метки: Балалар, Татарск, Татарский, Мэснэви, Хайретдин, Картинасын, Турында, Татарча
Күңелләренә никадәр авыр булса да, аналар кичерәләр.
Ана кешенең колагы ишетмәсә, йөрәге ишетә…
Ш. Хөсәенов.
Ана… Бу сүз мине шундый дулкынландыра. Әнием — минем иң якын, иң яраткан кешем, сердәшчем, эштә үрнәгем. Аннан башка минем дөньям буш. Һәм минем әнием — иң матур, иң яхшы, иң ягымлы әни. Әйе, һәр балага үз әнисе кадерле һәм якын. Алар безне тугыз ай буе йөрәк түрләрендә йөртеп, безнең белән сөйләшеп, иркәләп, дөньяга китергәннәр, бәбкәм дип иркәләп кулларында назлаганнар, төн йокыларын йокламыйча, ару-талуларына карамыйча, безне бишектә тирбәтеп йоклатканнар, бишек җырлары җырлаганнар, тәрбияләп үстереп инде менә олы кызым дип, безгә фатиха биреп, зур тормыш юлына чыгарып җибәргәннәр. Һәм без әтиебезгә, әниебезгә мәңге бурычлыбыз.
Ш. Хөсәеновның «Әни килде» драмасында да үзәктә Ана образы тора. Әсәрдә аның исеме дә бирелми, чөнки бу — барлык аналарны берләштергән образ.
Ананың балалары инде зур үсеп, кеше булганнар, кошлар сыман кайсы-кая таралышып беткәннәр. Ана үзе генә авылда яши. Балалары аны, әлбәттә, онытмыйлар: посылка җибәреп, хат язып торалар. Бервакыт Ана балаларына кунакка килеп керә. Нәкъ менә шушы көнне аның улы да өйләнә икән. Әлбәттә, бу турыда ана белми, чөнки аңа хәбәр итүче юк. Бу хәл үзе генә дә анага карата игътибарсызлыкны күрсәтә. Чөнки яхшы бала өйләнер алдыннан әти-әнисеннән фатиха сорар иде. Уллары-кызлары әниләренең килүенә бик сөенәләр, Ана да аларның күңелен боегайтасы килмәгәнгә, үзендә яман шеш авыруы икәнлеген әйтмәскә була. Ләкин ананы шифаханәгә алып килгән күрше кызы бу серне ача, әниләренә карата рәхимлерәк булуларын, хәзер инде аны кайсыныңдыр тәрбиягә алырга тиешлеген әйтә. Менә шуннан соң ачыла да инде балаларының чын йөзе. Берсенең бер проблема икән, икенчесенең — икенче проблема һәм алар берничек тә әниләрен үзләренә ала алмыйлар. Әлбәттә, түземле дә, нечкә дә күңелле Ана боларны күрмәмешкә салыша, ләкин аның күңеленә төер утыра шул инде. Һәм бу төерне берничек тә бетереп булмаячак.
Ана күңеле — балада, бала күңеле — далада, дип юкка гына әйтмиләр шул. Ана үлгәнче үзенең баласы турында кайгыртачак, ә бала башында әле тормыш мәшәкатьләре, вакыт юклык… Минемчә, балалары ананы яраталар, ләкин үз эшләренә, үз уйларына бирелеп, аны аңламыйлар. Мәсәлән, Ислам да бик теләп әнисен үзләренә алыр иде дә, тик авыру белән артык чыгымнар булачак, һәм төрле сәбәпләр табып, моңа ризалашмый. Ләкин менә шул Исламга ана ике мәртәбә тормыш бүләк иткән. Беренчесе — туганда, икенчесе — чирләгәч. Балаларына бу бик нык тәэсир итә, алар инде аңладылар да бугай, ләкин Анада аларга карата рәнҗеш кала. Әмма безнең әниләр олы йөрәкле бит, бигрәк тә үз баласына карата. Алар яраталар, сөяләр, кызганалар һәм гафу итәләр. Тик бәгыре генә катмасын. Ш. Хөсәенов Ана образы аша барлык аналар күңеленең нечкәлеген, матурлыгын күрсәтә.
2 стр., 696 слов
«Минем яраткан укытучым»
… әптә ул үзара дус коллектив туплап, безне эшләргә өйрәтеп китте”, – диләр алар. Авыр чакта терәк булганы, безне үз балаларыдай яратканы өчен, безгә – … дә, күпләр өчен идеал, үрнәк тә булырга тиеш. Минем өчен шундый мөгаллим булып, беренчедән алып, җиденче сыйныфка кадәр … башкара. Бар көчен, вакытын эшенә, мәктәп тормышына юнәлтә. Минем өчен татар теле – үз һәм газиз. Татарлык бөтен каныма, беренче …
Әсәр «Әниемнең ак күлмәге» дип атала. Татар халкында ак төс чисталык, пөхтәлек, сафлыкны белдерә. Әлеге әсәрдә ана да шундый ак, саф, чиста. Ул гомере буе туган иленә, халкына хезмәт иткән, балалар тәрбияләп үстергән, хәләл көче белән яшәгән. Балаларын да илгә файдалы, укымышлы итеп үстерергә тырышкан, ире белән дус һәм тату яшәгән. Күргәнебезчә, Ш.Хөсәеновның «Әниемнең ак күлмәге» исемле әсәрендәге Ана — иң кешелекле, иң шәфкатьле, бала җанлы ана, балаларына ихлас күңелдән тәрбия биргән, хезмәт сөючән кеше.
Әйе, аналар — бөек затлар. Кеше анасын онытмаска, аны хөрмәт итәргә тиеш. Аналарның кадерен кечкенәдән белеп үсәргә кирәк. Без әниләргә беркайчан да кайгы, сагыш күрсәтергә тиеш түгел. Бар теләгем: әниләребез тыныч, рәхәт тормышта яшәсеннәр иде.
Ана — бөек исем,
Нәрсә җитә ана булуга!
Әйе, Ана — ул дөньяда иң бөек кеше. Бик күп күренекле шәхесләрне, галимнәрне, укытучылар, табибларны ана тудырган. Ана баланы тугыз ай буе үзенең карынында күтәреп йөртә, тудыра, бала тугач, ул аңа үзенең күкрәк сөтен имезеп, төн йокыларын калдырып үстерә. Кичләрен баласына бишек җырлары җырлый, әкиятләр сөйли.
Бала үсә, мәктәпкә йөри башлый. Ана аңа дәресләрен әзерләргә булыша, йорт эшләрен карарга, пешеренергә, чигәргә-бәйләргә, үз-үзен тотарга, кешеләр белән матур, ягымлы итеп сөйләшергә өйрәтә. Бала үсеп кеше була. Һәм үз баласын шулай ук тәрбияли, бар көчен, энергиясен баласын үстерүгә бирә. Бер көнне карый, аның әнисе дә баласы кебек үк тәрбиягә мохтаҗ икән бит. Менә шушы вакыйга, шушы проблема кешеләрне икегә аера да инде: кайберләре гомере буе әти-әнисенә рәхмәтле булып, үзенә булган хөрмәтне, тәрбияне аларга да күрсәтә, аларның фатихасын ала, ә кайберләре исә моны кирәк санамый, һаман дөнья кууын белә. Бәлки оныта торганнардыр, ана рәнҗеше бетми бит ул, гомер буена эзәрлекли.
Бик күп язучыларыбыз үзләренең әсәрләрендә Ана образын чагылдыралар. Мәсәлән, Әмирхан Еникинең «Әйтелмәгән васыять», Туфан Миңнуллинның «Әниләр һәм бәбиләр», Муса Җәлилнең «Ана бәйрәме», Рәшидә Җиһаншинаның «Улларым» спектакльләрендә бу бик ачык чагыла.
Әмирхан Еникинең «Әйтелмәгән васыят»е Акъәби һәм аның уллары, кызлары һәм оныклары турында. Акъәби авылда яши. Олыгаеп, үзе генә яшәве авырайгач, балалары шәһәргә алып киләләр. Бик каты авырый башлагач, аны шифаханәгә салалар һәм ул анда җан бирә. Бик теләсә дә, ул васыятен дә әйтә алмыйча кала: аны тыңлап торырга беркемнең дә вакыты табылмый. Шулай итеп, ап-ак кәфенлеккә төреп, мөселманча күмү урынына, ананы рәнҗетеп, сүзенә колак салмыйча, гробта күмеп куялар.
Шулай ук Туфан Миңнуллинның «Әниләр һәм бәбиләр» пьесасы белән дә таныш булмаган кеше юктыр. Биредә дүрт хатын — дүрт язмыш: унөченче баласын шәһәрдә тудырырга дип килгән эчкерсез, олы җанлы Гөлфинә, җиде ел буена көтеп алган баласын тапкан чибәр Валентина, бала назын татып карыйсы, бала тәрбиялисе килгән, үзен ямьсез дип санаса да, эчке дөньясы бик матур булган Алтынчәч һәм бу заманның шыксыз «инвалиды» — баласын үзенә алырга теләмәгән Дилемма. Хатыннар балаларын әле генә тапканнар, йөрәк парәләренә карап туймыйлар, бик кадерләп тотып имезәләр, кулларында иркәләп йоклаталар. Ә менә баласын табып та, алырга теләмәгән Дилемманы күңел һич кабул итми. Аңа карата нәфрәт уяна. Ана булуның никадәр изге, олы хис икәнен аңламавына, салкынлыгына, дорфалыгына, үз әнисенә карата тупас булуына шаккатырсың. Ирексездән аның кечкенә нарасыен җәлли башлыйсың, аның киләчәге куркыта. Ул беркайчан да ана назын татымаска, күпереп торган иреннәреннән агыза-агыза күкрәк сөте иммәскә, «әнием, бәгърем» дип дәшмәскә мөмкин бит. Юк, кирәкми, бу турыда уйлыйсым килми минем! Бу минутта минем әнә шул Гөлфинә апаның ундүртенче баласы булып, кайгы күрми үсәсем, акыллы Валентинаның иркә кызы, Алтынчәч-айналаемның матур, чибәр бәләкәче буласым килә. Чөнки беләм: алар өендә, алар оясында ни күрсәң, очканда да шуны күрерсең. Алар балаларын җәмгыятькә файдалы шәхес, чын мәгънәсендә кеше итеп тәрбиялиләр. Менә бу аналар, чыннан да, Ана дигән бөек исемгә лаек.
3 стр., 1490 слов
Кеше китә – җыры кала (Человек уходит – песня остается) – Мөхәммәт Мәһдиев
… өчәйдек. Клуб сәхнәсендә үз җиребезне саклау турында күпме матур җырлар җырланды! Аннан, күпме егетләрнең күкрәгендә БГТО, ГТО, … Шуның өчен җәза бу. Сугыштан исән кайтсаң, яши белер идек. Иң матур вакытларыбызның юк-бар сүз белән әрәм иттек. Без яши … сөртте. Шулвакыт Хәкимулла бу кешене танып алды. Сөйләүче кеше Атҗабарның Хисмәте иде. Халык аңа таба борылды. Бәхил …
Ана образы Рәшидә Җиһаншинаның «Улларым» драмасында иң югары биеклегенә күтәреп бирелгән. Ананың улы сугышта үлеп кала һәм аның иптәше бу турыда әнисенә хәбәр итәргә килә. Ул дустының әйберләрен әнисенә күрсәтә, аның турындагы хатирәләрен сөйли һәм мондый батыр улларны бары тик бөек Аналар гына тәрбияли алуына инана, ахырдан әйтә: «Мин дә синең улың булыйм әле, бөек Ана, сиңа әни диеп эндәшергә рөхсәт ит», — ди. Ана риза була һәм янындагыларның барысын да кочаклап ала.
Чыннан да, җир йөзендә анадан да кадерлерәк, анадан да якынрак кеше юк бит ул. Гомер буена әни синең янда йөридер кебек, ул янәшәңдә булмаса да, аның белән киңәшләшәсе килә, Роберт Миңнуллин язганча, һәр башлаган эшкә әнидән хәер-фатиха аласы килә:
Ташлама, әнкәй, ташлама,
Мине изге догаңнан,
Ташласаң изге догаңнан,
Мин бәхетле булалмам.
Гомумән, Р. Миңнуллинның әниләргә багышланган шигырьләре бик күп. Бу шигырьләрне укыганда шагыйрьнең әнисен никадәр яратуын аңлыйсың. Ананы иң олы ярату белән яраткан кеше генә шундый тирән эчтәлекле, матур, хәтта елата торган шигырьләр иҗат итә ала. Бу шигырьләрне уку үзе бер рәхәт, чөнки алар гади һәм аңлаешлы. Нәкъ менә минем әни турында язган кебек, һәм бу шигырьләр башыннан ахырына кадәр олы мәхәббәт белән сугарылган. Бу мәхәббәтне ана белән баладан башка бер кеше дә аңлый алмый. Ул — шушы ике кеше арасында була торган иң керсез, иң изге хисләрнең берсе. Ана белән бала кылдан нечкә кырык җеп белән бәйләнгән, диләр бит.
Бөтен чор язучылары да үз иҗатларында анага дан җырлыйлар. Бу тема сугыш чорында язылган шигырьләрнең дә үзәгендә булды. Мәсәлән, Муса Җәлилнең «Ана бәйрәме» поэмасы. Монда да әни кешенең олы мәхәббәте сурәтләнә. Ана сугышка үзенең бөтен газиз улларын да озаткан, елый-елый аның күзләре дә сукырайган, ләкин безнең кадерле әниләребез шундый зур ихтыяр көченә ия, алар барысына да түзәргә әзер, тик балалары гына исән булсын, Кеше дигән исемнәрен югалтмасыннар. Бу ана да нык булып кала, сынмый, сыгылмый.
Гомумән, татар хатын-кызы бик батыр, уңган, чиста, пөхтә, сабыр булып кала белгән. Шуның өчендер, Ана — татар поэзиясендә идеал образ. Аны күп вакыт ак төс белән бергә йөртәләр. Минемчә, һәрбер әни булган кеше үзенә аерым атап язылган шигырьгә лаек. «Әни» сүзе — үзе үк бик матур шигырь бит ул.
10 стр., 4776 слов
По татарской литературе «ӘКИЯТЛӘР ДӨНЬЯСЫНДА» (11 класс)
… Ивановның 1842 елда Казанда чыккан «Татарская хрестоматия” дигән китабында очрашабыз. … балалар күңеленә якын булган шигырьләр һәм хикәяләрне … сендә туган комизм, тормышта очрый торган игътибарга лаеклы төрле вакыйгалар, … турында фәнни-популяр мәкаләләре басыла. Гомумин, бу … хикәяләрнең бер өлеше изге итеп саналган. Алар теләсә кайда, … күренешләренең, шулай ук кеше хыялларының үзенчәлекле чагылышы. …
Татарстан Республикасы
Мамадыш муниципаль районы
муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесе
“Түбән Яке гомуми урта белем бирү мәктәбе”
Инша.
“Әнием — кадерлем.”
Эшләде: 9 нчы сыйныф укучысы
Юнысов Булат Ринат улы.
Җитәкчесе: татар теле һәм әдәбияты
укытучысы Вәлиәхмәтова
Әлфинә Хоснулла кызы
Әнием — кадерлем.
Ана —
Бөек исем.
Нәрсә җитә Ана булуга?
Хатын — кызның бөтен матурлыгы,
Бөтен күрке Ана булуда!
Һ.Такташ.
Ана! Күпме шагыйрьләр, күпме язучылар кабатланмас әсәрләрен сиңа багышлаганнар. Әле языласылары күпмедер? Синнән дә кадерле, синнән дә бөек,синнән дә ягымлы тагын нинди сүз бар соң , Әни ?! Бер Аллаһкынадыр , мөгаен…
Минем әнием — барлык әниләргә караганда да тырыш, игелекле, мәрхәмәтле зат.
Безне, өч баланы, кеше итеп олы юлга чыгарыйм, мохтаҗлык кичермәсеннәр дип, көн — төн тырыша ул.Иртән , файдалы, туклыклы ризыклар әзерләп, әтиемне — эшкә, сеңелемне — балалар бакчасына, мине — мәктәпкә озата. Көне буе эшләп арыса да, кайтып, безне тәмле ризыклар әзерләп сыйлый, тормыш — көнкүреш мәшәкатьләренә чума, кич җиткәч, дәресләр хәзерләшә. Үзенә вакыты без йоклагач кына җитә аның. Шуңа да карамастан, аның беркайчан зарланып утырганын күрмисең. Менә шундый ару — талуны белмәс кеше инде ул минем әнием. Хәлемнән килгәнчә,аңа мин дә ярдәм итәргә тырышам.
Әнием — авылыбызның хөрмәтле кешеләреннән берсе. Ул балаларга белем һәм тәрбия бирә. Укытучылар коллективында да аның абруе зур. Кем турында сүз барганын белдегезме инде? Әйе, минем кадерле әнием — Гөлсирә Вакыйф кызы Юнысова. Мин аның белән чын күңелемнән горурланам. Аның йөзенә кызыллык китермәс өчен, барысын да эшләячәкмен.
Газета — журналларда еш кына балаларының әниләрен гомер иткән өеннән куып чыгарулары, аның чит — ят кешеләрдә кунып йөрүе, ахырда, авылдашларыннан читенсенеп, картлар йортына китүе турында күп языла. Мондый язмаларны укыганда, егет кеше булсам да, ирексездән күзләремә яшьләр тыгыла. Ничек итеп үз әниеңнән шулай көләргә мөмкин?! Ул бит сиңа гомер бүләк иткән; төн йокыларын калдырып, сине баккан; ашаткан — эчерткән, киендергән, кыскасы, кеше иткән! Ничек Ана каргышы, Ана рәнҗеше төшүдән курыкмыйлар икән?!
… Берәү рәсүлебез каршына килеп : » Мин, әниемне җилкәмә атландырып, Хаҗ сәфәре кылдырдым. Миңа Җәннәт ишекләре ачыламы?» — дип сораган. Рәсүлебез : «Юк, әле синең бу гамәлең әниеңнең сиңа гомер бирүе белән генә тиң, » — дип җавап кайтарган.
Әйе, кадерле кешеләребезгә нинди генә яхшылык эшләсәк тә, аз булыр кебек. Әнкәйләребезне олылыйк, кадерлик, рәнҗетмик. Җәннәт — Аналарның аяк астында!
Ана — боек исем.
Эни, энкэй, энием —
Нинди матур бу сузлэр.
Бик куп нэрсэ хакында
Безгэ алар сойлилэр.
Эни, энкэй, энием —
Минем очен ин зуры.
Безгэ hэрчак яктырта
Шушу сузлэрнен нуры.
Эни! Жир йозендэ ин гузэл, ин газаз суз. Яшь баланын авызыннан чыга торган ин беренче суз ул! hэр эни уз баласын кешелэр белэн сойлэшергэ, олыларны ихтирам итэргэ, тэрбияле. акыллы, тэртипле булырга ойрэтэ. hэр эни уз баласын кешелекле булырга онди. Баласы юлда булса, тоннэрен йокысыз уткэруче, баланы яклаучы, саклаучы да ул — эни! Ул барлык теллэрдэ дэ бердэй назлы янгырый. Ана белэн бала арасындагы керсез мэхэббэт табигать бар иткэн ин боек хис ул.
Эни кешенен мэрхэмэтле, шэфкатьле куллары белмэгэне юктыр бу доньяда. Ана йорэге ин тугрылыклы сизгер йорэк. Балага булган мэхэббэт хисе анда беркайчан да сунми, сурелми. Баласынын язмышына кагылышлы бер генэ нэрсэне дэ ана йорэге ваемсыз уткэрэ алмый. Безне, якты доньяга килгэн мизгелдэн алып, энилэрнен кунел hэм кул жылысы озата бара. Аналар соенечлэреннэн кояш кебек балкып торган нарасыен — йорэк жимешен, учти — учти итеп, тушэмгэ чоя, эле сабыенын битеннэ, мангаеннан, тэпи очыннан убеп ала.
Эни! Нинди матур суз бу. Кеше уз гомерендэ ана ничэ кабат эйтэ микэн?! Эйткэн саен ул суз яна мэгънэ алып килэ. Бу суз hэрвакыт йорэклэрдэ.
Уеннан башканы белмэгэн сабыйлар да, тормыш кичергэн чал чэчле олкэннэр дэ Ана назына, анын молаем карашына мохтажлар. Энигэ мэхэббэтен никадэр тирэн булса, тормышын да шулкадэр шатлыклы hэм яктырак уза.
Энилэр безгэ авыр вакытларда булыша. hэрбер адымыбыз белэн кызыксынып торалар. Без энилэребезне бик яратабыз, хормэт итэбез. Аларнын йозенэ кызыллык китермэскэ тырышабыз. Аларга бездэн рэхмэттэн башка суз юк.
Без ускэндэ купме борчылулар
Кургэн энкэй гомер эчендэ;
Онытмабыз, энкэй, мэнге сине,
Рэхмэт яусын барысы очен дэ.
Безнен ин кирэкле кешелэребез алар. Ходай аларга озын гомер, бэхет, шатлык бирсен, Беркайчан да бала кайгылары курергэ язмасын аларга. Сез безгэ hэрвакыт hэм hэркайда бик кирэк! Без сезне яратабыз!
Рейтинг: +69
30453 просмотра
Комментарии ()
|
# |
|
Роза Зиннурова # 14 декабря 2015 в 17:32 0 |
||
|
|
софия семко # 16 декабря 2015 в 20:17 0 |
||
|
метки: Татарск, Балалар, Мэснэви, Хайретдин, Картинасын, Татарский, Кешен, Башкарыл
Ана — бөек исем, Нәрсә җитә ана булуга!
| «Әни» диеп язып куйдым Яңа яуган ак карга. Таптамагыз, һич ярамый «Әни» сүзен таптарга. |
| З. Туфайлова. |
Әйе, Ана — ул дөньяда иң бөек кеше. Бик күп күренекле шәхесләрне, галимнәрне, укытучылар, табибларны ана тудырган. Ана баланы тугыз ай буе үзенең карынында күтәреп йөртә, тудыра, бала тугач, ул аңа үзенең күкрәк сөтен имезеп, төн йокыларын калдырып үстерә. Кичләрен баласына бишек җырлары җырлый, әкиятләр сөйли.
Бала үсә, мәктәпкә йөри башлый. Ана аңа дәресләрен әзерләргә булыша, йорт эшләрен карарга, пешеренергә, чигәргә-бәйләргә, үз-үзен тотарга, кешеләр белән матур, ягымлы итеп сөйләшергә өйрәтә. Бала үсеп кеше була. Һәм үз баласын шулай ук тәрбияли, бар көчен, энергиясен баласын үстерүгә бирә. Бер көнне карый, аның әнисе дә баласы кебек үк тәрбиягә мохтаҗ икән бит. Менә шушы вакыйга, шушы проблема кешеләрне икегә аера да инде: кайберләре гомере буе әти-әнисенә рәхмәтле булып, үзенә булган хөрмәтне, тәрбияне аларга да күрсәтә, аларның фатихасын ала, ә кайберләре исә моны кирәк санамый, һаман дөнья кууын белә. Бәлки оныта торганнардыр, ана рәнҗеше бетми бит ул, гомер буена эзәрлекли.
Бик күп язучыларыбыз үзләренең әсәрләрендә Ана образын чагылдыралар. Мәсәлән, Әмирхан Еникинең «Әйтелмәгән васыять», Туфан Миңнуллинның «Әниләр һәм бәбиләр», Муса Җәлилнең «Ана бәйрәме», Рәшидә Җиһаншинаның «Улларым» спектакльләрендә бу бик ачык чагыла.
Әмирхан Еникинең «Әйтелмәгән васыят»е Акъәби һәм аның уллары, кызлары һәм оныклары турында. Акъәби авылда яши. Олыгаеп, үзе генә яшәве авырайгач, балалары шәһәргә алып киләләр. Бик каты авырый башлагач, аны шифаханәгә салалар һәм ул анда җан бирә. Бик теләсә дә, ул васыятен дә әйтә алмыйча кала: аны тыңлап торырга беркемнең дә вакыты табылмый. Шулай итеп, ап-ак кәфенлеккә төреп, мөселманча күмү урынына, ананы рәнҗетеп, сүзенә колак салмыйча, гробта күмеп куялар.
Шулай ук Туфан Миңнуллинның «Әниләр һәм бәбиләр» пьесасы белән дә таныш булмаган кеше юктыр. Биредә дүрт хатын — дүрт язмыш: унөченче баласын шәһәрдә тудырырга дип килгән эчкерсез, олы җанлы Гөлфинә, җиде ел буена көтеп алган баласын тапкан чибәр Валентина, бала назын татып карыйсы, бала тәрбиялисе килгән, үзен ямьсез дип санаса да, эчке дөньясы бик матур булган Алтынчәч һәм бу заманның шыксыз «инвалиды» — баласын үзенә алырга теләмәгән Дилемма. Хатыннар балаларын әле генә тапканнар, йөрәк парәләренә карап туймыйлар, бик кадерләп тотып имезәләр, кулларында иркәләп йоклаталар. Ә менә баласын табып та, алырга теләмәгән Дилемманы күңел һич кабул итми. Аңа карата нәфрәт уяна. Ана булуның никадәр изге, олы хис икәнен аңламавына, салкынлыгына, дорфалыгына, үз әнисенә карата тупас булуына шаккатырсың. Ирексездән аның кечкенә нарасыен җәлли башлыйсың, аның киләчәге куркыта. Ул беркайчан да ана назын татымаска, күпереп торган иреннәреннән агыза-агыза күкрәк сөте иммәскә, «әнием, бәгърем» дип дәшмәскә мөмкин бит. Юк, кирәкми, бу турыда уйлыйсым килми минем! Бу минутта минем әнә шул Гөлфинә апаның ундүртенче баласы булып, кайгы күрми үсәсем, акыллы Валентинаның иркә кызы, Алтынчәч-айналаемның матур, чибәр бәләкәче буласым килә. Чөнки беләм: алар өендә, алар оясында ни күрсәң, очканда да шуны күрерсең. Алар балаларын җәмгыятькә файдалы шәхес, чын мәгънәсендә кеше итеп тәрбиялиләр. Менә бу аналар, чыннан да, Ана дигән бөек исемгә лаек.
Ана образы Рәшидә Җиһаншинаның «Улларым» драмасында иң югары биеклегенә күтәреп бирелгән. Ананың улы сугышта үлеп кала һәм аның иптәше бу турыда әнисенә хәбәр итәргә килә. Ул дустының әйберләрен әнисенә күрсәтә, аның турындагы хатирәләрен сөйли һәм мондый батыр улларны бары тик бөек Аналар гына тәрбияли алуына инана, ахырдан әйтә: «Мин дә синең улың булыйм әле, бөек Ана, сиңа әни диеп эндәшергә рөхсәт ит», — ди. Ана риза була һәм янындагыларның барысын да кочаклап ала.
Чыннан да, җир йөзендә анадан да кадерлерәк, анадан да якынрак кеше юк бит ул. Гомер буена әни синең янда йөридер кебек, ул янәшәңдә булмаса да, аның белән киңәшләшәсе килә, Роберт Миңнуллин язганча, һәр башлаган эшкә әнидән хәер-фатиха аласы килә:
Ташлама, әнкәй, ташлама,
Мине изге догаңнан,
Ташласаң изге догаңнан,
Мин бәхетле булалмам.
Гомумән, Р. Миңнуллинның әниләргә багышланган шигырьләре бик күп. Бу шигырьләрне укыганда шагыйрьнең әнисен никадәр яратуын аңлыйсың. Ананы иң олы ярату белән яраткан кеше генә шундый тирән эчтәлекле, матур, хәтта елата торган шигырьләр иҗат итә ала. Бу шигырьләрне уку үзе бер рәхәт, чөнки алар гади һәм аңлаешлы. Нәкъ менә минем әни турында язган кебек, һәм бу шигырьләр башыннан ахырына кадәр олы мәхәббәт белән сугарылган. Бу мәхәббәтне ана белән баладан башка бер кеше дә аңлый алмый. Ул — шушы ике кеше арасында була торган иң керсез, иң изге хисләрнең берсе. Ана белән бала кылдан нечкә кырык җеп белән бәйләнгән, диләр бит.
Бөтен чор язучылары да үз иҗатларында анага дан җырлыйлар. Бу тема сугыш чорында язылган шигырьләрнең дә үзәгендә булды. Мәсәлән, Муса Җәлилнең «Ана бәйрәме» поэмасы. Монда да әни кешенең олы мәхәббәте сурәтләнә. Ана сугышка үзенең бөтен газиз улларын да озаткан, елый-елый аның күзләре дә сукырайган, ләкин безнең кадерле әниләребез шундый зур ихтыяр көченә ия, алар барысына да түзәргә әзер, тик балалары гына исән булсын, Кеше дигән исемнәрен югалтмасыннар. Бу ана да нык булып кала, сынмый, сыгылмый.
Гомумән, татар хатын-кызы бик батыр, уңган, чиста, пөхтә, сабыр булып кала белгән. Шуның өчендер, Ана — татар поэзиясендә идеал образ. Аны күп вакыт ак төс белән бергә йөртәләр. Минемчә, һәрбер әни булган кеше үзенә аерым атап язылган шигырьгә лаек. «Әни» сүзе — үзе үк бик матур шигырь бит ул.
АНА – БӨЕК ИСЕМ
Ана! Дөньяда аннан да кадерлерәк кеше бар микән? Ничә ай карынында йөртеп, баласына гомер бирә, күкрәк сөте белән туйдыра, изге теләкләрен тели ул. Киләчәктә һәр көнне Әниләр бәйрәме итәсе, алар турында кайгыртасы иде. Әниләр бәйрәме 52 илдә үткәрелә икән. Бездә дә Әниләр көне билгеләп үтелә башлады. «Билгеләп» дигән сүз бу.
Ана! Дөньяда аннан да кадерлерәк кеше бар микән? Ничә ай карынында йөртеп, баласына гомер бирә, күкрәк сөте белән туйдыра, изге теләкләрен тели ул. Киләчәктә һәр көнне Әниләр бәйрәме итәсе, алар турында кайгыртасы иде.
Әниләр бәйрәме 52 илдә үткәрелә икән. Бездә дә Әниләр көне билгеләп үтелә башлады. «Билгеләп» дигән сүз бу очракта бик тә туры киләдер, чөнки бөтен халыкны кузгатырлык җанлану, бәйрәм рухы сизелми шикелле ул көндә. Миңа калса бу бәйрәм, башка һөнәри бәйрәмнәр дәрәҗәсенә генә кайтып кала.
Һаман әнкәй, һаман шул ук әнкәй.
Кышкы салкыннарда туңсам да.
Шул ук әнкәй кыен чакта мине
Юатырга кирәк булса да.
Ап-ак чәчле шул ук ябык әнкәй.
Олы җанлы изге теләкле.
Кемнәр биргән аңа ай күк якты,
Кояш кебек кайнар йөрәкне?!
Әлеге шигырь юллары Р.Гәрәйнең «Һаман әнкәй. » шигыреннән өзек. Матур әдәбиятта аналар образы күп язучылар иҗатында чагыла. Аналарның изгелеге, күркәмлеге, олы кадере турында шигърияттә, прозада, драматургиядә нинди матур әдәби әсәрләр иҗат ителгән. Күренекле педагог В.Сухомлинский үзенең әсәрләрендә ана кешене ана казга охшата. Ана каз, сап-сары, йомшак бәбкәләрен ияртеп, яшел аланга чыга да аларны үлән чүпләргә өйрәтә, үзе, тилгән очып килмиме дип, әледән-әле күккә карый. Ә инде берәр куркыныч янаса, ысылдап, дошманына ташлана яки җәһәт кенә бәбкәләрен канат астына җыя.
Әниләр дә шулай бит: үз баласын яклый, саклый. Күренекле язучыларыбыз Ә.Еники, А.Гыйләҗев, Х.Сарьян, Ф.Яруллин, Т.Миңнуллин һәм башка язучыларыбыз әсәрләрендә ананың бөеклеге, изгелеге, сабырлыгы турында дан җырлана. Аналарның олы кадере, сабырлыгы шунда: алар хәсрәтне йота белә, күтәрә ала. Алар шатлыкның кадерен белә, аны саклый ала. Бетмәс-төкәнмәс сабырлык, теләсә кем үрелә алмас горурлык бар аларда. Бер хәдистә «Анаң, аннары анаң, аннары анаң, соңыннан гына атаң», диелә. Бу сүзләрнең олуг мәгънәсе бүген дә әһәмиятен югалтмаган. Әниләр көнен билгеләп үтәбез икән, димәк, ул чыннан да изге зат. Чөнки ул җир йөзенә тормыш бүләк итүче, аны яшәтүче, буыннар чылбырын өзмичә саклаучы.
Язмамны Татарстанның халык язучысы Фоат Садриевның «Таң җиле» әсәреннән өзек белән тәмамласам, ул тагы да тулырак, мәгънәлерәк булыр. Ул сезне уйландырыр, ул сезгә киңәш буларак та тәэсир итәр.
Нәҗибә Зарипова,
китапханәче.
Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз
Тема : “Ана – бөек исем. ”
Максат: Әниләрнең җир йөзендә иң изге, бөек икәнлекләренә дан җырлау, аларны әниләр көне белән тәбрикләү.
Җиһазлар : Әниләр турында язылган шигырьләрдән өзекләр, магнитофон, кассета, “Алтын куллы әниләр” кул эшләреннән күргәзмә. Кичәне 1 егет, 1 кыз алып бара.
Ә кешегә якты дөньяны?
Тойгылары кояш кебек кайнар,
Эретерлек гранит кыяны?
Кем күңеле тулган айдай серле,
Язлар сыман назлы, ягымлы?
Шатлыкларга түзем, сабырлы?
Кем елмая җәйге таң атканда,
Балкып китә шундук тирә-як?
Нәфислеге гөлләр сокланырлык,
Көләчлектә аңа тиңнәр юк? (Б. Рәхимова)
Изгелеге үлчәү тапкысыз?
Ул, әлбәттә, яшәү чыганагы,
1998 нче елдан бирле ноябрьнең соңгы якшәмбесе – Аналар көне буларак үткәрелә. Һәр авылда, районда, республикасында, илебездә әлеге бәйрәм билгеләп үтелә. Бүген без дә сезнең белән әлеге бәйрәм уңаеннан җыелдык. Кадерле әниләребез, сөекле дәү әниләребез бәйрәм белән сезне!
Җыр “Җырлыйм әнием турында” Г.Зәйнашева сүзләре, Ф.Әхмәдиев көе
Йомшак искән җылы җилләрне
Әни сулышыдай иркә диләр,
Хәтта туып үскән җирләрне.
Туган илне Ватан-Ана диләр
Ул әнкәйдән кыйммәт булганга.
“Әнидән дә гүзәл бармы бер сүз?
Әйтегезче, дуслар туганнар!”(Г. Әмири)
Һәр чәчәкнең аның төсе бар.
Сөйкемсез сөяк буламы?-
Һәркемнең әнисе бар.
Бәләкәйне бәләкәй ди күрмә-
Һәр җимешнең аның төше бар.
Кеше бәләкәй буламы?-
Кешенең әнисе бар. (Н.Измайлова)
Газиз җанын бирер кеше бар.
Бер бәләкәй генә адәмгә дә
Берәүләрнең таудай хисе бар.
“ Мәрхәмәтле бул балама”- диеп,
Дога укып торыр кеше бар.
Кимсетә күрмә кешене-
Кешенең әнисе бар. (Н.Измайлова)
Әниләргә багышлап җыр башкарыла. “Әнкәем – сердәшемә” С.Әхмәтҗанова сүзләре, В.Харисов көе.
“ Әниемнең туган көне” С.Әхмәтҗанова сүзләре, О.Усманов көе.
Нурания Җамалиның” Ана мәхәббәте “хикәясе яттан сөйләнә.
1 нче алып баручы.
Бөтереләм көзге каршында.
Нинди хатирәләр саклыйсың син?
Сер булмаса, сөйлә барсын да.
Бала итәкле алсу күлмәгеңне
Бәйрәмнәрдә алып кидеңме?
Талчыбыктай нәзек билләреңә
Ак алъяпкыч бәйләп йөрдеңме?
Күлмәкләрнең киям затлыларын:
Я кыскасын, яки озынын.
Тик әнкәмнең алсу күлмәгеннән
Урам әйләнергә кызыгам. (С.Әхмәтҗанова)
Әниләрне яшь чакларына әйләнеп кайтырга чакырабыз.
Яшьлек турында җыр башкарыла
“ Әйбәт тә минем әби” Фәнис Яруллин шигыре укыла.
Татар халык биюе “Чабата” башкарыла
Ә.Юнысның “Әбекәйнең энҗе–мәрҗәннәре” шигыре укыла.
К өйләп тирбәттең икән?
Ничек өйрәттең икән?
Син иң озын җырларыңны
Көйләреңне төннәр буе
нче алып баручы.
Җаныңда бар булган моң,
Чөнки мин чорсыз булганмын,
Ул моңа кадәр беркем дә
Белмәгән моң булгандыр.
Миндә дә җыр яши икән,
Мөгаен, шул моңнандыр?! (Р.Миңнуллин)
нче алып баручы.
Асыл бишек җырларыңны
Искә төшерче шуларны —
Җаның моңга тулы ла!
Ул җырларың кирәк миңа
Җырлар өчен кызыма! (Р.Миңнуллин)
Тойыйм кулларыңның җылысын.
Изге йөрәгеңә сыйдыргансың
Мәхәббәтнең иң-иң олысын.
Күңел кошым көн-төн сайраса да,
Син һәрвакыт әзер тыңларга.
Җанымдагы телсез сагышларым,
Ярый син бар, сүзсез аңларга. (С.Әхмәтҗанова)
нче алып баручы.
Хат язганчы, кайтып килик.
Бер күрешеп, хәлен белик. (С.Әхмәтҗанова)
Җеп эрлим җырлый- җырлый.
Кулымда әни орчыгы
Төн йокылары күрмәгән
Кул җылыларын тоям күк
Шул җитез орчыгында. (С.Әхмәтҗанова)
”Гашыйк җыры” башкарыла О. Усманов көе, Гөлсәрвәр сүзләре
Сайланган язмыш булмый.
Шулай да ул — үзеңнеке!
Язмышлар ялгыш булмый.
Болай булыр идеме соң,
Әгәр үзең сайласаң?
Биш балалы тол хатынга
Кайда кадер, кайда сан?!
Берәү булса, ай-һай, белмим..
Уйлыйм — үзәк өзелә!
Язмыш урынына безне
Күпме соң без, азмы соң?
Күп булсак та, аз булсак та,
Чибәр чагын беләм мин.
Шуңа күрә Әнкәйнең мин
Әнкәй, чибәр килеш тор син,
Яшь килеш кал, түз, яме!
Елмая ул, белә шул ул —
Көзләрнең дә үз яме.(Р.Миңнуллин)
нче алып баручы
Иң якты фасылына. Аны уйлыйм — төшенергә
Күзләренә карыйм – алар
Мин белгәндәге килеш.
Ә минем Әнкәй бик чибәр
Һәм яшь булырга тиеш! (Р.Миңнуллин)
нче алып баручы
Маңгаенда — якты нурлар, Алары — көзенеке.
Сизәм мин — аның җанында
Тынмаган әле давыл.
һаман чибәр минем Әнкәй,
Карт түгел әле дә ул! (Р.Миңнуллин)
2 алып баручы бергә. Рәхмәт, сиңа, әнием,
Рәхмәт сиңа барсына.
III. Әниләр катнашында “Җырлыйк әле, караоке” уены.
Ана! Дөньяда аннан да кадерлерәк кеше бар микән? Ничә ай карынында йөртеп, баласына гомер бирә, күкрәк сөте белән туйдыра, изге теләкләрен тели ул. Киләчәктә һәр көнне Әниләр бәйрәме итәсе, алар турында кайгыртасы иде.
Әниләр бәйрәме 52 илдә үткәрелә икән. Бездә дә Әниләр көне билгеләп үтелә башлады. «Билгеләп» дигән сүз бу…
Ана! Дөньяда аннан да кадерлерәк кеше бар микән? Ничә ай карынында йөртеп, баласына гомер бирә, күкрәк сөте белән туйдыра, изге теләкләрен тели ул. Киләчәктә һәр көнне Әниләр бәйрәме итәсе, алар турында кайгыртасы иде.
Әниләр бәйрәме 52 илдә үткәрелә икән. Бездә дә Әниләр көне билгеләп үтелә башлады. «Билгеләп» дигән сүз бу очракта бик тә туры киләдер, чөнки бөтен халыкны кузгатырлык җанлану, бәйрәм рухы сизелми шикелле ул көндә. Миңа калса бу бәйрәм, башка һөнәри бәйрәмнәр дәрәҗәсенә генә кайтып кала.
Әниләр көне ул һәммәбезгә дә кагыла. Бу көнне әниләрне тәбрикләргә, янына барып җитә алсаң, теләкләр теләп, бүләк-күчтәнәчләр бирергә, читтә яшәсәң, телефоннан шалтыратып хәлен белешергә кирәктер. Ана кешегә болары да зур бүләк һәм олы куаныч. Әмма бу гына аз шикелле. Минем күп кенә илләрдә «День благодарения» дигән көнне ата-ана, әби-бабайларга рәхмәт әйтү көнен ничек үткәрүләре турында укыганым бар. Аңа алдан ук әзерләнәләр, бүләкләр сайлыйлар, иртәдән киенеп-ясанып, әти-әни, әби-бабайларга баралар. Иң мөһиме шунда: бу — ел әйләнәсендәге иң олы бәйрәмнәрнең берсе булып санала һәм аңа катнашмый калу мөмкин түгел. Мондый көннең тәэсире озакка сузыла һәм өлкән буын белән яшь буын арасындагы мөнәсәбәтләрне ныгыта. Ә бу барыбыз өчен дә бик мөһим, чөнки буыннар арасындагы мөнәсәбәтләрнең четерекле, катлаулы икәнлеге һәммәбезгә мәгълүм.
Ата-анага хөрмәт — ул адәм балаларына гына хас булган, кешене кеше итә торган сыйфатларның берсе. Пәйгамбәребезнең бер хәдисендә: «Җәннәт аналарның аяк астында», диелгән. Башка диннәрдә дә ата-анага ихтирам иң төп әхлакый таләпләрнең берсе итеп куелган. Кешенең үз җан тынычлыгы өчен, әнисе бакый дөньяга күчкәннән соң вөҗдан газаплары кичермәс өчен генә түгел, җәмгыятьнең ныклыгы, сәламәтлеге өчен кирәк бу. Әниләр көне, көндәлек мәшәкатьләрдән беразга арынып торып, иң кадерле кешеләребез хакында уйларга, исән чакта аларны куандырырга кирәклеген искәртү өчен барлыкка килгәндер дә.
Һаман әнкәй, һаман шул ук әнкәй…
Кышкы салкыннарда туңсам да.
Шул ук әнкәй кыен чакта мине
Юатырга кирәк булса да.
Ап-ак чәчле шул ук ябык әнкәй…
Олы җанлы изге теләкле.
Кемнәр биргән аңа ай күк якты,
Кояш кебек кайнар йөрәкне?!
Әлеге шигырь юллары Р.Гәрәйнең «Һаман әнкәй…» шигыреннән өзек. Матур әдәбиятта аналар образы күп язучылар иҗатында чагыла. Аналарның изгелеге, күркәмлеге, олы кадере турында шигърияттә, прозада, драматургиядә нинди матур әдәби әсәрләр иҗат ителгән. Күренекле педагог В.Сухомлинский үзенең әсәрләрендә ана кешене ана казга охшата. Ана каз, сап-сары, йомшак бәбкәләрен ияртеп, яшел аланга чыга да аларны үлән чүпләргә өйрәтә, үзе, тилгән очып килмиме дип, әледән-әле күккә карый… Ә инде берәр куркыныч янаса, ысылдап, дошманына ташлана яки җәһәт кенә бәбкәләрен канат астына җыя.
Әниләр дә шулай бит: үз баласын яклый, саклый. Күренекле язучыларыбыз Ә.Еники, А.Гыйләҗев, Х.Сарьян, Ф.Яруллин, Т.Миңнуллин һәм башка язучыларыбыз әсәрләрендә ананың бөеклеге, изгелеге, сабырлыгы турында дан җырлана. Аналарның олы кадере, сабырлыгы шунда: алар хәсрәтне йота белә, күтәрә ала. Алар шатлыкның кадерен белә, аны саклый ала. Бетмәс-төкәнмәс сабырлык, теләсә кем үрелә алмас горурлык бар аларда. Бер хәдистә «Анаң, аннары анаң, аннары анаң, соңыннан гына атаң», диелә. Бу сүзләрнең олуг мәгънәсе бүген дә әһәмиятен югалтмаган. Әниләр көнен билгеләп үтәбез икән, димәк, ул чыннан да изге зат. Чөнки ул җир йөзенә тормыш бүләк итүче, аны яшәтүче, буыннар чылбырын өзмичә саклаучы.
Язмамны Татарстанның халык язучысы Фоат Садриевның «Таң җиле» әсәреннән өзек белән тәмамласам, ул тагы да тулырак, мәгънәлерәк булыр. Ул сезне уйландырыр, ул сезгә киңәш буларак та тәэсир итәр.
«Әгәр битләреңнән назлы җилләр иркәләсә, сандугач сайраулары, агач яфраклары лепердәшкән авазлар йөрәгеңә кереп, бәгыреңне өзсә, бел — бу әниең рухы булыр.
Әгәр тәңкә-тәңкә карлар яуганда аларның исеннән, сафлыгыннан башың әйләнеп китсә, башаклар җырыннан әсәренеп калсаң, бел — аларда әниеңнең йөрәк җылысы, аның рухы канатын сирпеп киткән чак булыр.
Әгәр сиңа зирәк фикер килсә, данга ирешсәң, кешеләргә шатлык өләшсәң һәм җирдә эзең калдыра алсаң, бел — болар барысы да газиз әниеңнең күкрәк сөтеннән, аның кытыршы кулларыннан, аның җылы күз карашыннан.
Әгәр син шатлансаң, ләззәт алсаң, бәхетеңне тапсаң, бел — болар һәммәсе дә әниеңнең йокысыз төннәреннән, кайнар күз яшьләреннән, «балам, бәгырь итем» дип күргән ачы газапларыннан».
Нәҗибә Зарипова,
китапханәче.
К сожалению, реакцию можно поставить не более одного раза 
Мы работаем над улучшением нашего сервиса
Укучылар иҗаты
Ана — бөек исем!
Нәрсә җитә ана булуга?
Ана — бөек исем,
Нәрсә җитә ана булуга?
Аналарның бөтен күрке,
Ана булып кала белүдә.
Ана күңеле — мәңге күләгәсез,
Ана күңеле — мәңге бозланмый,
Кирәк икән ул баласы өчен,
Гомерен дә хәтта кызганмый!
(Һади Такташ)
Әни, әнкәй, әнкәем, маде, митте, нана — нинди генә телләрдә яңгыраса да, иң газиз, иң кадерле гүзәл зат бит ул — ӘНИ!
Әни, әнием алтыным! Бу якты дөньяга тугач та безне йомшак куллары белән сыйпап, бишек җырларын көйләп, ак биләүгә биләүче, татлы йокыбыздан иркәләп уятучы, яшәргә көч, дәрт бирүче, гомеребез буе кайгы-шатлыкларыбызны уртаклашучы, үзенең акыллы киңәшләре белән безне тормыш юлыннан алып баучы, җил-давылан саклаучы да яклаучы да ул әни. Телебезне, динебезне, гореф-гадәтләребезн, нәсел шәҗәрәбезне дәвам иттерүче дә син — әни.
“Әни”- диеп әйтер кешең булу,
Нинди бәхет бит ул дөньяда.
Шатлыкларың булса, уртак була
Кайгыларың булса, югала.
Әни, әнекәем…
Синең йомшак кулларың, җылы карашларың, назлы сүзләрең безгә яшәргә, эшләргә көч бирә. Безнең шаян, шук вакытларны да гафу итүче, туры юл күрсәтүче маяк син. Кечкенә чакта без әниләрнең кадерләрен белеп бетермибез. Безне үстергән чакта “балам-багалмам, бәгырь җимешем”- дия-дия кадерлиләр алар безне.
Син безне сөеп үстердең,
Йөрәк җылыңны бирдең.
Хәтта үзең турында да,
Кайчак оныта иден.
Үсә-үсә, үзебез әни булгач, без әниләрнең дөньяда иң гүзәл, иң кадерле булганнарын аңлыйбыз. Әниләрне бернәрсәгә дә — энҗе-мәрҗән, алтын-көмешләргә дә алыштырып булмый. Әни өчен иң кадерле сүз — бала әйткән җылы сүз.
Әни- бит ул өйнең яме,
Барыбызга да кирәк һәм терәк,
Алда әниләрне бары бәхет көтсен,
Гел шатланып яшәгез дөньяда.
Без бәхетле, таянырлык кеше
Кадерлеләребез тик сез булганда.
Чаллы шәһәренең 56нчы “Чишмәкәй” балалар бакчасы тәрбиячесе Гарипова А. Р.
Следите за самым важным и интересным в Telegram-каналеТатмедиа
Оставляйте реакции
К сожалению, реакцию можно поставить не более одного раза 
Мы работаем над улучшением нашего сервиса
Ана… ?андай керемет с?з десе?ші! Осы бір ?ш – а? ?ріптен т?ратын с?зде м?хитты? тере?дігіндей т???иы? ойлар жатыр. Осы асыл жан ?р?ашан бізді жа?сы к?реді. Біз шыр етіп д?ние есігін аш?ан кезден бастап бізді ба?ып – ?а?ып, біз ?шін от?а да, су?а да т?сті. Ана деген с?з ?р?ашан киелі. Ешкімде аспаннан салбырап т?скен жо?. Б?рімізге жары? д?ние есігін аш?ан – ана. Бауыр еті баласы ?шін аналар не істемейді десе?ші? Ана туралы айтатын ой, шертетін ?н к?п.
?андай а?ын болмасын, анасын ?р?ашан жырына ?осып ж?рген. Бізді? ?аза? а?ындарымызда ондай ?ле?дері жетерлік. Біра? б?л ?ле? – жырлар ана алдында?ы парымызды ?теуге т?рмайды. Ойлап ?ара?ызшы анамыз біз ?шін б?ріне дайын болды. «Ана?ды Меккеге ?ш рет ар?алап апарса? да, парызы?ды ?тей алмайсы?», – деген с?з рас. Шынында да, ?анша талпынса? та, к?нде ?арызын ?теуге тырысса? та, жа?сы істер істесек те, ананы? біз ?шін жаса?ан жа?сылы?ын, ?арызын ?тей алмай ма, 9 ай, 9 к?н еш жерге тастамай отырса да, т?рса да к?теріп ж?ріп, с?ліктей жабыс?ан шарананы д?ниеге алып келуді? ?зі неге т?рады? Ал біз, ішінде 3 кітап бар ?ара с?мкені к?ніне 3 – 4 са?ат к?теріп ж?ргенді ауырсынамыз. Осы бір ?иын да, ?ызы? 9 айды? ?арызын ?теуді? ?зі біз ?шін бір ?лкен, алып м?ні бар іс. ?арызын ?тей алмаса? та, е? болмаса, ананы? ?аба?ына кірбі? т?сірмеуге тырысуымыз керек емес пе?! «Балам, ананы ?йте салшы, мынаны б?йте салшы…»,- деген ана?а, «ой, ана, ?ойшы, уа?ытым жо?.»,- деп айтамыз. Осы с?зді? ?зін, сол ананы ж?мса?ан ісінен арты?, ма?ызды іс бардай ж?л?ына айтып, есікті сыртынан жауып кете барамыз. Осындай жа?дай басы?ыздан бір рет болсын ?тті ?ой? Ия, мойында?ыз. Ал д?л сол кезде біз ?шін ма?ызы жо?, к?нделікті ауызекіге айналып кеткен «Ана ?ойшы.»,- деп сілкіп айтыл?ан с?зден, ананы? ж?дыры?тай «Балам»,- деп со?ып т?р?ан ж?регіні? орнынан с?л ауыт?ып барып орнына т?сіп, ананы? ж?регіне кішкене ?ара да?ты? т?скенін білеміз бе? Жо?!!! Ж?дыры?тай ж?ректі ?ара да?тар жаулап алса, ол ж?рек махаббат, ысты? ы?ылас, мейірім к?рмесе, к?н с?улесін к?рмеген г?лдей бір – а? к?нде салып ?алуы ы?тимал ?ой. Аналар еш н?рсені білдірмейді, сездірмейді, к?рсетпейді. Олар ?те ??пия жандар. «Ата – ана ?адірін балалы бол?анда білесі?»,- дейді.
«Анашым мені? арда?ым!»
(Жанар Аманжол?ызына)
Д?ниеде ана махаббатынан ?асиетті н?рсе жо?. Ананы? ала?аны – біз ?шін е? жылы ?я. Ананы? жаны сондай н?п-н?зік, мейірімді жан ?ой. Т?н ?й?ысын т?рт б?ліп, шырылдаса? уатып, ?лпештеп, жырын айтып, тісі? шы??анша аузы?а тама? салып, киімі?ді тазалап, д?мді ас ішкізіп м?пелейді, еркелетеді, ?анатты?а ?а?тырмай, т?мсы?ты?а шо?тырмай ?сіріп, ба?ып – ?а?ады. Мен анама ?анша ал?ыс айтсам да, ?мір бойы анама ?арыздармын. Себебі ол мені то?ыз ай, то?ыз к?нде ж?регіні? астында аман са?тап, жары? мына керемет ?мірді сыйлады. Мен:
«Са?ан ешкім те? келмейді б?л ?мірде,
Анашым ?ам?оршымсы? м?пелеген.
Бір ?зі?сі? бойыма ?уат берер,
?рдайым тек алды?а жетелеген.
Бесікке б?леді? сен, жыры?ды айтып,
?й?ысыз ?ткізді? ?ой т?ндері?ді.
Анашым алтынымсы? ба?асы жо?,
Ризамын сыйлады? сен осы ?мірді.
Шексіз мені? са?ан деген ал?ысым,
Себебі сен а?ылшымсы?, данасы?.
?мір бойы ?арыздармын мен са?ан,
Мейірімді, а?к??іл жан анашым» – деп
жырлаймын.
Біз анамызды? бір б?лшегіміз ?ой. Сонды?тан да ол бізді? ?уан?анымызды, ренжігенімізді сезіп отырады. «Ана?ды меккеге ?ш рет ар?алап апарса? да, ?арызы?ды ?тей алмайсы?», ?лкенді сыйлау б?рімізге міндет, ал ана?ды сыйлау ол ?мірлік парызы?.
Мен анам жайлы айтсам, ол кісі ?те мейірімді, а?к??іл жан. Анам мені? жаратушым, ?ашан ер жетіп ?зі?мен ?зі? болып кеткенше жанымды са?таушым. Мейлі, бір затты ?ате жасап, б?лдірсе? де са?ан ?рыс?анымен, сені жаман болсын демейді. Д?рыс жол?а т?ссін, ?атесін т?зесін дейді. ?анша ана?ды ренжітсе? де, баласын кім жек к?рсін, б?р ?ылы?ы?ды кешіреді – ау! Сен ?шін жанын ш?берекке т?йеді. Сені? болаша?ы?нан ?лкен ?міт к?теді.
Анашым мені?! С?би кезімнен ?з ?олы?ызбен т?сегіме жат?ызды?ыз, ?ара??ыдан ?ор?ып жыла?ан кезімде ?асымнан табылды?ыз. Мен ?шін б?ріне даярсыз анашым. Жы?ылсам т?р?ызып, жыласам ж?батып, саба?ымды о?у?а к?мектесіп, ?р жылда ту?ан к?німді атап ?тіп, к??ілімді табасыз. Сізге деген ал?ысым шексіз ?ой мені?. Сізді ренжітпеуге, саба?ымды жа?сы о?ып, айт?аны?ызды екі етпей орындап, к??ілі?ізге ?аяу т?сірмеуге тырысамын.
«Ана» деген с?з ?ш ?ріптен ??ралса да, ма?ынасы т?псіз тере?де жатыр. Д?ниеде «ана» деген с?зге еште?еде жетпейді ?ой. ?лемні? ?аншама с?зі ?ш ?ріпті «ана» деген с?зді? орнын басып, алмастыра алмайды. «Ана» деген с?з ??ла??а да, жаны?а да жа?ымды с?з ?ой б?л. Бір керемет си?ырлы с?з деп те айтар едім. Рахмет, Анашым! Ма?ан осы ?мірді сыйла?аны?ыз ?шін, к?п рахмет!
Осы шы?армамды ?ле? шума?тарыммен ая?та?ым келеді:
Шыр-пыр болып шырылдайсы?,
?анат ?а??ан ??стардай.
Бала? ?шін зымырайсы?,
Ж?рсе екен деп аш ?алмай.
Жан ж?регім л?пілдеген,
Жан берген сен кеудеме.
Сол ж?регім сені іздер,
Жан анашым ?р кезде.
Еркелеймін бір ?зі?е,
Есейсем де ер жетіп,
Ты?дамаймын кей кездерде,
Со?ы болар ?ателік.
Сені? орны? ?те б?лек,
?ымбатсы? сен алтыннан.
Ешбіреуі те? келмейді,
Б?л жал?анда бір са?ан.
?зі? барда батырмын мен,
Сен бар кезде еркемін.
Ер ж?ректі жан анашым,
Ас?ан жан жо? бір сенен.
Сенімі?ді ма?ан арт?ан,
Барынша мен а?таймын.
Еркелеткен ?р с?зі?ді,
Ж?регімде са?таймын.
Тілейтінім бір ?зі?е,
Зор денсаулы? ?уатты.
?абыл алшы шын ж?ректен,
С?биі? жаз?ан шума?ты.
К.Байсейітова атында?ы
жалпы білім беретін орта мектебіні?
4 «А» сынып о?ушысы
Мейрам?лы ?лихан
Инстаграмда танымал 3 робот-модель
Дипломы бар адамдар ?за? ?мір с?реді
Режиссер Ричард Линклейтер бір фильмді 20 жыл бойы т?сірмек
А?ылшын тілінде е? к?лемді поэма жаз?ан а?ын
Рэпер Lil Nas X жа?а бейнебаянын жары??а шы?арды
Ильин мен Чиншанло ?лем чемпионатына ?атысады
Адамдар ?андай тіршілік иелерінен ?ор?ады?
К?зде балалармен к?руге болатын фильмдер
Бала?ыз а?а не ?пке бол?анда…
Ж?ктілік кезінде УДЗ – УЗИ бірнеше рет жасау зиян ба?
Алматыда сеньорлар арасында Азия чемпионаты ?теді
Ж?мыста шаршамас ?шін…
Кофені? танымал т?рлері
Туризм ?шін е? ?ауіпсіз елдер
“Джокер” фильмі – е? ?здік кинокомикс
К?зге пайдалы жеміс-жидектер мен та?амдар
Ахмет Байт?рсын?лы м?ражай-?йінде ?андай экспонаттар са?тал?ан?
“?аза? пен ?ала” бай?ауына шы?армалар ?абылдау жал?асуда
Ахмет Байт?рсын?лыны? ата-тек шежіресі
Вирджил ван Дейк ?здік к?рсеткіш бойынша Мессиді та?ы да артта ?алдырды
Фредди Меркьюри: “Мен а?ыз?а айналамын”
Ая?талма?ан туынды: С?лтанмахм?т Торай?ыров. “Айтыс поэмасы”
Хабибті? табысы ?анша?
Димашты? Нью-Йорктегі жеке концерті ?ашан ?теді?
Карл Юнг ?сын?ан психологиялы? тест
IV Baiqonyr ISFF: ашылу салтанаты
6 айдан ас?ан бала?а ?осымша тама? беру
Жазушылар “Азия ?аламгерлеріні? І форумында” не айтты?
“Ана” – ?рбір адамны? жары? д?ниедегі е? жа?ыны, жанашыры, ?адірлісі, ?ам?оршысы а? с?тін беріп аяла?ан жанын да аяма?ан арда?тысы.
Ана – ж?рек, ж?ректі ??діретте.
Ана – тірек, тіректі ??рметте,
Ана – шы?ы?, шы?ы?а са?ынып жет.
Ана – к?ні?, к?ні?е табынып ?т. –
деп жырла?ым келеді.
Кез келген адамны? ?дептілігі мен жан д?ниені? с?лулы?ы, е? алдымен бала?а а? с?тін беріп, ?лпештеп ?сірген ана ж?регіні? жылуынан басталады. Бала бойында?ы е? жа?сы ?асиеттер бізге алдымен анадан тарайды. Ананы? н?зік ?ні, ж?мса? аялы ала?аны, жан жылуымен аялауы бізді ?лдилеп ж?батады.
Баласы ?шін анасы бармайтын ??рбанды? бар ма? Ана болу – б?кіл ?міріне кететін ?лы рухани к?ш пен ерен е?бек. ?з баласын ба?ып ?а?уда, ол ана ?зін-?зі ?мытып барлы? к?ш жігерін сар?а ж?мсайды, б?дан оны? жаны байи, н?рлене т?седі.
Ал баланы? ана?а деген махаббаты жеткіліксіз. Оны барынша ??рметтеп, сыйлау ?рбір баланы? парызы. Кейбір балалар арасында, ?з ата-анасын ж?ндеп сыйламайтын, е?бегіні? ?адірін білмейтін, айт?ан тілін алмайтын балалар да кездесіп ?алады. М?ндай бала ?се келе ата-ананы? борышын ?темек т?гілі, екі ж?зді с?рхия адам болып шы?пасына кім кепіл. Ылайым балаларды? т?рбиесі адам ?ызы?арлы?тай болып ?се берсін дегім келеді.
?рпа??а ба?ыт сыйла?ан
Тілейт??ын сырттай ж?ріп ба? са?ан,
Тіршілікті? тынысы мен ажары
деп ?з ойымды білдіргім келеді.
?мірдегі тірегім
Анам мені? – аяла?ан а? г?лім
Анам мені? – ба?ытым мен шатты?ым
“Анашым” – деп бала? жырын арна?ан
Неге ?ана естімеген т?тті ?нін
Анам мені? – ?мірдегі тірегім
Анам мені? – кеудемдегі ж?регім
Егер мені? ?асымда сен болмаса?
Б?л ?мірде ?алай ?ана ж?ремін
?мірді? иесі сен, ?азиз Ана,
Келтірген д?ниеге нелер дана.
Анасыз батыр да жо?, а?ын да жо?,
?мірді? алтын кілті сонда ?ана, –
дегендей к?ктем таби?атымен жымдас?ан жылылы?, шексіз мейірімділік, д?ниеге жа?а келген тіршілік иесіне н?рын шашып, келешекке а? жол, адал ниет н?с?ап ?мір себуші ас?а? ??дірет иесі, адам с?улетшісі – ол Ана.
Адамзат ?уат алар а? с?ті?нен,
М?пелеп, ?лдилеген пейілі? ке?.
Аналы? махаббаты? к?усар б?ла?,
С?нбейтін а? ж?регі? м??гі шыра?.
Адам “адам” бол?ысы келсе, алдымен ананы ?астерлей білуі керек.
?мірде ана ала?аныны? ?ызуы мен ?ке-шеше мейірімін тоя жеген тама? та, шипасы к?шті д?рі де алмастыра алмайды.
Осыдан жарты ?асыр б?рын ?алымдар ж?ргізген бір ?арапайым т?жірибе осы?ан д?л?л болса керек.
?алымдар адам аналарынан айрыл?ан маймыл балалар ?шін екі ?уырша? маймыл ана жасап, біріні? омырауынан с?т шы?атын, денесі ?атты да суы? етіп, екіншісіні? омырауынан с?т шы?пайтын, біра? денесін жылы да ж?мса? етіп, жаса?ан екен. Маймыл балалары с?ті бар денесі ?атты ?уырша?ты емес, с?ті жо? болса да денесі ж?мса? ?уырша?ты ана ретінде ?абылдап, соны? бауырына ты?ыл?ан. Міне, сонда кімге болса да б?рінен б?рын керегі мейірім, ана ??ша?ы ?ана.
М?хаммед пай?амбарымызды? хадистерінде де е? алдымен ананы ??рметтеу парыз екені айтылады. “?уелі ана?а, та?ы да ана?а, содан со? ?ке?е жа?сылы? жаса” делінген онда.
“Егер ата? мен ана? бір мезгілде ?н ?атып ?алса, ?уелі ана?а жауап бер” деген ?ла?атты с?з бар.
Пай?амбарымызды? та?ы бір хадисінде “Ана?ды Меккеге ?ш рет ар?алап барса? да, парызы?ды ?тей алмайсы?”; “Кімде-кім ата-анасыны? ризалы?ын ал?ан болса, бала соны? ?мірін ?зартады” делінген.
Ана – ?йді? берекесі, ?ыз баланы? ?негесі, шаруаны? несібесі. Ананы? к?зінен н?р т?гіліп, жан-жа?ына шуа?ын т?геді. Осы шуа?пен жылынып, асыл ананы? ??ша?ында мейір алып ж?рген біз – алтын ананы м??гі ?астерлеп, е?бегін ба?алап ?тейікші!
Ананы аспанда?ы ай мен к?нге, жары? ж?лдыз?а, ба?а жетпес асыл заттар?а те?еу д?ст?рі де ?з тілімізде берік ?алыптас?ан. Олай болса с?з – с?зді? е? т?ресі: ана?ды ?алай сыйласа?, ?з бала?ны? анасын да солай сыйла, ьарлы? ?йел затына, тіпті жас н?ресте ?ызына да ??рмет к?рсет, олар?а ?олдан келгенше ?ам?орлы? жаса.
Ана туралы
Д?ниеде ана махаббатынан ?асиетті н?рсе жо?. Оны? алдында адамды ынты?тырушы ?зге д?ниелер ?лсіз келеді.
В.Г.Белинский
Н?зіктік атаулыны? жиынты?ы – ананы? ала?аны, сонды?тан да ол – с?би ?шін е? жылы ?я.
В.Гюго
Ана к?регендігіні? те?десі жо?. Ана мен баланы? арасын к?зге к?рінбейтін тылсым сырлы жіп жал?ап т?рады.
О.Бальзак
?йел жерден шы??ан жо?,
Ол да еркекті? баласы.
Ерлер к?ктен т?скен жо?,
?йел – оны? анасы.
А.Т?рма?амбетов
1) Жа?сы жігіт – аспанда?ы ж?лдыз
Жа?сы ?ыз – жа?ада?ы ??ндыз
2) Жарлы білегіне сенеді
Жігіт ж?регіне сенеді
3) Жеті жо?ты? бірі
Таста тамыр жо?
4) Тілі?мен ж?гірме
Біліммен ж?гір
5) ??сты? к?ші ?анатында
Адамны? к?ші досты?та
6) ?мірдегі тірегі? – ана?
7) ?стаз мейірі мен ана мейірі егіз

9) Махамбет а?ынны? к?п ?ле?деріні? ?а?арманы – Исатай
10) ?ш арсызды? бірі – ?й?ы
11) Дерт к?п, денсаулы? біреу
12) Жаман?а сыры?ды айтпа, сыры?ды айтса? да, шыны?ды айтпа
13) Баланы? жа?сысы – ?ызы?
Жаманы – к?йік
“Ана” – ?рбір адамны? жары? д?ниедегі е? жа?ыны, жАнашыры, ?адірлісі, ?ам?оршысы а? с?тін беріп аяла?ан жанын да аяма?ан арда?тысы.
Ана – ж?рек, ж?ректі ??діретте.
Ана – тірек, тіректі ??рметте,
Ана – шы?ы?, шы?ы?а са?ынып жет.
Ана – к?ні?, к?ні?е табынып ?т. –
деп жырла?ым келеді.
Кез келген адамны? ?дептілігі мен жан д?ниені? с?лулы?ы, е? алдымен бала?а а? с?тін беріп, ?лпештеп ?сірген Ана ж?регіні? жылуынан басталады. Бала бойында?ы е? жа?сы ?асиеттер бізге алдымен Анадан тарайды. Ананы? н?зік ?ні, ж?мса? аялы ала?аны, жан жылуымен аялауы бізді ?лдилеп ж?батады.
Баласы ?шін Анасы бармайтын ??рбанды? бар ма? Ана болу – б?кіл ?міріне кететін ?лы рухани к?ш пен ерен е?бек. ?з баласын ба?ып ?а?уда, ол Ана ?зін-?зі ?мытып барлы? к?ш жігерін сар?а ж?мсайды, б?дан оны? жаны байи, н?рлене т?седі.
Ал баланы? Ана?а деген махаббаты жеткіліксіз. Оны барынша ??рметтеп, сыйлау ?рбір баланы? парызы. Кейбір балалар арасында, ?з ата-Анасын ж?ндеп сыйламайтын, е?бегіні? ?адірін білмейтін, айт?ан тілін алмайтын балалар да кездесіп ?алады. М?ндай бала ?се келе ата-Ананы? борышын ?темек т?гілі, екі ж?зді с?рхия адам болып шы?пасына кім кепіл. Ылайым балаларды? т?рбиесі адам ?ызы?арлы?тай болып ?се берсін дегім келеді.
?рпа??а ба?ыт сыйла?ан
Тілейт??ын сырттай ж?ріп ба? са?ан,
Тіршілікті? тынысы мен ажары
деп ?з ойымды білдіргім келеді.
Ана туралы шы?арма – Ана туралы шы?армалар
Ана! Жал?ыз ?ана с?з. ?йткенімен жары? жал-?анда кез келген адам баласына осы с?зден арты?, осы с?зден ысты? с?з жо? шы?ар. Осы орайда орысты? ?лы жазушысы М.Горькийді? «…Д?ниеде не жа?сылы? болса, соны? б?рі Ананы? а? с?ті мен к?нні? н?рынан жарал?ан» деген с?зіне еріксіз иланасы?. Тіпті, к?к аспан да Ана ж?йлі тере? ой?а батып, ?нсіз м?лдіреп т?р?андай сезіледі. Сол секілді бізді? балапан ж?рек жас о?ырмандарымыз да ?олына ?ауырсын ?алам алып, Ана жайлы тебіренеді. Редакциямыз?а к?н санап осы та?ырыпты ар?ау еткен ?ле?дер циклі а?ылып жатады. Біз о?ан ?уАнамыз. Дегенмен, сол ?ле?дерді журнал бетіне жария етуге келгенде шарасызды? танытып, ?иналып ?алатынымыз рас. Неге десе?із, б?л ?ле?дерде к?п кемістіктер орын алып жатады. Енді соларды? кейбіріне то?тала кетсек дейміз. Алматы облысы, Тал?ар ауданында т?ратын о?ырманымыз Б.Чотбаев бізге жолда?ан ?ле?інінде: – Ойланамын Анама ?араймын да, М???а батам, а? шашын санаймын да,- деп бастапты. Анасына ?ара?аны жа?сы, ал шашын сАнаймын дегенін ?алай т?сінуге болады… Алматылы? А.Мауытханны? да осындай ?з орнын таппа?ан с?зі жиі кездеседі. – Ала?аны ?жемні? а? бесігі, Ж?регімде тербетті есіл ?ні,- деп ары ?арай жал?аса береді.Ала?ан мен а? бесік деген дербес ??ымдар. ?р?айсысыны? ?з орны, ?зінше ат?арар ?ызметі бар. С?здерді? м?ніне т?сінбей, осылай ола? ?олдану — жыр жолдарына к?ле?кесін т?сірмесе, жар?ын ?? бермейді. Алматы облысы, Райымбек ауданында?ы ?.?ділет атты жас о?ырманымыз жаз?ан ?ле?де де осындай ?йлеспеушілік орын ал?ан. «Анам деп ?н саламын, Анам деп к?й саламын»,- деп ?з ойын ?рістетеді. ?н сал?аны жа?сы, к?й сал?аны с?л о?аштау… Осы ??ірде т?ратын М.Айболит атты жас о?ырман жырынан да осындай орашола?ты? аны? бай?алады. …Ана деген атпен ж?ре берсін, Анашым аман болшы»,- деп ?з ?ле?ін ая?тайды. Ана деген атпен ж?ре берсін дегеннен не ??у?а болады?.. Осы атыраптан хат жолда?ан б?лдіршін о?ырманымыз Е. Ербол?ызы ?ле?інде ?й?ас жо?. «Айналайын, Анашым, а? с?т берді? бала?а.Тілейміз ?ой ?р?ашан, ?мірді? бар жа?сысын» деген шума?пен ?ле?ні? ал?аш?ы т?рт жолы ая?талады. ?айта бір о?ып к?рі?дерші, осы жолдарда ?й?ас бар ма? Атырау облысы, ??рман?азы ауданында т?ратын Г.Ермекова ?ле?дерінде де ?ттеген-ай т?стары баршылы?. Айтамын мен Анама мы? ал?ысты, ?келді осы уа?ыт?а жал?ыз ?зі. Т?н ?й?ысын т?рт б?ліп біздер ?шін, Ауырса? егер біздер сол бір т?ні,- деген жолдардан еш н?рсе т?сінуге болмайды.Осылайша к?ркемдік жа?ынан жетіспей т?р?ан д?ниелерді о?ырмандарымыз А.?айрат?ызы, Жамбыл облысы, Байза? ауданына ?арасты Жа?ат?рмыс ауылынан ?.Асанова, Алматы облысы, Тескенсудан Е.Салбенбековтерді? шы?армаларынан да кездестіруге болады. ??рметті жас талапкер, біз осы пікірді сіздер ?шін, ?здері?е жанымыз ашы?анды?тан ?дейі айтып отырмыз. «Сын т?зелмей, мін т?зелмейді». Біз сіздерден жа?а да к?ркем, шынайы да шымыр жырлар к?теміз. Редакция есігі ?здері? ?шін ?ашан да ашы?!
“Ана” ?ш ?ріптен ??рал?ан киелі де ?астерлі с?з. ?ркімні? анасы бар. Сол аналарды ??рмет т?тып, ?астерлеу бізді? борышымыз. Ана т?н ?й?ысын т?рт б?ліп біздерді ?лпештеп ?сіреді. Біздерді бас?а балалардан кем болмасын деп алдымыз?а барын тосады.
Біздер аналарымызды? ?адірін білуіміз керек. Ана с?тін а?тама?анды ешкім ма?тамайды. Ана бір ?олымен бесікті тербетсе, енді бір ?олымен ?лемді тербетеді. “Алып анадан туады , ат биеден туады” демекші бізді? елбасымыз да, елге белгілі ?ншілеріміз де, ж?дыры?ы бал?адай палуандарымыз да, ?айтпас ?айсар спортшыларымыз да анадан жарал?ан. Б?л айтыл?ан т?л?аларды? барлы?ы дерлік ?анатты?а ?а?тырмай, т?мсы?ты?а шо?тырмай ?сірген аналарыны? ар?асында осындай д?режеге жетіп отыр. Аналарыны? ?олдау болма?анда олар б?ндай болар ма еді? Ана алдында?ы борыш ана?ды меккеге ?ш рет ар?алап апарса?да ?телмес деген осы.
О?ырмандар?а белгілі жазушыларымызды? бірі ?абит М?сірепов ана туралы к?п ?алам тербеген. Оны? бізге “?лімді же?ген Ана”, “?азиз ана”, “Ананы? анасы”, “Ер ана”, “А?лима”т?різді ??гімелері белгілі. Шы?армашылы?ыны? басым б?лігі ана?а арнал?анды?тан жазушыны? ?йел адам?а , анасына деген к?з?арасы ерекше бол?аны ай?ын бай?алады.
Мені? де анам бар. Ол мектепте м??алім болып ж?мыс істейді. Мен анамды ?атты жа?сы к?ремін. Себебі, ол мені ?мірге ?келіп, барын алдыма тосып, ?лпештеп ?сірді. Мен анама ризамын.Мен мына ?ле? шума?тарын аяулы анама арнаймын:
Н?рын шаш?ан к?німіз,
Айж?лдызды т?німіз.
М?пелеген ?ам?оршым,
Ана бізді? г?ліміз.
Мен б?л с?зімді “Адам “адам” бол?ысы келсе, алдымен анасын ??рметтей білуі керек” деп ая?таймын. Себебі, анасын сыйлама?ан адам болып жарытпас.
Ана… ?андай керемет с?з десе?ші! Осы бір ?ш-а? ?ріптен т?ратын с?зде м?хитты? тере?дігіндей т???иы? ойлар жатыр. Осы асыл жан ?р?ашан бізді жа?сы к?реді. Біз шыр етіп д?ние есігін аш?ан кезден бастап бізді ба?ып-?а?ып, біз ?шін от?а да, су?а да т?сті. Ана деген с?з ?р?ашан киелі. Ешкімде аспаннан салбырап т?скен жо?. Б?рімізге жары? д?ние есігін аш?ан – ана. Бауыр еті баласы ?шін аналар не істемейді десе?ші? Ана туралы айтатын ой, шертетін ?н к?п. ?андай а?ын болмасын, анасын ?р?ашан жырына ?осып ж?рген. Бізді? ?аза? а?ындарымызда ондай ?ле?дері жетерлік. Біра? б?л ?ле?-жырлар ана алдында?ы парымызды ?теуге т?рмайды. Ойлап ?ара?ызшы анамыз біз ?шін б?ріне дайын болды. «Ана?ды Меккеге ?ш рет ар?алап апарса? да, парызы?ды ?тей алмайсы?» , – деген с?з рас. Шынында да, ?анша талпынса? та, к?нде ?арызын ?теуге тырысса? та, жа?сы істер істесек те, ананы? біз ?шін жаса?ан жа?сылы?ын, ?арызын ?тей алмайма, 9 ай, 9 к?н еш жерге тастамай отырса да, т?рса да к?теріп ж?ріп, с?ліктей жабыс?ан шарананы д?ниеге алып келуді? ?зі неге т?рады? Ал біз, ішінде 3 кітап бар ?ара с?мкен к?ніне 3-4 са?ат к?теріп ж?ргенді ауырсынамыз. Осы бір ?иын да, ?ызы? 9 айды? ?арызын ?теуді? ?зі біз ?шін бір ?лкен, алып м?ні бар іс. ?арызын ?тей алмаса? та, е? болмаса, ананы? ?аба?ына кірбі? т?сірмеуге тырысуымыз керек емес пе?! «Балам, ананы ?йте салшы, мынаны б?йте салшы…» ,- деген ана?а, «ой, ана, ?ойшы, уа?ытым жо?.»,- деп айтамыз. Осы с?зді? ?зін, сол ананы ж?мса?ан ісінен арты?, ма?ызды іс бардай ж?л?ына айтып, есікті сыртынан жауып кете барамыз. Осындай жа?дай басы?ыздан бір рет болсын ?тті ?ой? Ия, мойында?ыз. Ал д?л сол кезде біз ?шін ма?ызы жо?, к?нделікті ауызекіге айналып кеткен «Ана ?ойшы.»,- деп сілкіп айтыл?ан с?зден, ананы? ж?дыры?тай «Балам»,- деп со?ып т?р?ан ж?регіні? орнынан с?л ауыт?ып барып орнына т?сіп, ананы? ж?регіне кішкене ?ара да?ты? т?скенін білеміз бе? Жо?!!! Ж?дыры?тай ж?ректі ?ара да?тар жаулап алса, ол ж?рек махаббат, ысты? ы?ылас, мейірім к?рмесе, к?н с?улесін к?рмеген г?лдей бір-а? к?нде салып ?алуы ы?тимал ?ой. Аналар еш н?рсені білдірмейді, сездірмейді, к?рсетпейді.Олар ?те ??пия жандар. «Ата-ана ?адірін балалы бол?анда білесі?»,- дейді.
Ана… ?рбір адам осы керемет к?міспен ?апталып, алтынмен аптал?ан АНА деген с?зді естіген с?тте-а? ж?регі дір етеді. Сен осы д?ниеге шыр етіп келген с?тте ана? ”БАУЫР ЕТІМ БАЛАМ”,- деп а? с?тін беріп, аяалап, МЕНІ? БАЛАМ КЕРЕМЕТ деп ма?тан т?тады. И?, біра? біз осы ана махаббатын ?адір т?тып, бізде сол керемет адамды аяалап ж?рміз бе? Ана к??іліне ?аяу т?сірместен ма?тан т?татындай с?йкімді жа?ымыздан к?рінеміз бе? Жо? ондай адамдар саны кемде-кем! Екіні? бірі ондай жа?сы ?ылы? істемейді! Ана махабатына біз м?лде бас?аша жауап береміз… ?лымыз барып жаман ?ылы? істейміз, ал ?ызымыз ше? ?ызымыз ана?а к?мек беруді? орнына, бет жыртысып ?рсысамыз…Біра? оны? б?рі ананы? ж?регіне ?алай ауыр тиетінін т?сіне алмаймыз. Себебі к?зіргі жастарды? санасы ?те т?мен.
”Алып анадан туады ” дегендей бізді? неше т?рлі ??ламаларымыз, батырларымыз анадан ту?ан. ?л-Фараби тіпті Фердаусиді? ?зі осы анадан туды емес пе? Ананы? ??діреті ?те к?шті… М?ны мына бір А?са? темірді? ”?лімді же?ген ана” та?ырыбынан-а? бай?ау?а болады. ”А?са? темірді? ?лы ?лген со? ол баласыны? кегін ?ан т?гіс ар?ылы ?айтарма? болды. Алып м?нараларды адамны? с?йегінен т?р?ызды. ?а?арына мінген Темірді к?рген кезде адамы?да тіпті жан-жануарлар жан-жа??а ?ашатын. Сол кезде бір ?йел адам келіп:
-Хан болса? ?зі?е хансы?, ал мен ?шін сен адам ?атарына да жатпайсы?! Сен ?лемге ?лім ?келсе?, мен ?мір силаймын. Сені де ана тап?ан! Сен де анадан шы??ансы?. Баламды кері ?айтар,-деп б?йырады. Сол кезде Темір ?скерін д?ниені? т?рт б?рышына жібереді. СОл кезден бастап Темір райынан ?айтып, бас?аша ?мір с?реді”
Міне тере? мазм?н осында жатыр. Тіпті тас ж?ректі? ж?регін жібітіп, тілін таба білетін адам ол АНА!
Ж?ма? ана табаныны? астында, сол ж?ма? есігін ашам десе? еш?ашан ана?ды ренжітпе!
Бірде пай?амбарымыз?а М?хаммед (с.?.с)ге біреу кеп:
-Е? алдымен жа?сылы?ты кімге істейсі? десе,
–АНАМА!,-депті.
-Жарайды, ал сосын кімге десе,
–АНАМА!,-депті.
-И? т?сіндім ?ой, ал сонан со? ше? десе
-Та?ыда АНАМА депті!
Міне пай?амбарымызды? ?зі АНАН атаулыны ?алай сила?ан!
?аза?ымны? бір с?зі бар емеспе, ”Ана?ды з рет ар?алап апарса?да, а? с?тін а?тай алмайсы?” деген. Сонды?тан бауырларым Анамызды арда?тап, силап, к??іліне кірбі? т?сірмейік. Сол а? с?тті а?тай алмайтын халге т?спейік!
Анашым мен са?ан м??гілік борыштармын. Ренжітсем кешірім ?тінемін. Осы жары? д?ние есігін ашып берген АНАШЫМ са?ан мы? ал?ыс!
Рахмет, анашым!
Ал?аш мені? жатта?аным,
Жатта?аным тіс жарып
Д?ниені уысында
?стап т?р?ан к?ш,алып-
«Ана» деген ?ш ?ріп …
Ана…. Осы бір с?зде ?аншама м?н-ма?ына бар десе?ізші! Ана-?ам?оршы,ана-с?йеуші,ана-отбасы ?йыт?ысы,ана-?о?ам ?ызметкері.
Ия,д?ниеде ана?а те?есер жан болмас,сір?!
?р адам?а ?з анасы ?ымбат.А?ынтілімен айтса?,
Аналарды? б?рі жа?сы дегенмен,
Мені? анам е? жа?сысы дер ем мен…
Мені? анам… Біреулер ?шін ?арапайым ?ана ауыл ?йелі… Ал мен ?шін….
?кеден ана ??рса?ында жатып айырыл?ан мен ?шін анамны? орны б?лек-а?. «Орнында бар о?алар» деген аталы с?зді жанына медет т?т?ан анам мені «Орынбек» деп атапты. «?кесіні? орнын бассын,оша?ыны? отын ?шірмесін!»-деген ізгі ниетпен атаса керек.?ашанда жа?сылы?ты ал?ы к?ннен к?ткен,бар?а ш?кіршілік еткен анам мені?…
Ата-анасыны? жал?ыз перзенті бол?анды?тан на?ашы атам мен на?ашы ?жемді де жер ?ойнына ?з ?олымен арулап тапсыр?ан анамны? ?ажыр-?айратына ?айран ?алам.Жар ?азасы,ту?ан ?ке мен ананы м??гілік сапар?а аттандыру… Осынша ?ай?ыны к?тере ж?ріп,бір с?т налы?анын к?рмеппін.?лде бізді ?лдилеп ?йы?тат?ан со? ошада к?з жасын талай к?лдетті ме екен?С?би к??іл не білсін?Аязды к?ндерде ?пір-ш?пір ?ш перзентін ??ша?ына ?ысып,ы?ылдап ?н салар еді.?н демекші,ата-анасыны? ?кілеген жал?ыз перзенті бала к?ннен ?нді жанына серік етіпті.?аршадай кезінен ауыл сахнасыны? с?ні бол?ан анамны? ?н шыр?ауы б?лек-а?.К?ні б?гінге дейін ?сем ?німен к?пшілікті т?нті етіп келе жат?ан анам,егер ?нер жолын та?да?анда,республика?а танымал ?нші болар ма еді? Біра? анам ?стазды? ?лы жолды та?дапты.Мектеп табалдыры?ын енді ?ана атта?ан б?лдіршіндерді? ?олына ал?аш ?алам ?статып,оларды? жетістігіне бірге мар?айып,?лденеше тол?ынды ?лкен ?мір сапарына аттандырды.Е?бек,о?у демалыстарында амандаса келген ш?кіртеріні? біріне «оу,жаным»,біріне «ой,??лды?»,енді біріне «??лыным-ау» деп айналып-тол?анып жат?ан анамды,шыны керек,?ыз?анып та ?аламын.Алайда тек мені? анам ?ана емес,ел анасыбол?ан,аналы? махаббаты балаларына ?ана емес,к?пке жеткен анамды ма?таныш ететінім де жасырын емес.
И?,?ш перзентті ?анатты?а ?а?тырмай,т?мсы?ты?а шо?ыттырмай жеткізу анама о?ай тиіп жатпа?анын с?би ж?регіммен сеземін-а?.Біреуі А?т?беде,біреуі Астанада о?итын студент екі апама е?бека?ысын ал?ан к?ні а?ша аударып,к??ілін демдеген анам мені де ?мытпай,т?тті-п?ттісін ?келіп,к?ре? шайды рахаттана бастар еді. «Келесі жала?ыдан са?ан…»,-деп ?ояды арасында.Сонан со?: «??дай?а т?убе,екі апа?да грантты? негізде о?иды,екеуі де жата?ханада жатады,?йтпесе ?айтер едік,ш?кіршілік етейік»,-дейді. «?ана?ат ?арын той?ызар» демей ме,анамны? с?зін мен де ?остаймын.Кей-кезде: «Осы сен ?йк?шік болып бара жат?ан жо?сын ба?Ту?андары?а барып кел.Еркек кіндіктілермен алысып(?кемні? інісіні? балаларын айт?аны),а?алары?ны? а?ылын ты?дап кел»,-деп,к?рші ауыл?а,?ала?а аттандырып жатады.Ер адамдармен араласып,с?йлесіп ?кемні? беруіне б?йырма?ан ?негені алсын дегені екенін т?сінемін-а?.?р н?рсені тере?нен ойлайтын анашым мені?!Мен ?мірімдегі ?рбір жетістігім ?шін сізге шексіз ризамын!
?анша ?иын бол?анымен,мені? ?нердегі жолыма б?гет болмай,домбырашыларды? бай?ау-сайыстарына ?атысуыма да демеуші болып келесі?.Сені? ар?а?да Алматы,Астана,К?кшетау,Т?ркістан т?рінде к?й тарту ??рметіне ие болдым.
Д?л ?азір мен С?кен Май?азиевті? «анама арнау» бейнебаянын(клип) ?арап, ?нін ты?дап отырмын.Ана?а деген шексіз ??рмет пен с?йіспеншілікті паш ететін осынау ?нер туындысы мені алыс жа?алаулар?а жетеледі.Мен де азамат болармын.Б?гінгі к?рген ?иыншылы?ы? бір к?нгідей болмай ?те шы?ар,анашым!К??ілімдегі к?рікті ойды а? ?а?аз?а к?ркемдеп т?сіре алдым ба,білмеймін.біра?… Мені? шы?армашылы?ымны? бастауы са?ан арна?ан туынды болар,б?лкім.Ж?регімді жарып шы??ан ол к?йді мен «Рахмет,анашым!» деп ая?тармын.
Анашым мені? арда?ым!
(Жанар Аманжол?ызына)
Д?ниеде ана махаббатынан ?асиетті н?рсе жо?. Ананы? ала?аны – біз ?шін е? жылы ?я. Ананы? жаны сондай н?п – н?зік, мейірімді жан ?ой. Т?н ?й?ысын т?рт б?ліп, шырылдаса? уатып, ?лпештеп, жырын айтып, тісі? шы??анша аузы?а тама? салып, киімі?ді тазалап, д?мді ас ішкізіп м?пелейді, еркелетеді, ?анатты?а ?а?тырмай, т?мсы?ты?а шо?тырмай ?сіріп, ба?ып – ?а?ады. Мен анама ?анша ал?ыс айтсам да, ?мір бойы анама ?арыздармын. Себебі ол мені то?ыз ай, то?ыз к?нде ж?регіні? астында аман са?тап, жары? мына керемет ?мірді сыйлады. Мен:
«Са?ан ешкім те? келмейді б?л ?мірде,
Анашым ?ам?оршымсы? м?пелеген.
Бір ?зі?сі? бойыма ?уат берер,
?рдайым тек алды?а жетелеген.
Бесікке б?леді? сен, жыры?ды айтып,
?й?ысыз ?ткізді? ?ой т?ндері?ді.
Анашым алтынымсы? ба?асы жо?,
Ризамын сыйлады? сен осы ?мірді.
Шексіз мені? са?ан деген ал?ысым,
Себебі сен а?ылшымсы?, данасы?.
?мір бойы ?арыздармын мен са?ан,
Мейірімді, а?к??іл жан анашым» – деп
жырлаймын.
Біз анамызды? бір б?лшегіміз ?ой. Сонды?тан да ол бізді? ?уан?анымызды, ренжігенімізді сезіп отырады. «Ана?ды меккеге ?ш рет ар?алап апарса? да, ?арызы?ды ?тей алмайсы?», ?лкенді сыйлау б?рімізге міндет, ал ана?ды сыйлау ол ?мірлік парызы?.
Мен анам жайлы айтсам, ол кісі ?те мейірімді, а?к??іл жан. Анам мені? жаратушым, ?ашан ер жетіп ?зі?мен ?зі? болып кеткенше жанымды са?таушым. Мейлі, бір затты ?ате жасап, б?лдірсе? де са?ан ?рыс?анымен, сені жаман болсын демейді. Д?рыс жол?а т?ссін, ?атесін т?зесін дейді. ?анша ана?ды ренжітсе? де, баласын кім жек к?рсін, б?р ?ылы?ы?ды кешіреді – ау! Сен ?шін жанын ш?берекке т?йеді. Сені? болаша?ы?нан ?лкен ?міт к?теді.
Анашым мені?! С?би кезімнен ?з ?олы?ызбен т?сегіме жат?ызды?ыз, ?ара??ыдан ?ор?ып жыла?ан кезімде ?асымнан табылды?ыз. Мен ?шін б?ріне даярсыз анашым. Жы?ылсам т?р?ызып, жыласам ж?батып, саба?ымды о?у?а к?мектесіп, ?р жылда ту?ан к?німді атап ?тіп, к??ілімді табасыз. Сізге деген ал?ысым шексіз ?ой мені?. Сізді ренжітпеуге, саба?ымды жа?сы о?ып, айт?аны?ызды екі етпей орындап, к??ілі?ізге ?аяу т?сірмеуге тырысамын.
«Ана» деген с?з ?ш ?ріптен ??ралса да, ма?ынасы т?псіз тере?де жатыр. Д?ниеде «ана» деген с?зге еште?еде жетпейді ?ой. ?лемні? ?аншама с?зі ?ш ?ріпті «ана» деген с?зді? орнын басып, алмастыра алмайды. «Ана» деген с?з ??ла??а да, жаны?а да жа?ымды с?з ?ой б?л. Бір керемет си?ырлы с?з деп те айтар едім. Рахмет, Анашым! Ма?ан осы ?мірді сыйла?аны?ыз ?шін, к?п рахмет!
Осы шы?армамды ?ле? шума?тарыммен ая?та?ым келеді:
Шыр – пыр болып шырылдайсы?,
?анат ?а??ан ??стардай.
Бала? ?шін зымырайсы?,
Ж?рсе екен деп аш ?алмай.
Жан ж?регім л?пілдеген,
Жан берген сен кеудеме.
Сол ж?регім сені іздер,
Жан анашым ?р кезде.
Еркелеймін бір ?зі?е,
Есейсем де ер жетіп,
Ты?дамаймын кей кездерде,
Со?ы болар ?ателік.
Сені? орны? ?те б?лек,
?ымбатсы? сен алтыннан.
Ешбіреуі те? келмейді,
Б?л жал?анда бір са?ан.
?зі? барда батырмын мен,
Сен бар кезде еркемін.
Ер ж?ректі жан анашым,
Ас?ан жан жо? бір сенен.
Сенімі?ді ма?ан арт?ан,
Барынша мен а?таймын.
Еркелеткен ?р с?зі?ді,
Ж?регімде са?таймын.
Тілейтінім бір ?зі?е,
Зор денсаулы? ?уатты.
?абыл алшы шын ж?ректен,
С?биі? жаз?ан шума?ты.
Ана туралы эссе: Анашым мені? арда?ым! ж?ктеу
Ту?ан тілім- тіршілігімні? ай?а?ы,
Тілім барда- айтылар с?з ойда?ы.
?ссе тілім, мен де бірге ?семін,
?шсе тілім, мен де бірге ?шемін.
Олай болса, ана тілін ?мыт?ан адам Отан?а ?ауіпті болмай, не болады?!
?о?амны? адамгершілік жа?ынан деградация?а ?шырады на? осы ана тіліні? та?дырына сал?ырт,нем??райлы ?арауынан басталады.?зін д?ниеге алып келген анасыны? тіліне,оны? аяулы ?йіне жаны ашымайтын ?о?амнан ?андай рухани ?рлеуді,нендей адамгершілікті,?ркениетті к?туге болады?!Мемлекетті? лингвистикалы? то?ырау?а ?шырауы жа?сылы?ты? басы емес.?лтты? тіл жо? жерде ?лт та жо?, ?лтты? мемлекет те жо?.?лтты? барша ?адір-?асиеті –оны? ?асырлар бойы тірнектеп жина?ан рухани т?жірбиесі,а?ыл-ойы мен сана-сезімі,салт-д?ст?рі,тарихы мен д?ниетанымы,бір с?збен айт?анда,б?кіл рухы на? осы тілде жатыр.Дегенмен,?аза?ты ?аза? ?ылып,оны жер шарын мекендеген 3 мы?нан астам ?лттар мен ?лыстардан ерекшелеп т?р?ан е? басты ?асиеттерді атап шы?у?а болады.Біріншіден,?аза? дегеніміз ?лт.Демек,оны? ?лтты? тілі бар,ол б?гіндері т?тынушыларыны? саны жа?ынан д?ние ж?зіндегі ?лгі ?зіміз айт?ан 3 мы?нан астам халы?ты? ішінде жетпісінші орындарды? бірін иеленетін 10 миллион ?стіндегі ж?ртты? к?нделікті ?арым-?атынас ??ралына айнал?аны- ?аза? тілі.Тіл к?ркем ?дебиетті? негізгі ??ралы десек,байыр?ы д?ст?рлер де осы тілде са?тал?ан.Содан да бейнелі суретті тіл туралы,жалпы к?ркем ?дебиеттегі д?ст?р туралы айт?анда оны? тере? тамыры халы?ты? тіршілік еткен мекені мен мезгіліне,одан ту?ан образды? т?сінік,??ымына байланысты екенін мойындауымыз ?ажет.Тіл адамды к?кке к?тереді,тіл ар?ылы ел ба?ыт?а жетеді.Б?л д?уірде ?з тілін,?дебиетін білмеген адам толы? м?нде интеллигент емес деуге болады. ?андай да болсын халы?ты? ?дет-??рпын білгі? келсе,алдымен оны? тілін ?йрен.Ту?ан тіліне жаны ашыма?ан адам-ж?ндік.Егер ерте? ту?ан тілім жо?алар болса,мен б?гін ?луге даярмын.?мірде ай мен к?нні? шынды?ы секілді ешбір д?лелдеуді ?ажет етпейтін аксиомалар бар.Адамны? азаматты?ы мен адамгершілігі оны? ?зіні? ана тіліне деген к?з?арасы мен ?атынасынан к?рінеді деген пікір-сондай аксиомаларды? бірі.
?йткені, Ана тілі мен Отан деген ??ымдар бір-бірінен ажырату?а келмейтін т?сініктер.Бізді? е? ал?аш?ы,?рі е? со??ы Отанымыз осы-ана тілі,оны? аяулы ?ні.Ол бізді д?ние есігінен т???ыш болып ?арсы алып,ба?илы? сапар?а а?ыр?ы болып шы?арып салады.Ендеше К.Паустовский «Ана тілін ?мыт?ан адам Отан?а ?ауіпті» деген аталы пікірі жауапсыз айтыла сал?ан абстракциялы? к?п ?ызыл с?зді? бірі емес,ту?ан елін,?асиетті Отанын перзенттік ж?рекпен с?йе білген жанны? шын тебіренісінен ту?ан а?и?ат.Сол а?и?ат мына?ан ме?зейді ана тіліні? б?гіні мен болаша?ына нем??райлы,сал?ырт ?арама?,сол себепті де кейде оны? ?зіні? жеке басыны? пайдасы ?шін ж?ртшылы??а орта? Отанны? м?ддесін к?п басын ?атырып жатпай-а? сатып жібере салуы бек м?мкін.
Анатоль Франс « Жер мен Тіл» деген ма?аласында ?р халы? тіліні? ту?ан жерге,тіршілік,харекет жайына ты?ыз байланысты екенін айтады. «Ту?ан ана- жер мен адамдарды? с?йлеу тіліні? арасында ??пия сыр,байланыс бар.Адам тілі мен образда да ту?ан : оны? тегі селода; ?ала, б?лкім, о?ан біраз ?демілік берген болар,біра? оны? бар мы?тылы?ы даладан, ту?ан жерден.Біз б?ріміз с?йлейтін -?ткір тіл ,шаруа тілі…я бізді? с?зіміз осы тор?ай ?ніндей дархан далада ту?ан»!
Б??араны? міндеті ?лтты? тілді д?ниеге алып келу,сол д?ниеге келген тілді ?ырнап-мінеу,к?ркемдеу,с?йіп оны м?дениет пен ?ылымны?,?ркениетті? д?ниеж?зілік озы? стандарттарыны? д?режесіне дейін к?теру-интелегенциялы?,ал сол ?ырналып,мінеліп м?дениет ?алыбына т?скен тілді за? к?ші ар?ылы ?лтты? мемлекетті? к?нделікті ?ажетіне айналдыру-?кімет пен ?кімет басшылы?ыны? азаматты? ?ана емес,конституциялы? та борыштары.
Анама хат
Д?ниеде не т?тті – Ананы? с?ті. Д?ниеде не ж?мса? – Ананы? ала?аны. А? с?т берген, ?лпештеген анашым, сіз мен ?шін ?лемдегі е? жа?ын да с?йікті жансыз. Сізді? бізге, я?ни балалары?ыз?а деген ана махаббаты?ыз шексіз. Д?ниеге і?г?л?п келгеннен – а?, ж?регі?ізге мейірім ?ялап, т?н ?й?ы?ызды т?рт б?ліп, аман ?сіп, адам болуымызды тілеп ж?ресіз.
Аяулы анам, мен ?зімді ба?ыттымын деп санаймын, себебі, анасы бар адамдар – ба?ытты жандар. Олар ?анат астында?ы балапандар сия?ты ?немі ана жылуын, махаббатын, мейірімін сезініп ж?реді.
Анашым сіз мені? ?ам?оршымсыз, а?ылшымсыз, т?рбиешімсіз. ?рдайым жа?сыны ?йретіп, жаман?а жолаттырмайсыз. Жетістіктерге жетсем, менімен бірге ?уанып, с?рінсем – ж?батып, бірге м??аясыз, жігерлендіре т?сесіз.
Мейірман анам, имандылы??а, адамгершілікке т?рбиелеген де сізсіз. Сіз ?йреткендей ?немі бисмилл?мді айтып, жа?сы адам болу?а тырысып ж?рмін.
Дархан анам, кей кездері ренжітсем, кешірім с?раймын. Б?дан былай ?ателіктерімді ?айталамай, артымнан ерген іні-?арындасыма ?лгі болу?а талпынамын.
Жан анам, а? анам, арда?ты анам, мені? тілегім – арманым ?р?ашан сізді? жадыра?ан ж?зі?ізді к?ріп, сізді? алды?ызда?ы борышымды ?теу. Дені?із сау болып, ?немі ?асымыздан табыла бері?із. Мен сізді с?йемін!
?лы?ыз Н?рс?лтан
Ана! Ол – баланы жары? д?ниеге алып келген ?астерлі де, аяулы жан. Ана – ж?ма??а бастар жол. А? шашты ана: «жасты?ым – балам» дейді, а?ылды бала: «ай – к?нім – анам» дейді. Ана мен баланы? арасын к?зге к?рінбейтін тылсым сырлы жіп жал?ап т?ратындай іспетті. ?рбір бала ?шін ?з ?мірінде анасыны? ат?аратын р?лі ерекше!.
?аза?та «Ананы? с?йген жері от?а к?ймейді, о?та да тимейді» – деген ?анатты с?зі бар. Мен ана махаббатын с?збен айтып жеткізе алмаймын. Ол м?мкін емес деп ойлаймын. Жер бетіндегі барлы? жа?сы с?здер, жа?сы пікірлер тек ана?а ?ана тиесілі, мені? ойымша. Ана ала?аныны? аясы, а? шынарды? саясы. Ана ?йді? берекесі, ?ыз баланы? ?негесі. ?ыз балалар ?з анасынан т?рбие алып, анасына еліктеп анасына ?арап бой т?зеп ?седі. Ананы? а? с?тін а?тау ?рбір баланы? борышы деп ойлаймын.
«Ана?ды Меккеге ?ш ар?алап апарса? да, ?арызы?нан ??тыла алмайсы?»- деген дана ?аза? хал?ымыз. Ана туралы ?алам тербемеген а?ын жазушылар жо? болар, сір?!. Кез-келген адамны? с?лулы?ы мен жа?сы ?асиеттері, е? бірінші т?н ?й?ысын т?рт б?ліп аялап ?сірген ана ж?регіні? жылуынан бастау алады!
?р бала?а ананы? ала?аны ?те ысты?. Ана ала?аны н?зіктік атауы болып саналады.
?йел жерден шы??ан жо?
Ол да еркекті? баласы.
Ерлер к?ктен т?скен жо?,
?йел – оны? анасы деген – А . Т?рма?анбетов атамыз!!!
Ананы сыйла?ан бала – кез-келген жерде ??рметті саналады. Анасы бар адамдар еш?ашан ?артаймайды.
Ана к?регендігі?ні? те?десі жо?. Мені? анам – мені? ж?регім.!!!
«Ж?ма?ты? кілті – ананы? табаныны? астында». Ана – ?ыз баланы? досы, серігі, сырласы, ??рбысы. ?лжан – Абай ??нанбаевты? анасы. Анасыны? осындай асыл ?асиеттерін жастайынан бойына сі?іріп ?скен Абай атамызды? есімі тарихта белгілі. ?азір де жас ?рпа??а Абай атамыз секілді аналарынан жа?сы ?асиеттерді бойына сі?іріп ?суді талап етемін, я?ни ?гіттеймін.
Ана махаббатыны?, аяулы алаулы ала?аныны? ар?асында балаларды? зерек, мейірім мен шапа?ат?а б?леніп ?скені бай?алады.
Н?рын шаш?ан к?німсі? ?ой жан анам,
Бар шуа?ын баласына арна?ан.
Бір ?зі?нен ?уат алып ?мірде
Сені? сал?ан сара жолды жал?а?ам!!!
