Муха
хила веза доттаг1?
Герга хилча, дег1 дагадеш,
1овжош, гена ваьлча, дог-
Иштта доцчу доттаг1аллех,
Алал, доттаг1, вай х1ун до?
А. Сулейманов
Нохчийн
кхетамехь санна доккха маь1на долуш дац аьлла хета суна и дош цхьанна къоман
а. Нохчийн къомо ширчу заманахь дуьйна ч1ог1а деза лоруш хилла доттаг1алла .
Иза къегина гайтина нохчийн халкъан барт кхоллараллехь. Нохчийн литературехь а
и тема коьртачех хиларо гойту тахана а мел веза ву нохчочун доттаг1 а, цуьнца
йолу юкъаметтиг а.
«Ваша ваша вац и хьан доттаг1 вацахь , » — боху кицано а. Доттаг1чуьнга дуьйцу
вайн дагахь дерг а, къайленаш а ца кхоьруш цо уьш нахала яхарна. Иза хьан а,
хьо цуьнан уггаре тешаме накъост ву .
Доттаг1 хила а атта дац. Даккхий декхарш ду доттаг1ашна т1ехь : тешаме хилар,
вовшашна оьшучохь вежарий хилла д1ах1иттар, нагахь доттаг1чунна т1е
бохам беънехь, цуьнца нийсса дакъалацар, кхерам т1ех1оьттинчохь цунна шен са
д1адала а кийча хилар.
Иштта хила веза аьлла хета суна доттаг1.
| Вехаш-1аш хилла ши лулахо. Ло а дохьуш, 1а деана. Цхьа лулахо бел а эцна, ло д1адаккха араваьлла. Лулахо х1ун деш ву те аьлла, цуьнан кет1а б1аьрг тоьхна цо. Ша дукха 1уьйре араваьлла хеташ волчу цунна шен лулахочун ц1ен т1е боьду некъ ц1ена карийна. Шолг1ачу 1уьйрана кхин а хьалхе араваьлла иза, амма лулахочун керта боьду некъ ц1ена хилла. Изза сурт хилла кхоалг1ачу 1уьйрана а. Цу дийнахь шаьшшиъ дуьхь-дуьхьал кхетча, хаьттина лулахочо: – Со мел 1уьйре араваларх, хьан ц1ен т1е боьду некъ ло доцуш, ц1ена хуьлу-кх. Хьо маца лараво и д1адаккха? Цкъа цецваьлла шолг1а лулахо, юха велавелла: – Ас-м ца доккху и цкъа а д1а, доттаг1ий лела-кх со волчу даим а, цара датош хир ду-кх и. |
|
Къастар: Гоч | Хьовсна: 919 | |
omForm»>
Чувала:
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
Урокан ц1е: Изложени. «Доттаг1ий».
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
1алашонаш:
Кхеторан: Дозуш долу къамел кхиор. Текстах
а, цуьнан дакъойх а лаьцна кхетам к1аргбар.
Ц1ердашах лаьцна долу хаарш шардар.
Кхиоран: Цхьацца болчу хаамаша юккъехь
уьйр ларъяр. Предложенеш грамматически
бакъонашца нийса йог1уш х1итто хаар,
оьшучохь сацаран хьаьркаш яхка хаар
шордар.
Кхетош- кхиор : Дешархойн хаарш шордар,
к1аргдар. Нохчийн матте болу безам кхиор.
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
«Сан доттаг1»
Олуш ду вайнаха, хьайна цхьаъ эшначохь
Г1о деха ма г1олахь хьо доттаг1чуьнга.
Бакъволчу доттаг1чун шена ма хуур ду,
Шегара г1о-накъосталла хьуна оьшуш хилахь.
Цундела лекха ву,сан дагна веза ву,
Тешаме ша волу сан дика доттаг1.
Цуьнан хьехар хуьлу маь1анах дуьзна,
Цунах а воккхавеш, сан дог ду дуьзна.
Ца лоьху г1алаташ, ца доху бехкаш,
Бакъ-харц схьаолу, вас ца еш дагна.
Яц цуьнан соьца хьаг1, ю ц1ена ойла,
Ду иза сан массо а къайленан дог1а.
Доттаг1 шен воцуриг ву г1ортор йоцуш,
Доттаг1 а воцучохь, сингаттам кхиъна.
Юкъ-меттиг ца юсту сан хьал-бахамца,
Ца хоьржу сан тайп а я тукхма цо.
Цунах ду ала дош дозаллех дуьзна,
Ас лекха уьйуш ду тхайн доттаг1алла.
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
Дружба – это тёплый ветер,
Дружба – это светлый мир,
Дружба – солнце на рассвете,
Для души весёлый пир.
Дружба – это только счастье,
Дружба – у людей одна.
С дружбой не страшны ненастья,
С дружбой – жизнь весной полна.
Друг разделит боль и радость,
Друг поддержит и спасёт.
С другом – даже злая слабость
В миг растает и уйдет.
Верь, храни, цени же дружбу,
Это высший идеал.
Тебе она сослужит службу.
Ведь дружба – это ценный дар
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
Синквейн.
Доттаг1
Веза, тешаме, оьзда
Дукхавеза, лору
Доттаг1 шен воцуриг ву г1ортор
йоцуш.
Дуьненан бахам.
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
Хаттарш.
Муха сурт дуьхьалх1утту шуна? Муха
дог-ойла кхоллало шун? (Х1окху
стихотвореница йог1уш йолу оьрсийн
поэтан стихотворени хаьий шуна ?
(дагаяийта хьажа).
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
Хаттарш.
1.Ши доттаг1 муха хилла бахамца?
2.Ша болу шен бахам д1абелча х1ун дира
къен 1аш волчо?
3.Бахам д1абеллачунна х1ун хала хийтира?
4.Базарахь х1ун элира саг1адоьхучуьнга?
Цунна х1ун елира?
5.Ахчанах х1ун дира к1анта? Муха ваха хиира
к1ант? (бахам д1абелларг)
6.К1ентан кет1а мила еара? Цо х1ун дехар
дира?
7.Т1еийцарий к1анта йоккха стаг?
8.Шен ловзарга кхайкхинчохь х1ун къамел
хилира шина доттаг1чуьн?
9.Муха ч1аг1делира церан гергарло?
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
Ц1ахь: изложенин кхоччуш кечам
бар.
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
Рефлекси.
Суна урокехь зеделларг!
Таханлерчу урокан хаарех пайда а
оьцуш д1аолуьйту илли «Сан
доттаг1».
.Урокан ц1е: изложени. «Доттаг1ий».
Ваша ваша вац и хьан доттаг1а вацахь.
2. Генара доттаг1а — йоьг1на г1ала.
3. Генара хиларх, тешаме доттаг1, б1ов санна ч1ог1а ву.
4. Дикачу доттаг1чуьнца дуьненан йисте а кхача хала дац.
5. Дикачу к1антана доттаг1ий ца эшна.
6. Доттаг1а коьрте хьожу, мостаг1 когашка хьожу.
7. Доттаг1а шираниг тоьлу, керт — керланиг тоьлу.
8. Доттаг1чун хьаг1 хала ю, мостаг1чун ямартлонал.
9. Сакхт доцуш доттаг1 лаца хьо г1ертахь, и воцуш вуьсур ву
хьо.
10. Эзир доттаг1а верг ваьлла, эзир сту-етт берг велла.
- Главная
- Разное
- Образование
- Спорт
- Естествознание
- Природоведение
- Религиоведение
- Французский язык
- Черчение
- Английский язык
- Астрономия
- Алгебра
- Биология
- География
- Геометрия
- Детские презентации
- Информатика
- История
- Литература
- Математика
- Музыка
- МХК
- Немецкий язык
- ОБЖ
- Обществознание
- Окружающий мир
- Педагогика
- Русский язык
- Технология
- Физика
- Философия
- Химия
- Шаблоны, фоны, картинки для презентаций
- Экология
- Экономика
Содержание
-
1.
Сочинени Доттаг1а. Г1алг1ай мотт. Ингушский язык. -
2.
Мича, маца хиннад сурта т1а дувцар? Мишта -
3.
Мала хиннав юхег1олла д1аводаш? Мишта хьахьокх суртахочо -
4.
Мича йихьай йи1игаша к1азилг? Сен уйла еш -
5.
Фу хилар ж1але к1азилга? Фу хьал дар нешашка7 -
6.
Хьадувца дувцар укх суртех лаьца, арг1анца сюжет а оттадеш. -
7.
Эша дешаш. Синонимаш. Дог1а доаг1аш, йоачан йолаш, т1аьда, хотт болаш.Цхьаь диса,ц1увзаш, г1айг1ане,т1оададаь,къахетам бехаш санна -
8.
Йи1игашта ц1ераш тахка!Б1аргадайра, зийра, къахийтар, цецъяьлар. Ж1але к1азилг, з1амига ж1алиг, мискинг, корадаьр. -
9.
Г1адъяха, догг1оздаьнна, раьза йолаш.Лувчаяь, йокъаяь, юзайир. -
10.
Фу хьех вайна укх суртийсюжето?
Мича, маца хиннад сурта т1а дувцар? Мишта я ара хаоттам? Фуй сурта т1а хьархарча плана т1а гуш яр? Фу хьал да ж1але к1азилгага? Х1ана? Фу хургда аьнна хет шоана д1ахо?
Слайд 1Суртех сочинени язъяр
3 класс
» Доттаг1а»
Слайд 2Мича, маца хиннад сурта т1а дувцар? Мишта я ара хаоттам? Фуй
сурта т1а хьархарча плана т1а гуш яр? Фу хьал да ж1але к1азилгага? Х1ана? Фу хургда аьнна хет шоана д1ахо?
Слайд 3Мала хиннав юхег1олла д1аводаш? Мишта хьахьокх суртахочо неший хьал?
Фу хургда аьнна
хет шоана д1ахо? Оаш фу дергдар?
Слайд 4Мича йихьай йи1игаша к1азилг? Сен уйла еш я йи1игаш? Фу даьд
цар ж1але к1азилга из шоаш ц1аг1а чуеча?
Х1ана тиллай цар цунна «Доттаг1а аьнна ц1и?
Слайд 5Фу хилар ж1але к1азилга? Фу хьал дар нешашка7
Слайд 6Хьадувца дувцар укх суртех лаьца, арг1анца сюжет а оттадеш.
Слайд 7Эша дешаш. Синонимаш.
Дог1а доаг1аш,
йоачан йолаш,
т1аьда, хотт болаш.
Цхьаь диса,
ц1увзаш,
г1айг1ане,
т1оададаь,
къахетам бехаш санна
Слайд 8Йи1игашта ц1ераш тахка!
Б1аргадайра, зийра, къахийтар, цецъяьлар.
Ж1але к1азилг, з1амига ж1алиг, мискинг,
корадаьр.
Слайд 9
Г1адъяха, догг1оздаьнна, раьза йолаш.
Лувчаяь, йокъаяь, юзайир.
-г1а урок. «Мила лору аса бакъволу доттаг1» темина сочинени
|
Скачать 293,53 Kb.
|
Связанные:
чеч лит 7 класс
- Навигация по данной странице:
- Хьехаран кепаш
- Кхоллараллин болх язбар. Ц1ахь кхочушдан дезарг. Яшуркаев Султанан биографи ешар. 58-г1а урок. Яшуркаев Султан. «Напсат»
- Урок д1аяхьар Хьехархочун дош.
- «Напсат» дийцар къастош дешар.
- Хаттаршца доьзна къамел дар.
- Рефлекси. Ц1ахь кхочушдан дезарг.
- 59-г1а урок. Яшуркаев Султан. «Напсат»
1алашонаш: ешначух я девзинчух лаьцна йозанан болх язбан хаар таллар; шен ойла йозане ерзо хаар, дешархойн кхоллараллин хьуьнарш кхиор.
Хьехаран кепаш: хьехархочун дош, кхоллараллин болх язбар.
Урок д1аяхьар
-
Хьехархочун дош.
Шаьш ешначу произведении буха т1ехь я дахарехь девзинчух лаьцна сочинени язъян еза аша тахана урокехь. Коьртаниг — тоьшаллаш а далош, сочинении тема схьаястар ду.
-
Кхоллараллин болх язбар.
-
Ц1ахь кхочушдан дезарг.
Яшуркаев Султанан биографи ешар.
58-г1а урок. Яшуркаев Султан. «Напсат»
1алашонаш: яздархочун дахарх, кхоллараллех лаьцна хаамаш балар; произведении идей билгалъяккхар; дийцаран турпалхочух доглазар кхиор, адамащца къинхетаме хила 1амор.
Хьехаран кепаш: хьехархочун дош; комментари еш къастош ешар; хаттаршца доьзна къамел дар.
Урок д1аяхьар
-
Хьехархочун дош.
Тахана урокехь вай яздархочух Яшуркаев Султанах, цуьнан «Напсат» дийцарх лаьцна дуьйцур ду.
Поэт, прозаик, публицист Яшуркаев Султан дика вевза вайн махкахь. Кхечу нохчийн яздархойх башха къаьсташ бац цуьнан кхоллам: бер долуш махкахваккхар, хийрачу махкахь лайна халонаш, ц1аверзар, дешар, тайп-тайпанчу меттигашкахь белхаш бар. Веданан к1ошта чу йог1учу Хорачахь вина иза. Стихаш язъян волавелла школехь доьшуш волуш. Къаьсттана дукха поэзехь къахьега волавелла иза къоначу литераторийн «Пхьармат» цхьаьнакхетараллин декъашхо ша хилча. «Седарчийн буьртигаш» цуьнан дуьххьарлера поэтически книга араяьлла 1988-чу шарахь. Цул т1аьхьа арайийлла Яшуркаевн кхин а поэмийн, дийцарийн книгаш. Ешархоша къаьсттана дика т1еэцна цуьнан «Маьрк1аж-бодан т1ехь к1айн хьоькх» повесть, ткъа иштта «Напсат» дийцар а. Яздархочун кхоллараллехь к1езиг яц халкъо ц1ера даьккхинчу хенахь лайначу баланех, халонех лаьцна произведенеш.Иза цуьнан бералла хилла, ша лайнарг дика девза цунна. Вай доьшу долу дийцар а ду мацалло, шелоно холчух1оттийнчу нохчийн халкъах, цо лайначу баланех, ц1а дерза сатесна иза хиларх а лаьцна. Напсат цхьа пекъар ю, шен дагахь Даймахка ц1аян боккха сатийсам латтош йолу. Оцу сатийсамо кхетамах йоккху иза.
-
«Напсат» дийцар къастош дешар.
Текстана комментари.
-
Махкахбаьхна балочу нохчех лаьцна цигахь бехачу казахашна, оьрсашна юкъахь эладитане хабарш даржийна хилла 1сдалан белхалоша, нохчий, хье т1ехь ма1аш а йолуш, адамаш дууш акха адамаш ду бохуш.
-
Дийцар т1ехь хьахийна Дикалу, Асланбек, Г1апур — уьш Николай Гикало, Асланбек Шерипов, Г1апур Ахриев ву.
-
1956-чу шарахь Нохчийн республика меттах1оттийнчул т1аьхьа нохчашна шайн Даймахка ц1аберза бакъо елира. Амма уьш шайн ц1аберзор деа шера чохь кхочушдан дагахь дара Советан 1едал. Цундела, вагонаш, локомативаш тоьуш яц бохуш, цхьацца халонаш кхуллура ц1ехьа г1оьртинчу нохчашна 1едалан векалша.
-
Хаттаршца доьзна къамел дар.
-
— Х1ун ойланаш, синхаамаш кхоллабалийти шун Яшуркаев Султанан «Напсат» дийцаро?
-
Муьлха исторически хиламаш бу дийцаран бухехь берш?
-
Халкъо ша ц1ерадаккхар муха т1елоцу? Нохчийн литсратурин муьлхачу произведенешкахь ю нохчийн ц1ерабахарх лаьцна тема?
-
Мила ю Напсат? Муха ду цуьнан куц-кеп? Барта х1оттаде цуьнан васт.
-
Х1ун бахьана ду йоккха стаг Напсат халхайийларан?
-
Муха хилла Напсатан дахар вайн халкъ махкахдаккхале?
-
Сталинан хьадалчаша нохчех лаьцна х1ун тайпа хабарш даржийна хиллера Казахстанехь дехаш долчу адамашна юккъехь?
-
Х1ун сурт дара Кавказера бохийна балийнчу «обаргашка» хьажа арадаьллачу адамна гинарг?
-
Х1ун тайпа баланаш ловш, х1ун 1азап хьоьгуш текхира ша йоккху хан Напсата Казахстанан аренашкахь?
-
Х1ун бахьана ду Напсат адамех къехкаран? Цара муха т1елоцу цо лелош дерг?
-
Стен гойту махкахдаьккхина вайн халкъ ц1адерза лууш хилар? Даладе масалш.
-
Халкъан бохамна т1ехь а са йоккхучу нехан х1ун мах хадзбо мух1ажарша?
-
Х1ун бахьана ду шен халкъаца ц1а ян сатесна йолу йоккха стаг Напсат Казахстанехь йисаран?
-
Х1ун ала г1ерта яздархо шен дийцарца а, Напсатан вастаца а? Муха ду х1окху дийцаран коьрта маь1на?
-
Белхан тетрадь, 3-6-г1ий т1едахкарш.
-
Рефлекси.
-
Ц1ахь кхочушдан дезарг.
Текст къастош еша хаар.
1амат т1ехь долчу хаттаршна жоьпаш кечдар.
Белхан тетрадь, 1,2-г1ий т1едахкарш.
59-г1а урок. Яшуркаев Султан. «Напсат»
Поделитесь с Вашими друзьями: