел уьфюрюп тереклердеги ахырынчы япыракъланы юлкъуп ата, япыракълар оьзлер терекден даимге айрылгъанына инанма болмай, гьавада саркъып, ерде рагьатлыкъ таба. Себелейген увакъ янгур тереклени ялангъач къаркъараларындан четимсиз агъа. Терек тюпдеги къызыл, сари, боямыш япыракълардан бир тамаша хали согъулгъан деп эсинге геле. Оланы уьстюндеги янгурну тамчылары, ойлу гёзден тюшюп битмеген гёзьяш йимик йыртыллай. Исси якълагъа учуп барагъан къушланы пашман йыры адамны юрегин титирете. Гюзню гёзел пашманлыгъы адамны гёнгюн пашман этсе де, язбаш гелип, табиат янгыдан яшнажакъ деген умут юрекни сёнме къоймай.

Онлайн-конференция для учителей, репетиторов и родителей

Формирование математических способностей у детей с разными образовательными потребностями с помощью ментальной арифметики и других современных методик

Международная дистанционная олимпиада Осень 2021

Источник

Отзыв об открытом уроке родного языка, которое прошло муниципальном этапе в 9классе

Урок провела учитель родного языка и литературы Атаева З.М.

на тему «Керимова «Тул къыз».».

Структура урока соответствует требованиям к построению современного урока. На уроке продуманно использованы современные педагогические технологии: здоровьесберегающие, информационно-коммуникативные, уровневая дифференциация, проблемное обучение.

На уроке параллельно с изучением нового материала проводился опрос и повторение ранее изученного. Диалог учителя с учащимися показал, что учащиеся знают пройденный материал хорошо, они также умеют обобщать, делать выводы, применять полученные знания на практике. Учитель грамотно использует разные методы работы (устный опрос, комментированная работа учащихся у доски, конструирование предложений, нахождение собственных ошибок и исправление их, самостоятельная работа учащихся).

В конце урока учитель провел самостоятельную работу с использованием дифференцированного подхода, что позволило более слабым ученикам повысить интерес к предмету.

Ребята на уроке работают активно, с интересом, стараются на вопросы давать полные ответы, приводить примеры, доказывающие правильность рассуждений.

Урок получился плодотворным, с хорошей рабочей обстановкой, доброжелательной атмосферой и своей цели он достиг.

Учитель русского языка

МКОУ «Чонтаульская СОШ№2» Акаева З.З.

Отзыв об открытом уроке родного языка, которое прошло муниципальном этапе в 9классе

Урок провела учитель родного языка и литературы Атаева З.М.

на тему «Керимова «Тул къыз».».

По своему типу урок закрепления и совершенствования навыков.

Структура и содержание урока соответствовала всем принципам развивающего обучения. Учащиеся принимали активное участие на протяжении всего урока. На уроке была использована групповая работа, которая позволила включить всех учащихся в работу, а также работа в парах при взаимопроверке, выполнение практических заданий у доски, самостоятельная работа на местах. Органично в уроке была использована мультимедийная презентация, которая помогла учащимся использовать информационно — коммуникационные технологии в качестве средства наглядности и в качестве дидактического пособия.

Применяемые методы (наглядные, словесные и практические) и применяемые информационно-коммуникационные технологии, позволили учителю сохранить познавательную активность учащихся в течение всего урока, а следовательно, достичь цели и выполнить поставленные задачи.

Урок можно назвать позитивным и эмоционально ярким. Подведение итогов организовано в виде тестовой работы, которая помогла понять уровень освоения изученного материала. Тесты были составлены по вариантам с учетом сильных, средних и слабых учеников.

Учитель английского языка

МКОУ «Чонтаульская СОШ№2 Койчуева З.А.

Къумукъ адабият. 9 клас.

Дарсны темасы: Жаминат Керимова . «Тул къыз».

Дарсны мурады: 1. Поэманы охумакъ, ону аслу маънасын ачмакъ этмек.

2.Яшланы патриот гьислерин уятмакъ, дав гел-

тирген къыйынлыкъланы эсгере туруп, яшланы

«Давлар болмасын!»-деген ойгъа гелтирмек.

3. Яшланы адабият асарны чеберлик янына

агьамият берме уьйретмек.

Яшланы адабиятгъа бакъгъан сюювюн артдырмакъ.

Къурал: Китап , суратлар.

Дарсны барышы.

Эпиграф:

Юрек булан алгъанман

Алгъан — алгъан абатым,

Йыр булан юрегимден

Чыкъгъан эки къанатым.

Макътав болсун халкъыма

Йырларымдан тоймайгъан,

Къанаты сынгъан къушдай

Болма мени къоймайгъан.

/Ж.Керимова/

I. Къурум мюгьлет.

Муаллимни сёзю:

Жаминатны яшаву къыйын болгъанны гьакъында гетген дарсда сёйледик. Оьзюню къыйынлы гьалына да къарамайлы, ана тилин кёп сюеген таргъулу къыз оьзюню Ватанына бакъгъан сюювюн йырларындан таба халкъына етишдирген. Къыйын къысмат огъар гьислерин айтма, адамлагъа йыры булан ювукъ болма четим этип болмагъан. Бу дарсгъа эпиграф этилип алынгъан сёзлер — Жаминатны оьзюню сёзлери. Оьзюню эки де аягъы юрюмейли, юрек булан абат алагъанын, йырлары къанатлары болуп бийик кёкге багъып талпынгъанын айта, оьзюню шо талпынывуна гюч береген азиз къумукъ халкъын шаир абурлай ва сыйлай. Жаминатны тилини байлыгъына мюкюр болгъан Камал Абуков Жаминатгъа: «Къумукъ поэзияны жавгьары» деген

II, Сынавун мекенлещдирив: Жаминат Керимова «Тул къыз»

биринчи бёлюк .

1. Яшланы Жаминат Керимованы яшаву ва яратывчулугъу гьакъда хабарлаву. Яшлар язгъан конспектлерине гёре, рефератларына, докладларына гёре Жаминатны яшаву гьакъда хабарлай.

1970-«Яшланы сеси»,

1973— «Чыракъ»,

1978— «Насибим мени»,

4. Поэманы яшлагъа гёнгюнден айтдырыв.

5. Соравлагъа жавап берив:

-Тул къыз деген калиманы нечик англайсыз?

— Таргъулу къызны келпетин ачмакъ учун шаир не йимик чебер сёзлер къоллай?

(Боран ургъан гюлдей сёнген яшлыкълар,

Ол къыз учун битмей къалгъан къайгъы-зар, гюл ачгъан баш сюювю сёнмеген къыз. Ону гёзлери зарлы, бети бюрюшме, сюювю гючлю, гюнесувдай таза зарлы сюювю, къара чачы къардай болуп агъаргъан, къуруп къалгъан гюл терекге ошагъан)

-Автор бу къызны яшавуна нечик талчыгъа?

— Бу юртну уланлары нечик дав этген?

III. Янгылыкъ ачыв : «Тул къыз». 2-6 бёлюклер.

1. Гиришив сёз. Блокадада, къамавда болгъан Ленинградны эсгеремен. (суратлар гёрсетемен)

2. Сёзлюк иш:

Тарих — история.

Инсаплы — эдепли, намуслу, къылыкълы.

Яв — дав.

Хат – кагъыз.

Гюнесув – ртуть.

3. Муаллимни поэманы эсгерилген бёлюклерин таъсирли кюйде охуву.

4. Яшлагъа поэмадан къызны ва ананы сёйлевюн бетлеге гёре охутдурув(сагьналашдырыв).

5. Поэманы охулгъан бёлюклеринден тенглешдиривлени, метафораланы, эпитетлени табыв.

Боран ургъан гюлдей сёнген яшлыкълар- тенглешдирив

Чайканы акъ къанатыдай-тенглешдирив.

Гюнесувдай таза – тенглешдирив.

Гем-гёк кёкню оьбюп мени гёзлерим – метафора.

Къанлы дав – эпитет.

Тул къыз десем, тунугъуп бир нечелер-анафора.

Гём-гёк кёкню оьбюп мени гёзлерим –анафора.

Гёрген сайын ону зарлы гёзлерин-анафора

IV. Башлапгъы бажарывлукъларын болдурув:

— Дав битгенде давдан къайтгъан уланлагъа тул къыз нечик къарай болгъан?

-Тойлар болагъанда огъар тынч болгъанмы экен?

— «Гёзле мени» деп Европаны не ерлеринден огъар кагъызлар гелген?

-Къыз къоччакъ сюйгенин нечик гёзлеген?

— Дагъы булай къайгъыда бирдагъы адам бар. О кимдир, негер о дагъы да бек къайгъыра?

— Не саялы шаир тул къызгъа дюньяны лап да сыйлы ташларындан эсделик салар эдим дей?

-Шу къызны келпетин ачып ким хабарлар? (Бир нече яшны хабарлаву).

Олар тул къызны гючлю намусуну, къайратлы ягьыны, сюйгенине аминлигини, огъар инанагъанлыгъыны гьакъында айта.Автор огъар дюньядагъы инг де сыйлы ташлардан эсделик салыр эдим дегени де шо саялы.

V. Рефлексия.

1. Мен бу поэманы не ерлерин ушатдым?

2. Неге?

3. Шулай асарлар бизде не йимик къылыкъланы тарбиялай?

Дарсны гьасиллерин чыгъарыв. Яшлар бир- бирин къыйматлай.

VI. Уьйге иш: «Тул къыз» деген поэмадагъы тул къызны гьакъында сочинение язмакъ.

О къыз йимик Кёстекде де сюйгенин гёзлеп къыз кюйде къалгъан къыз бар, шону гьакъыда да сочинениеде эсгермек.

МКОУ «Чонтаульская СОШ№2»

Урок

по родной (кумыкской) литературе в 9 классе

на тему:

Подготовила и провела

учитель родного языка и

литературы АтаеваЗ.М.

2017-2018 уч.год

Дан 1 ответ