Сочинение по крымскотатарскому языку на тему къыш

Эр бир йыл мевсимининъ озь невбети бар. Къыш кузьден сонъ келе, къарнен, сувукънен, аязнен кече. Эвлерни, тереклерни бем-беяз къар къаплай. Балалар бойле аваны пек бегенелер, олар къар топынен ойнайлар, аязбабаны ясайлар, чана таялар.

Урьметли балачыкълар, биз сизге къыш акъкъында шиирлерни такъдим этемиз.

Къыш келе

Гедже узай, кунь къыскъара,
Сувукъ арта, юкселе.
Артыкъ энди агъыр-сабыр
Акъ сакъаллы къыш келе.

Гедже-куньдюз ягъмур ягъа,
Ёлдан, ыздан кечильмей.
Чырай сыта куськюн ава,
Кокте йылдыз сечильмей.

Къонур чёльде ашлыкъ чалгъан
Чалгъы, сабан сеси ёкъ.
Къышламагъа бизде къалган
Кушчыкъларнынъ эси ёкъ.

Къапу къакъа торс декабрь,
Тышта сувукъ юкселе.
Артыкъ энди агъыр-сабыр,
Акъ сакъаллы къыш келе.

Эшреф Шемьи-заде

Къыш ве балалар

Багъ-багъча, чёллерде
Ятмакъта терен къар!
Бу сувукъ куньлерде
Къушларгъа омюр тар!
Къаргъалар, торгъайлар
Ем излеп кезмекте.
Къызчыкълар, огъланлар
Къыштан зевкъ сезмекте.
Олар эеджанлы,
Козьлери чокъ джанлы!
Оларда къуванч бар,
Оларда ишанч бар.
Чаналар устюнде
Сызгъырып кетмеге!
Бир-бирининъ артындан
Къувалап етмеге!…

Юнус Темиркъая

Къыш кельди

Япалакъ-япалакъ къар ягъа,
Ап-акъ къырлар…
Не де гузель къыш кельди
Бизим койге.

Къыш сефасы чевреде –
Шенълик, йырлар…
Къарбабаны беклейлер
Эр бир эвде.

Шевкетчик де эр кимдай
Къувнакъ бугунь
Эв артында, байырда
Тая чана.

Ушип келир огълум деп,
Одун ташлап,
Эв къыздыра
Собаны якъып ана.

Билял Мамбет

Къыш зевкъы

Къар япалакълана,
Сокъакълар беязлана.
Топланайыкъ тёгерек
Бизге рушенлик керек.

Къар япалакълана,
Къушчыкълар да сакълана,
Сокъакъларны курейик,
Къушларгъа ем берейик.

Къар япалакълана,
Балачыкълар зевкълана,
Къар бораны уфюрте,
Аяз бизни секирте.

Къар япалакълана,
Къар оюны башлана.
Къыш бабамыз хошлана,
Тап козьлери яшлана.

Зейнеп Аббасова

Къарбаба

Керчектен де къыш кельди,
Къар ята оба-оба…
Къаргъа къаравул къойдыкъ –
Балабан бир Къарбаба!
Къырымнынъ серт еллери
Гедже увулдамасын,
Кийсеттик онъа къалпакъ –
Таз башы бузламасын!
Эки комюр парчасы –
Кёрум деп, агъламасын.
Сим-сия эки козю –
Козьлери бузламасын!
Куннинъ серс вакъытында
Сюмюклери акъмасын.
Буруны – къызыл хавуч,
Буруны бузламасын!
Къарбаба бекчиликте.
Чалышсын, эринмесин…
Бердик къолуна таякъ –
Баарьге ёл бермесин!

Нузет Умеров

Биринджи къар

Юреклерни къувандырып,
Ягъа токътамай къарлар.
Эп бу къаргъа къуваналар
Багъча, тарла, къыр, дагълар.
Кобелекдай уча олар,
Къона истеген ере.
Авучынъа алсанъ, ирий,
Незакетли, эм эрке.
Ягъа, ягъа пек терен къар,
Севинемиз эпимиз.
Сагъламлыкъкъа реин деймиз,
Котериле кейфимиз.

Адхат Сеногъул

Къышбабаны беклеп

Къашкъыр киби улуй къышта
Къар боранлы аджджы ель.
Тек къышбабай къоркъмай ондан
Долана о бувып бель.
Долана о эль-юртларны,
О кирмеген эв ёкътыр.
Бакъып чыкъса джап-сыртларны,
Оны беклеген чокътыр.
О эм куньдюз, эм де гедже
Кезип юре, юкъламай.
Къышбабачюн къыш эглендже –
Къар уфюрте токътамай.

Шакир Селим

Гафарова М. – библиограф 1-й категории
информационно-библиографического отдела
ГБУК РК «Республиканская крымскотатарская
библиотека им. И. Гаспринского

• Ресимде насыл мевсим тасвирленген?

• Ерде,тереклерде, дамларнынъ тепесинде не ята?

• Къар насыл тюсте, чокъмы, азмы?

7. Инсанлар насыл кийингенлер?

8. Балалар не япалар?

9. Ресимге бакъкъанда насыл дуйгъулар пейда ола,къуванч я да кедер?

Ресимни насыл адландырмакъ мумкюн?

Мевзу: Ресим узеринде иш.

Къыш манзарасы

Дерснинъ макъсады

I. Окъутув:

• ресимнен чалышув, ресимге эсасланып тариф этмек, метин тизмеге алыштырмакъ (предметные);

• мустакъиль тарзда керек мадделерни сечип, тасниф этмеге огретмек (метапредметные);

• талебелернинъ дюньябакъышыны, тиль ве лугъат байлыгъыны зенгинлештирмек (метапредмтные);

II . Тербиелев:

• тильнинъ эмиетини анълатмакъ,тувгъан тильге севги дуйгъуларыны ашламакъ (личностные) ;

• сёзге урьмет тербиелемек (личностные).

План

• Къыш куню.

• Къарлы сокъакъ.

• Зевкълы оюнлар.

• Къыш гузеллиги.

Раатлыкъ дакъикъасы

Къолларны котердик, терек киби салладыкъ.

Къуш киби учтыкъ, япракъ киби тёкюльдик, еримизге отурдыкъ.

Вазифе: Уйгъунлыкъны

къар

тапынъыз :

санки

къар данеси

снеговик

къар топу

снежок

къардан адам

снег

чана

коньки и лыжи

коньки ве лыжалар

снежинка

ЛУГЪАТ

КЪАР – снег,

КЪАР ДАНЕСИ — снежинка

КЪАР ТОПУ — снежок

КЪАРДАН АДАМ – снеговик

ЧАНА – санки

КОНЬКИ ВЕ ЛЫЖАЛАР — коньки и лыжи

Къыш оюнлары :

чананен обадан таймакъ

къар топларынен ойнамакъ

къардан адам япмакъ

коньки ве лыжаларнен таймакъ.

Къыш. Ава ачыкъ, къарлы ве аязлы. Бутюн ер бем-беяз къарнен орьтюли. Беяз къар кунеште йылтырай.

Эвлернинъ дамлары беяз къалпакъ кийдилер. Тереклер беяз шал багъладылар. Эр ерни терен къар ёргъаны къаплады. 

  Балалар къыш кельсе, пек къуваналар. Олар къарлы аваны бегенелер. Балалар ве буюклер зевкъ ве къуванчнен къар топу ойнайлар, къардан адам ясайлар, чананен таялар.

Не къадар гузель къыш оюнлары!

Къыш. Ава ачыкъ , къарлы ве аязлы. Бутюн ер бем-беяз къарнен орьтюли. Беяз къар кунеште йылтырай.

Эвлернинъ дамлары беяз къалпакъ кийдилер . Тереклер беяз шал багъладылар . Эр ерни терен къар ёргъаны къаплады . 

  Балалар къыш кельсе, пек къуваналар. Олар къарлы аваны бегенелер. Балалар ве буюклер зевкъ ве къуванчнен къар топу ойнайлар, къардан адам ясайлар, чананен таялар.

Не къадар гузель къыш оюнлары!

Къыш

Боранлы ……. кельди, (не?)

Сувукъларны кетирди.

Эр ерни ……. япты, (насыл?)

Тереклерни бузлатты.

Орталыкъта шамата,

Къыш куньлери ……. (къайда?)

Пек севелер ……. (кимлер?)

…… . ……. япмагъа, ( неден? не?)

…… . ойнамагъа. (нени?)

Къыш

Боранлы аяз кельди,

Сувукъларны кетирди.

Эр ерни беяз япты,

Тереклерни бузлатты.

Орталыкъта шамата,

Къыш куньлери азбарда

Пек севелер балалар

Къардан адам япмагъа,

Къар топу ойнамагъа.

Рефлексия. Девам этинъиз:

Мен дерсте … чалыштым.

Мен дерсте … алдым.

Дерсте энъ чокъ … джевабыны бегендим.

Мен алыштым …

Бугуньки дерсни …

Слайд 1

Нетиджелев интеграция усулынен кечирильген дерс
2 сыныф

Дерс мевзусы: Тылсымлы къыш.
Окъув:У.Эдемованынъ терджимесинден «Сансарчыкъ къышны насыл кечире»;этрафтаки табиатнен танышув: «Къышнынъ аляметлери.Айванлар къышта»;халкъшынаслыкъ: «Къырымтатар шаирлери къыш акъкъында»,аталар сезлери ве халкъ аляметлери.
Дерс макъсады:талебелернинъ къыш акъкъында бильгилерини арттырмакъ;этрафтаки олгъан гузелликни корьмеге огретмек,табиаткъа меракъ ве севги ашламакъ;табиат огюнде месулиет дуйгъусыны инкишаф эттирмек;талебелернинъ нутукъны инкишаф этмек.
Дерс донатылувы:мевзунен багълы олгъан ресимлер,Арслановнынъ музыкасына язылгъан «Къар ягъа» тюркюнинъ грамзаписи;такъымларгъа вазифели карточкалар.Эвде талебелернинъ азырланувы:эр талебе къыш акъкъында шиирни эзберлей,мевзунен багълы олгъан ресим япа,реферат яза,кягъыттан къар данелерни ясай.

---

Слайд 2
Дерснинъ кетишаты
1.Тешкилий къысым:селямлашув,невбетчининъ сезю,дерснинъ мевзу ве макъсадыны илян этюв.
Тахтанынъ ярысында

«Къыш» мевзусына багъышлангъан рефератлар ве ресимлер сергиси.
2.Окъув фаалиетнинъ мотивациясы
Оджанынъ сезю.
-Бугунь,балалар,биз сизлернен пек гузель мевсим акъкъында лаф этеджекмиз.
Балалар тапмаджаны динълейлер ве насыл мевсим акъкъында айтылгъаныны айталар.

Ава кунь-куньден сувуй,
Геджелери ель улуй,
Ерни беяз къар къаплай,
Аяздан сувлар бузлай.

---

Слайд 3

Не вакъыт ола?

---

Слайд 4
Бугунь биз сизлернен энъ тылсымлы ве меракълы мевсим акъкъында бильгилеримизни

айтаджакъмыз.
Адет узьре,бизде малюмат бюросы чалыша.Олар бизге меракълы хаберлерни айтып,ярдым этеджеклер. 3.Талебелернинъ бильгилерни тешкерюв
1) «Къыш»сезюнен орюмчек ювасыны япмакъ.
-Насыл сезлерни «къыш» сезюнен багъламакъ мумкюн?

---

Слайд 5
Къартопач

къарлы аяз
къарбаба
къар чана

къаркъыз къыш

Аяз деде
къар данеси Йылбаш

къаргъа буз

къыш

---

Слайд 6
Композиторлар
2) Субет.

-Биз сизлернен къышнен багълы чокъ сезлер таптыкъ.
Балалар,айтынъыз къыш акъкъында бизге ким айта биле?

Къыш

Композиторлар

Языджылар

Рессамлар

Шаирлер

---

Слайд 7

-Къыш айлары насыл?
-Не вакъыт ола?

Тереклер,тарлалар къар иле акълангъан,
Къаргъалар гъаркъылдай,торгъайлар сакълангъан,
Ель эсе,къарларны савура боран,
Къарнен ель къарышып,тепелер къоран.
Анамыз,бабамыз дейлер ки,кельди къыш,
Заводда,койлерде токътамаз кене иш.
-Декабрьде.
1 марузаджы.Декабрь-йылнынъ сонъки айы ве къышнынъ биринджи айы.Къыш геджелери узун,девамлы,куньлери исе къыскъа олалар.Декабрьнинъ 22-де энъ къыскъа кунь ве энъ узун гедже ола.Бу геджеден сонъ куньлер узанып,геджелер къыскъаралар.

---

Слайд 8

Тахтада асылгъан ресимлернен чалышув.
-Ресимлер

арасында « къыш»мевсимине багъышлангъан ресимни тапынъыз ве озь фикирлеринъизни айтынъыз.

---

Слайд 9

-Къышнынъ экинджи айы насыл?
2

марузаджы.Январь-къышнынъ экинджи айыдыр.Бу айда тосат-тосат къар ягъа,аяз ерни бузлата,пенджерелернинъ джамларыны тылсымлы орьнеклернен сюслендире.Мектеплерде къыш татили башлана.Балалар,сыджакъ урбаларыны кийип,чананен таялар,къарнен адам япалар,къар топу ойнайлар.

---

Слайд 10

Январь айына «къыш чиллеси»дейлер.Къыш мевсимнинъ экинджи,яни

энъ сувукъ айы-чилле.Къыш чиллеси къыркъ куньге узана.
1 талебе З.Джавтобелининъ «Йыл-он эки ай-дерт мевсим» шииринден бир парчаны окъуй.
Январь
Тахвимде бугунь январь,
Чевре этраф ап-акъ къар.
Тышта аяз,серт ава,
Тосат-тосат къар ягъа.
Яна эвде собамыз,
Тышта тек Къышбабамыз
Кельдик кене йыл йылбашкъа, Байрам къарткъа ве яшкъа,
Наратымыз энъ терде,
Ярашыкълы корюне.
Халкъта Йылбаш байрамы,
Опем анам-бабамны.

---

Слайд 11

— Къышнынъ учюнджи айы насыл?

3 марузаджы: Февраль айы исе къышнынъ сонъу олса да,къатты сувукъларнен,къарлы боранларнен беллидир.Нафиле айтылмагъан: «Къырымнынъ къышы январьдан сонъ анълашылыр».Февраль айына «увут»дейлер.Шойле айтым бар: «Увут-кунь-куньден сувут».Бунынъ манасы шу ки,февраль айында январьдан да сувукъ куньлер олмасы мумкюн. Февраль айынынъ сонъки учь кунюне «пердалез»дейлер.Бу куньлернинъ де махсус озюне аит айтымы бар. Меселя: «Къайда олсанъ,анда ол,пердалезде эвде ол»Манасы:
шу куньлерде ава бир куньде бир къач кере денъише(кунешли,ягъмурлы;ель,къар,боран ола биле).
Халкъ аляметлери
Январь-аязлы,февраль-боранлы.
Эгер къарынджа ювасынынъ башына топракъны юксек обалагъан олса,демек,къыш пек сувукъ оладжакъ.
2 талебе шиир окъуй.

---

Слайд 12

Февраль

Февраль деди: «Келем мен,
сувугъымнен,елимнен»
Тышта сувукъ ель эсе,
Дыр-дыр эте пенджере
Кезе кокте кунеш де,
Сыджагъы аз бетинде,
Мени охшай къартанай,
О,дей:-февраль гузель ай.
Бу ай тез-тез кетер,-дей-
Баарь келип етер!-дей.

---

Слайд 13

3).Раатлыкъ дакъкъасы.
М.Арслановнынъ «Къар

ягъа»музыкасына балалар къолларыны котерип,къарны ягъгъаныны корьсетелер.
Къар ягъа,къар ягъа,
Чельге,къыргъа,байыргъа
Топланынъыз ,балалар,
Чаналарда таймагъа
Къар ягъа,къар ягъа,
Япалакълап къар ягъа,
Айдынъ энди,балалар,
Къардан топ ойнамагъа.

---

Слайд 14

4.Шиириет конкурсы. Мевзу «Къыш».

(Талебелер къыш акъкъында бильген шиирлерини айталар. Энъ яхшы айткъан талебе мукяфатлана).
Ава кунь-куньден сувуй, Юреклерни къувандырып,
Геджелери ель улуй, Ягъа токътамай къарлар.
Ерни беяз къар къаплай, Эп бу къаргъа къуваналар
Аяздан сувлар бузлай. Багъча,тарла,къыр,дагълар.

Къар ягъа, къар ягъа, Къар ягъа,къар ягъа —
Япалакълап къар ягъа. Сув акъар далгъа,далгъа.
Айды энди балалар, Коктен берекет ягъа,
Къар топу ойнамагъа. Ерден берекет догъа.
3.Такъымларда чалышув.
-Бугунь, балалар, биз сизлернен У.Эдемованынъ терджимесинден «Сансарчыкъ къышны насыл кечире» метинни окъуйджакъмыз.(Дерслик с.82-83)
1)Талебелер метинни окъуй
Такъымларгъа вазифелер.
Метинге эсасланып ,суаллерге джевап тапынъыз
1 такъым
Къыш мевсим акъкъында не бильдинъиз?

---

Слайд 15

2 такъым
Сансарчыкъ къышны насыл кечире?

---

Слайд 16

3 такъым
Сансарчыкънынъ ювасы насыл япылгъан?

---

Слайд 17

4 такъым
Сансарчыкъ къышта не

ашай?Метинден емеклернинъ адларыны тапып,окъунъыз.

---

Слайд 18

5 такъым
Къышта насыл оюнларнен эгленесинъиз?

---

Слайд 19

2)Презентация.
Эр такъым озь суалине джевабыны айта.Башкъа

такъымлар озь фикирлерини къошалар.
3) Талебелер Э.Налбандовнынъ музыкасына язылгъан «Къыш кельди» йырыны динълейлер ве озь дуйгъуларыны бири-бирине айталар.
Афан-туфан котерип,
Къыш кельди я,балалар.
Баштан аякъ акъ кийип,
Безенди чель,тарлалар
Ля-ля,ля-ля,ля-ля
Ля-ля,ля-ля,ля-ля
Ля-ля,ля-ля,ля-ля
Безенди чель,тарлалар.

---

Слайд 20

4. Аталар сезлеринен чалышув. Талебелер экишер чалышалар.

Вазифе:аталар сезлернинъ къысымларыны бири-бирине келиштирмек.
1) Къыш къышлыгъыны этмесе,…..
2) Къышнынъ къары,…..
3) Эгер къыш къарлы ве сувукъ олса,…..
4) Къырымнынъ къышы,…..
5) Январь аязлы,…..
1) февраль боранлы.
2) январьдан сонъ анълашылыр.
3) яз язлыгъыны этмез.
4) кузьге берекет.
5) дагъ джевизлери,фындыкъ ве бадемлер бол берекет берелер.

---

Слайд 21

5.Ишлерни тешкерюв.(Талебелер бири-бирининъ ишлерини тешкерелер).Оджа джевапларны тахтада яза.

1-3
2-4
3-5
4-2
5-1

---

Слайд 22

6.Дерснинъ нетиджеси. Рефлексив.
-Биз сизлернен

бугунь дерсте къыш аляметлери акъкъында,къыш айлары акъкъында лаф эттик,къыш акъкъында аталар сезлерини ве айтымларны хатырладыкъ,къыш акъкъында гузель шиирлер айттыкъ.Энди,балалар, «къыш» сезюнен сенкан тизеик.
1)Эр такъым сенканнынъ бир сырасыны тизе.
Мисаль оларакъ:
Къыш.
1 такъым-1) Къарлы,аязлы,дюльбер,тылсымлы,акъ сакъаллы.
2 такъым-2) Кельди,къаплады,бузлатты,къаттырды.
3 такъым-3) Коюмизге къарлы тылсымлы къыш кельди.
4 такъым-4) Къар къыраличеси.
5 такъым-5) Къышта не япмагъа бегенлерини айталар.
2) Субет.
-Не ичюн къышны тылсымлы саялар?
-Къышта насыл байрамлар ола?
-Янъы йылда насыл багъшышлар алмагъа севесинъиз?

---

Слайд 23

4.Эвге вазифе.
«Мен къышны не
ичюн севем»

инша язынъыз.

---

Слайд 24

Дерсни азырлагъан
МДУМ «Русаковка орта мектеби»
къырымтатар тили ве эдебияты
оджасы Абибиуллаева Э.Э.

Нетиджилев интеграция

усулынен кечирильген
дерс

2 сыныф

«Тылсымлы къыш»

---

Слайд 25
Ресимлер сергиси

---

Къар япалакълана,

Сокъакълар беязлана.

Топланайыкъ тёгерек

Бизге рушенлик керек.

Къар япалакълана,

Къушчыкълар да сакълана,

Сокъакъларны курейик,

Къушларгъа ем берейик.

Къар япалакълана,

Балачыкълар зевкълана,

Къар бораны уфюрте,

Аяз бизни секирте.

Къар япалакълана,

Къар оюны башлана.

Къыш бабамыз хошлана,

Тап козьлери яшлана.

Зейнеп Аббасова

Мен Къырымда яшайым,

Тувгъан ватанымнынъ топрагъында адымлайым.

Бу мектюпни исе, иджретте яшагъан ватандашым,

Санъа багъышлайым.

    Меним адым Эмиль. Мен 15 яшымы толдурдым, онунджы сыныфта окъуйым. Ана тилини билем ве тувгъан тилимде сербест лаф этем.  Меним Ватаным – Къырым.

    Меним бабам Озьбекистанда догъды,  Къырымгъа докъсанынджы сенелери 21 яшыны толдургъан сонъ, битам, къартбабам, къыз ве огълан къардашлыры иле кочип кельди.   О, озюни акъикъий ватанпервер сая ве эвде тек къырымтатар  тилинде лаф эткенимизни талап эте.

    Анам  Къырымда  догъды. Ве бунынен пек гъурурлана, ана — бабаларына, биталары, къартбабаларына даима чокъ тешеккюр бильдире. Олар Къырымгъа  етмишинджи сенелери кочип кельдилер, пек чокъ хорлукълардан  кечтилер. Анам шимди мектепте ана тили оджасы олып чалыша. Онынъ эсас макъсады —  балаларгъа ана тилининъ огренмесине меракъ догъурмакъ, ана тилине севги ашламакъ ве эр бир талебени ана тилинде лаф этмеге огретмек.

     Бизим мектепте къырымтатар баллары  етмиш файызны тешкиль эте, амма къырымтатр  тилини огренген рус баллары да аз дегиль. Олар къырымтатар тилинден дерслерине авесликнен къатнайлар ве мектепте ана тилинде олып кечкен тедбирлерде авесликнен иштирак этелер. Мисаль ичюн, якъында мектепте Бекир Чобан – заденинъ иджадына багъышлангъан шиирлерни ифадели окъув ярышында меним сыныфдашым  Костенко Анастасия да иштирак этти. О, экинджи нумюневий ерни къазанды. Шу тедбирге азырланмагъа мен де онъа бираз ярдым эттим.  

   Айткъаным киби, мектебимизде чокъ къырымтатар баллары окъуй, амма олардан ана тилини толусынен анълагъан ве ана тилинде сербест лаф эткен сойлары, чокъ языкъ ки, пек аздыр. Ве бу бизим земаневий яшайышымызнынъ  пек муим ве агъыр меселелеринден бири деп сайыла.

   Сыр дегиль, яш къоранталар,  эсасен, рус тилинде лаф эткенлери, балаларына «Айнени» ерине эджнебий тильде тюркюлер йырлагъанлары.  Балалар исе «ана», «баба» ерине «мама», «папа» дегенлери.

    Эльбетте, тилимизнинъ алы аджыныкълы. Амма бизим халкъымыз пек кучьлю. Ич бир кедерликлер огюне тиз чёкмез. Мен эминим, халкъымызнынъ огюне чыкъкъан бутюн меселелер чезилир. Битам айткъаны киби:  «Эр шейнинъ вакъыт – сааты бар.  Сабыр  тюбю сары алтын».

     Сабыр, истек, талап  ве, эльбетте, аллагъа дува – бу халкъымыз бойсунып яшагъан энъ эсас къаиделеринден биридир. Иншалла, эр шей ерине келир.

     Бугуньки куньлерде ана тилини огренмеге эпсининъ буюк имкяны бар. Ана тилинде газеталар, меджмуалар, балалар ичюн неширлер эр кес ичюн ачыкътыр. «АТР»  телеканалы  бутюн дюньяда олып кечкен вакъиаларны ана тилинде айдынлата.   «Ляле» телеканалы балалар ичюн чешит яйынларны тувгъан тилинде яйынлата. Миллий мектеплер, миллий сыныфлар – бу эр шей бизим къолумызда.

    Урьметли, иджретте яшагъан,  ватандашым! Мен санъа Ватанымда олгъан вазиетни къыскъадан айдынлатмагъа тырыштым. Мен  беллесем, сен озюни акъикъий къырымтатары дуйсан, Ватангъа къайтып  кельмеге керексин. Чюнки тек Ватанда, ана топрагъында тамыр атып, Ватаннынъ инкишафына, тилимизнинъ  «чечекленювине»,  буюк иссе къошмагъа имкянынъ олур.

Бизим Ватанымыз —  дюньянынъ энъ аджайип, тылсымлы кошечиклеринден биридир. Табиаты тылсымлы, авасы темиз, сувлары шифалыдыр. Къайтып кель, пешман этмезсинъ. Бу сенинъ бита, къартбабаларнынъ топрагъыдыр. Буны ич бир вакъыт унутма.  Ватанымызнынъ келеджеги эр биримизнинъ боюн борджумыздыр.

    Сагълыкънен къал, урьметли ватандашым. Ишанам, мен санъа малюм эткеним  нафиле кечмез ве биз сеннен тезден крюширмиз. Джевапны сабырсызлыкънен беклейим.

Къырым тасиль ве илим назирлиги

Къарасувбазар тасиль болюги

«Къырым  меним  Ватаным» ярышы

«Иджретте яшагъан ватандашыма мектюп»

                                                             Ишни

                              Земляничное – Ортаалан

                        умумтасиль  мектеби                                                  

                    10 сыныф талебеси

                                        Абдураманов Эмиль беджерди

                                     Догъгъан йылы: 21.12.1998с.

                                                     Яшагъан ери: Къарасувбазар больгеси,

                                    Земляничное – Ортаалан кою

Ребери:                                                          

                                                      Къырымтатар тили ве эдебияты оджасы:

                                                            Абдураманова Гульнара Абдурахмановна

ЗЕМЛЯНИЧНІВСЬКА ЗАГАЛЬНООСВІТНЯ ШКОЛА І-ІІІ СТУПЕНІВ БІЛОГІРСЬКОЇ РАЙОННОЇ РАДИ АВТОНОМНОЇ РЕСПУБЛІКИ КРИМ	ЗЕМЛЯНИЧНЕНСКАЯ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНАЯ ШКОЛА І-ІІІ СТУПЕНЕЙ БЕЛОГОРСКОГО РАЙОННОГО СОВЕТА АВТОНОМНОЙ РЕСПУБЛИКИ КРЫМ	КЪЫРЫМ АВТОНОМ РЕСПУБЛИКАСЫ БЕЛОГОРСК  РАЙОН ШУРАСЫНЫНЪ ЗЕМЛЯНИЧНОЕ УМУМТАСИЛЬ І-ІІІ БАСАМАКЪЛЫ МЕКТЕБИ
97651, с.Земляничное, ул. 40 лет Победы 1. Тел./факс 9-41-40, e-mail LaktionovaOG@mail.ru
« 03 »  марта 2014 г. № 05-5 / 29 на № 42  от 08.02.2014г

Белогорский  РМК

                                                                                         Аметовой В.Х.

О Т Ч Е Т

О проведении I этапа XI республиканского фестиваля ученического творчества на крымскотатарском языке

«Родной язык бесценен, и неисчерпаемы духовные богатства народа»

Номинация	Школа	кол – во  учащихся, принявших участие	Кол – во победителей
Творческая работа	Земляничненская  общеобразовательная школа	3	2
Мультимедийая презентация	1	—
КВН	—	—

        Заместитель директора по

учебно – воспитательной работе                        Г.А. Абдураманова

ЗЕМЛЯНИЧНІВСЬКА ЗАГАЛЬНООСВІТНЯ ШКОЛА І-ІІІ СТУПЕНІВ БІЛОГІРСЬКОЇ РАЙОННОЇ РАДИ АВТОНОМНОЇ РЕСПУБЛІКИ КРИМ	ЗЕМЛЯНИЧНЕНСКАЯ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНАЯ ШКОЛА І-ІІІ СТУПЕНЕЙ БЕЛОГОРСКОГО РАЙОННОГО СОВЕТА АВТОНОМНОЙ РЕСПУБЛИКИ КРЫМ	КЪЫРЫМ АВТОНОМ РЕСПУБЛИКАСЫ БЕЛОГОРСК  РАЙОН ШУРАСЫНЫНЪ ЗЕМЛЯНИЧНОЕ УМУМТАСИЛЬ І-ІІІ БАСАМАКЪЛЫ МЕКТЕБИ
97651, с.Земляничное, ул. 40 лет Победы 1. Тел./факс 9-41-40, e-mail LaktionovaOG@mail.ru
« 03 »  марта  2014 г. № 05-5 / 29 на № 42  от 08.02.2014г

Белогорский  РМК

                                                                                         Аметовой В.Х.

З А Я В К А

На участие в  XI республиканском фестивале ученического творчества

на крымскотатарском языке

«Родной язык бесценен, и неисчерпаемы духовные богатства народа»

ФИО участника, домашний адрес, контактный телефон	Школа	Класс	Тема, название работы, жанр	ФИО учителя
Абдураманов Эмиль Рустемович,  ул. Ленина, 28, С. Земляничное, Белогорский район	Земляничненская  общеобразовательная школа	10	«Иджретте яшагъан ватандашыма мектюп» (творческая работа)	Абдураманова Гульнара Абдурахмановна, учитель крымскотатарского языка и литературы

                    Заместитель директора по

учебно – воспитательной работе                          Г.А. Абдураманова

Обновлено: 11.03.2023

Гюз гелди.Бав-бахчаларда,айлана якъдагъы агъачлыкълардагъы орман тереклер япырагъы тёгюлюп аякъ тюбюнгде лансыллай ва сигьрулу гьислени уята.
Дачаларда,бав-бахчаларда, къыр орманларда ер-ерде тереклени бутакъларында бишген оьгюзьемиш, ябушгъан,итбурун гюнню шавлаларына бёленип найнай эте,сукъландыра.
Дув авлакъларда къыр жанланы, къушланы тавушлары къулакъгъа аз чалынагъан болгъан.Олар да адамлар йимик гелегын къышны алдында тас этивлерсиз чыкъмакъ учун гьазирлик гёрюв булан машгьул бола.
Амма айлана якънычувлукъ къуршагьан деп бавчулагьа, дачачылагьа бугюнлерде парахат турмагьа тюшмей.Чакъны онгайлы шартларындан пайдаланып, гьар сагьатны асувлу кюйде къоллама къаст этигиз.
Неге тюгюл де, гелеген йылнытюшюмюне кюрчю бугюнлерден тутуп салына.

Дано:A-чёрная окраска щетины
a-рыжая окраска щетины
B-длинная щетина
b-короткая щетина
Найти:F¹-?
Решение:P ж.AABB X м.aaBb
G ж.AB м.aB ab
F¹ AaBB-ч.д
AaBb-ч.д

Из внешнего уха, который состоит из раковины и ушного прохода, в конце идёт барабанная перепонка. Далее идёт среднее ухо, проход, соединяющий ухо с глоткой, чтобы можно было контролировать давление, и из-за этого перепонка не искажала звук. Потом идёт внутреннее ухо, состоящее из косточек «молоток, наковальня, стремечко» и конченый путь — улитка. А улитка, в свою очередь сострит из «волосков», которые преобразовывают звук в нервный импульс.

Наблюдения за растениями
Растения считаются вступившими в ту или иную фазу развития, если признаки этой фазы будут обнаружены хотя бы на отдельных ветках. Отмечать начало каждой фазы следует, когда в нее вступит 10% растений того или иного вида (если наблюдается большая группа) или хотя бы 2-3 особи. Если наблюдения ведутся за одним растением, начало фазы отмечают, когда распустится до 10% цветков или листьев. При наблюдении за травянистыми растениями начало фазы отмечают днем, когда в нее вступило 10% растений данного вида на площадке или маршруте, выбранных для наблюдения (на площадке подсчитываются все экземпляры, на маршруте — не менее 100). Массовое наступление фазы отмечают в тот день, когда в нее вступит не менее 50% растений (или на одиночном дереве распустится 50% цветков или листьев).Весенние наблюдения за деревьями и кустарниками следует начинать с того дня, когда температура воздуха в дневные часы в тени приближается к +5 °С. В такие дни можно наблюдать начало сокодвижения у отдельных видов деревьев. Для этого с южной стороны нескольких типичных экземпляров наблюдаемого вида (клена, березы) на высоте груди надо сделать иглой или шилом прокол с проникновением в древесину. Глубокие порезы стволов недопустимы, поскольку возникшее при этом обильное сокотечение ослабляет деревья.Начало сокодвижения отмечают по появлению из ранки сока. Признаком набухания почек является появление на почечных чешуйках в результате их роста более светлых полосок, уголков, пятнышек. У растений с опушенными чешуйками (яблоня, виноград) набухание почек отмечается по появлению опушения другого тона. У пород, не имеющих почечных чешуй (крушина, калина), за набухание почек принимают их рыхление. У хвойных пород: если почки покрыты смолой (пихта сибирская, сосны — обыкновенная и крымская), то разрушение смоляного покрова в верхней части почки, обнажение почечных чешуй и их посветление и будет являться сигналом их вегетации; у видов со слабо осмоленными почками или вообще неосмоленными (лиственницы) начало вегетации отмечают по посветлению верхушек почек, расхождению наружных чешуй и появлению между ними более светлых полосок или каемок (сосны — кедровая, сибирская и европейская) либо по разрыхлению чешуй и отгибанию их концов (ели — обыкновенная, сибирская, восточная и саянская). У хвойных пород с голыми почками (можжевельники, туи, кипарисы) эта фаза отмечается по расхождению кончиков чешуевидных или игольчатых листьев. Распусканием почек считают появление кончиков листьев между чешуйками. У цветочных почек между разошедшимися чешуйками обычно проглядывают верхушки бутонов. Фаза развертывания первых листьев наступает, когда листовые почки уже раскрылись, листочки стали разворачиваться, но листовые пластинки еще не разгладились. Лиственные леса в этот период кажутся подернутыми зеленой дымкой. У хвойных пород под фазой зеленения подразумевают момент, когда хвоинки начинают отделяться друг от друга своими верхними кончиками. Цветение — один из

Чем объяснить случаи, когда при переводе с иностранного языка на родной все слова понятны, а общий смысл высказывания нет?

Правильно ли суждение что все паукообразные — хищники или паразиты? ответ приведите примерами. Каково значение ракообразных и па

Опишите особенности жизнедеятельности кишечнополостных : питания, пищеварения, размножения ( на примере гидры)

Агачлар әллә кайчан инде алтын яфракларын койды, авыр соры болытларга төренгән күк йөзе салкын һава белән табигатьне каплап алган, җәнлекләргә тизрәк ояларына кереп качарга куша кебек, ә кошларны көн дә җылы якка озата. Кайчан яңгырлары белән сибәләп елап та ала, кайчан тынып кала. Сорылык һәм караңгылык баскан дөньяны.
Иртәнге караңгы тынлыкта озын кышның бозлы сулышы сизелә. Беренче кар яуган. Кичә генә елап торган күк йөзеннән кышның беренче хәбәрчеләре — шук кар бөртекләре салкын һавада уйный-уйный тиз арада көзге коры сары үләнне ак юрган белән каплаган. Кыш җитте.
Соры һәм дымлы көз кар астында калды. Тирән көртләр җирне иксез-чиксез кышкы бураннардан саклый. Җир тирән йокыга талган. Җәнлекләр дә йоклый ояларында, тик кайчан гына кытыршы кар өстендә ялгыз тычкан эзләре очрый, я караңгы урман эчендә урман тавыгының гөрелдәгән тавышы ишетелә, я тукранның шакылдаганы яңгырый. Кырыйда гына карлы тунга киенгән чыршылар басып тора, кышның зәгыйфь кояшы аларның очларын җылыта.
Балалар һәр кыш саен чаңгыга басып урманга киләләр. Алар кышкы йокыга талган көчле имәннәрне һәм төз каеннарны күзәтеп, кышкы табигатне тыңлап, саф һава сулап кайталар, бала-чагага бик тә кар өстендәге эзләрне танып белү ошый. Боз белән капланган карда чаңгы шәп шуа, бөтен урманга балаларның күңелле тавышы яңгырый.
Тик кышның кояшлы рәхәт көннәре бик каты суык бураннар белән дә алмаша. Ап-ак күк йокыга талган җир өстенә төшкән сыман булып тоела, ачы җилдән уянган кышкы урман улый, ыңгыраша.
Икенче көнгә буранның иҗат иткән эшләре күренә: көртләрдә кардан фигуралар, тәрәзәләрдә хикмәтле бизәкләр, а елгадагы боз кояшта төрле төсләр белән ялтырый. Төн эчендә буран боз капкачын себерткән.
Кыш безне каты салкыннары белән дә куркыткан була. Бигрәк тә төннәрен. Кара энҗе йолдызлы күктән суык бәрә, бөтен дөнья туңган, тирән йокыда. Тик торбадан чыккан төтен генә ялгызы өскә таба омтыла.
Кышның саран саргылт кояшы карлы бураннар белән алмаша, ә бураннарга алмашка каты суыклар килә — мөгаен, кышның гүзәллеге шундадыр. Ә күпме шатлык алып килә ул бала-чагага: көннәр буе тау шуып шау-гөр киләләр, кемдер кар бабай ясый, кемдер кар бәрешеп уйный. Өлкәннәрдә кышны үзләренчә ярата. Һәр кем Яңа ел төнендә нинди булса да могҗиза я тылсым көтә.
Ә табигать ягымлы язны көтеп тыныч кына йоклый.

Мин — казан татар кызы. Кумыклар турында ишеткэч, мэглумэт эзли башладым. Укыдым монда язылган кумык шигерлэрен. Бик ошады. Яртысын булсада анладым. (перевод с татарского на русский: я — казанская татарка. Узнала про такую народность — кумыки. стала искать информацию. Прочитала здесь кумыкским стихи. Очень понравилось. Половина понятна. Радость узнавания знакомых слов неописуемо приятна!

АНА ТИЛИМ
⠀
Къумукъ тилим, ана тилим, тамурум,
Оьктемлигим, адамлыгъым, абурум.
Юрек толуп, айтма сюйген сёзлерим,
Айтып болмай, тас этемен сабурум.
⠀
Ят миллетни тиллерин билегенлер,
Къумукъларда кёп бардыр, — инанаман,
Ана тилин оьр гётерип юрюйген
Адамлагъа гюн сайын сукъланаман.
⠀
Ана тилде ананг бешигинг чайкъай,
Ана тилде гёресен татли тюшлер,
Ана тилде балаларын къучакълай,
Ана тилде лап да уллу сююнчлер!
⠀
Яшавубуз тюрлю тиллерден толгъан.
Къумукъ халкъым, бугюн бизге не болгъан?
Яшавунда ана тилин унутгъан
Оьз халкъындан артда къалып табулгъан!
⠀
Автор: Асевов Арсланмурза. Торкъали.

Переведите, п-та: «окьтемлигим», «абурум», «айтып», «тас», «оьр»,»лап», «уллу». остальные слова ВСЕ понятны

Гюз гельди, Яз баш гетди, Салкъын болду, Къыш гельди, Къырда янгъурлар ява, Орамланы батдыра, Япыракълар саргъайгъан, Гелип къона къолума, Арив болуп яйылып, Ерге тюше астаракъ, Арив тюсге бояла, Сари болуп агъачлыкъ, Янгъурлар ява ява, Юрекде пашман бола, Пашман болма ярамай, Шат турагъан адамгъа, Яшама рагъат бола, Гечелер къыскъа болгъан, Къара булутлу чакъда, Гьар кимни пашманлыгъы, Кёклениде йылатгъан. . .

Анама. Аналаны разилигин алыгъыз, Къалдырмагъыз билип-билмей хатирин. Бир тюн тюгюл, гьар гюн гёрме барыгъыз, Гьислемеге берекетин, атирин. Эгер тюшсе сапар чыкъмагъа сизге, Савболлашма биринчилей излегиз, Дюнья пана- аналар алдын бизге, Олар булан аралыкъны уьзмегиз. Аналаны аякъ тюбюнде женнет, Аналаны юрегинде бир негет, Балалары аман болсун, сав болсун, Иманлыкъдан, динден яшаву толсун. Биз олагъа гьар заманда гиччибиз, Ангнатмагъа болмажакъбыз нечикде. Ойлашгъанда сувуп гете ичибиз, Аналаны абурлайыкъ гечикмей. Авлетлерин гьазирине сагъына, Биз гьаясыз, нече арек болсакъда, Олар этген дуалары тагъына, Ана юрек сени таба йыракъда. Сиз анагъа исси сёзлер табыгъыз, Гиччиделей къучагъына чабыгъыз, Вёре бир де хатирин къалдырмагъыз, Тюзмю, терсми — сиз хатиржан болмагъыз. Шюкюр Аллагь аналаны барына, Сен гечип къой, терс юрюсек билмейли. Мени анам Умайзатгъа савунда, Ёрайман Арсланали Эндирейли. Эндирейли Джаналов Арсланалини тилевюне гёре яздым Арсланмурза. 080220

Къатынлар. Бола сюйсе кюлеп, сюйсе эришип, Ачувланма — юхусундан тоймаса. Болмай буса нервалары ерлешип, Къавгьа битмей эркек къойюп къоймаса. Тырнакъ сынса, телефонун тапмаса, Къурдаш къызгъа нечик айтар хабарлар ? Сонг, олтуруп сериалгъа къараса, Ичи бушуп, йылай туруп табулар. Бек алгъасап тюкенге гирип барса, Бир явлукъну эки сагьат излежек. Азаман деп, геле турагъан язгъа, Зарядка, диетегъа инжинежек. Дюр къатынлар бири башгъа биринден. Ачувлана, сюе, кюлей башгъача. Яшлар таба, охуй, ишлей эринмей, Акъчаны да харжлай тюбю чыкъгъанча. Эрлеге де гьариси башгъа къарай. Бирлерине- итив урулгъан дарай, Башгъасына уллу нагь булан таякъ, Эрге къыйын уьйге басмагъа туякъ. Футбол болуп къурдашларынг жыйылса, Ондан-мундан жыйып гиччи стол къурса, Чыдамагъа кёп гюч тарыкъ къатынга, Гьайран болма герек иннемей турса. Тек, алтынынг гелип сагъа сыйынса, Бир иржайып гёзлеринге къараса, Яшавунга башлай чарнама бюл-бюл, Огь къан явгъур, Яшавунг зая тюгюл! Арсланмурза Асевов. Торкъали.

Давсуз ута. Миллетни къурутмагъа дав этме тарыкъ тюгюл. Топлар,хынжал,савутсуз, бола битдирме бугюн. Тарыкъ тюгюл аскерлер, тюгюл тарыкъ туснакълар. Гьали халкъны къырмагъа сала башгъа тузакълар. Охутагъан яшлагъа бермей мекенли билим. Иш этип, осал кюйде, ярты- юрту дарс берип, Тергемей билимлерин, ЕГЭ булан тенг этип, «Тюзлей» ,аттестат берип. Яш да бара охума, инженерге,докътургъа. Охугъан, деп ат ала уьйден берген акъчагъа. Не ишни бажаражакъ, докътур кимни сав эте? Толу кюйде билмейген аскер нечик дав эте? Ким къурсун пачалыкъны, ким учсун гьавалагъа? Адарщай шолай къади чыгъаргъан дуванлагъа. Пачалыкъны бузмагъа Гьали онча къыйын ёкъ. Ярты охуса яшлар Арты болар иши покъ! 05012020 Арсланмурза Асевов. Торкъали.

Кулайгъа. — Кулай,кулай. — Гьав,гьав ! — Къошунг къайда ? — Тавда, тав ! — Къойчу кимдир ? — Яш, Ибав ! — Бойнунгда ? — Къайыш белбав ! — Сирив къайда ? — Кокан бав ! — Бёрю чапса ? — Менден дав ! — Янгур явса ? — Болар хав ! — Сен уьшюме ! — Савбол,сав ! Арсланмурза Асевов. Торкъали. 22122019

Чтобы отметить человека, наведите на него курсор и нажмите левую кнопку мыши. Чтобы отметиться на фото, наведите на себя курсор и нажмите левую кнопку мыши.

Читайте также:

  

• Гражданская война в творчестве бабеля сочинение

  

• Переписать сочинение на чистовик

  

• Сочинение рассуждение какой я друг

  

• Сочинение на тему россия есенина

  

• Мои впечатления о колледже сочинение