После введения Российской Федерацией в обязательном порядке сдачи Единого государственного экзамена (ЕГЭ) в российском обществе критиковали подобную форму итоговой аттестации по разным причинам.
По сей день об этой проблеме часто пишут печатные СМИ, снимают сюжеты. Между тем, мы решили посмотреть на проблему ЕГЭ немного с другого ракурса. А именно с точки зрения его недостатков для региональных языков. В связи с тем, что ряд общественных деятелей из Татарстана высказываются против ЕГЭ, издание исследовало вопрос и выявило причины недовольства.
Формальная реальность
Конституция Российской Федерации гарантирует равные условия получения образования для всех граждан независимо от пола, религии и этнического происхождения. Кроме того, основной закон нашей страны регламентирует, что республики России являются на самом деле государствами, которые имеют право устанавливать в качестве официальных наряду с государственным языком Российской Федерации, в том числе иные языки.
Таким образом, в соответствии с Конституцией Республики Татарстан государственными языками этого региона являются равноправные татарский и русский языки. Это означает, что их функциональное применение должно быть равным с точки зрения охвата сфер на территории субъекта. Эту равноправность можно измерить конкретной статистикой.
В соответствии с Всероссийской переписью 2010 года в России проживало 5 310 649 граждан татарской национальности, из них 4 280 718 владеющих татарским языком. При этом татароязычных в стране между двумя последними переписями стало меньше на 1 066 988 человек. Цифра катастрофическая по европейским меркам.
Необходимо отметить и тенденцию в Республике Татарстан, где языковые права татарского населения обеспечиваются лучше, чем в других регионах страны. Итак, в 2002 году в Татарстане проживало 2 000 116 лиц татарской национальности, в 2010 году их стало 2 012 571.
Функциональность татарского
В свою очередь в 2002 году в Республике Татарстан 2 014 517 человек заявило, что владеют татарским языком. При этом татароязычных в 2010 году было 1 965 498 человек. Как видно из статистики ситуация с татарским языком по итогам последних двух переписей в Республике Татарстан выглядит гораздо лучше, чем в целом по России. В чем же причины подобной динамики?
Следует подчеркнуть, несмотря на то, что татарский — язык этнического большинства в Татарстане, он значительно уступает русскому по своей функциональности, широте сфер применения, социальному статусу и другим аспектам. Исследователи-языковеды характеризуют данную языковую ситуацию термином «языковая асимметрия». На складывание подобной ситуации значительно влияет такой очевидный фактор, что русский язык является государственным на территории всего государства — Россия.
В то время как татарский язык является языком субъекта Федерации, то есть имеет статус государственного только в рамках одного региона, хотя и распространен во многих. Языковая политика Татарстана нацелена на вмешательство в языковую сферу с тем, чтобы «уравнять» статус двух государственных языков. Это обуславливает более пристальное внимание к татарскому языку.
Ибо, во-первых, здесь имеется больше проблемных зон, а во-вторых, проблемы татарского языка в отличие от русского не решаются на федеральном уровне. В этой связи многонациональность и необходимость сохранения баланса этнических интересов являются важнейшими факторами, влияющими на языковую политику в республике.
Языковые школы
В соответствии с Законом Республики Татарстан «Об образовании» татарский и русский языки в общеобразовательных учреждениях и учреждениях начального и среднего профессионального образования изучаются в равных объемах.
В республике функционируют:
— 997 школ с татарским языком обучения,
— 118 образовательных учреждений с чувашским,
— 37 общеобразовательных учреждений с удмуртским,
— 21 общеобразовательное учреждение с марийским,
— 5 общеобразовательных учреждений с мордовским,
— 1 общеобразовательное учреждение с башкирским,
— 1 общеобразовательное учреждение с еврейским этнокультурным компонентом содержания образования.
Таким образом, около половины школ в Татарстане имеют региональный язык в качестве языка обучения. Это означает, что в этих школах все предметы преподаются на языках региона, а русский язык и литература — в качестве предметов.
Между тем, ЕГЭ в соответствии с российским законодательством проводится письменно на русском языке (за исключением ЕГЭ по иностранным языкам). То есть человек из татарской школы, изучавший химию или физику на татарском языке в период сдачи ЕГЭ встает перед интересной ситуацией, когда ЕГЭ по этим предметам он должен сдавать на русском языке, а не на том, на каком он их изучал.
Вопрос отсутствия ЕГЭ по региональным языкам (речь о родных языках) — тема для полноценной статьи, в данном материале хотелось бы говорить о случаях со школами, где региональный язык является языком преподавания, а не просто изучения. Собственно, отсутствия возможности сдавать ЕГЭ по общеобразовательным предметам и вообще такой подход Федерации к образовательному процессу является сильным демотиватором в отношении региональных языков.
Необходимость сдачи ЕГЭ только на русском языке приводит к тому, что региональные языки и без того более уязвимые становятся жертвами дискриминационной политики.
А что, если не ЕГЭ?
Это подчеркивает и эксперт из Казани Марат Гибатдинов: «Татары не против ЕГЭ как такового, а против запрета сдавать ЕГЭ на родном языке для тех, кто окончил школы с родным языком обучения. Одним из выходов из данной проблемы представляется введение ЕРЭ (единого регионального экзамена), который выпускники таких школ смогут сдавать на родном языке, и который будет признаваться только в вузах на территории республик, где существует два государственных языка.
Учитывая, что федеральное законодательство в сфере образования допускает поведение итоговой аттестации только на русском языке, регионы в данной ситуации мало что могут сделать. Ранее в Татарстане был опыт проведения ЕРЭ по всем предметам на татарском языке, однако в связи со сменой законодательства этот процесс был фактически прекращен».
Пример Татарстана
При этом необходимо отметить, что ряд экспертов отмечают, что Татарстан в плане защиты региональных языков давно стал локомотивом и примером для остальных регионов России. Например, ряд экспертов по финно-угорским языкам отмечают, что Казань защищает некоторые финно-угорские языки, представленные также в Республике Татарстан, гораздо эффективнее, где носители этих языков являются титульными.
Эксперт по правам национальных меньшинств Константин Замятин также считает, что Татарстан передовой республикой: «Удмурты в местах компактного проживания в Республике Татарстан имеют возможность получать школьное образование на удмуртском языке, чего нет в Удмуртской Республике, где родной язык представлен лишь как предмет.
При этом удмурты в Татарстане также изучают татарский и русский. Каких-либо жалоб, что им приходится изучать больше языков, чем остальным со стороны удмуртского населения нет».
Опыт поддержания билингвизма
Российские власти в рамках совместной программы Совета Европы, Еврокомиссии и Минрегиона России несколько лет тому назад подробно изучали языковую ситуацию в стране. В том числе организовывались учебные визиты экспертов из России и Европы в Республику Татарстан. Мне также удалось быть в этой команде. В связи с этим хотелось бы отметить, что у республики самые передовые подходы к поддержанию как минимум билингвизма. Ни в одном другом субъекте нет такого уровня представленности регионального языка в работе разных ветвей власти, визуализации языка в виде табличек с географическими названиями или названий улиц, которые даются в Татарстане на двух языках.
В этой связи можно констатировать, что ситуация с ЕГЭ прямо противоречит духу Конституции нашего государства, а дальнейшая нерешенность проблемы может иметь плачевные последствия для татарского языка в республике, где несмотря на многие факторы удается успешно бороться за право языка на развитие или даже на существование.
Конституции и Конвенции
Задача государства как раз в том и заключается, чтобы помочь носителям развивать язык, а не чинить препятствия. Такое обязательство прописано не только в ряде национальных нормативно-правовых актов, но и в международных конвенциях, которые подписаны и ратифицированы нашей страной. Та же Рамочная конвенция о защите прав национальных меньшинств, участником которой является Россия, обязывает государство защищать языки различных этнических групп страны.
Между тем даже усилий Татарстана недостаточно для поддержания татарского языка, для этого необходима воля и желание Москвы. Если сравнить подходы Москвы и Казани к вопросу обеспечения прав этнических меньшинств, то Татарстан выглядит гораздо более передовым, предоставляя одинаковые языковые права для всех этнических групп региона.
В свою очередь Москва, стремящаяся создать Евразийский союз с родственными для татар тюркскими государствами, менее прагматична в своих подходах. Понятно, что с развалом Советского Союза произошло резкое сужение пространства русского языка, и это оно продолжает сокращаться. В этих условиях Москва могла бы использовать тот же татарский потенциал в качестве инструмента мягкой силы в евразийском пространстве, однако, она предпочитает продолжать действовать топорно.
Между тем эксперт Марат Гибатдинов также смотрит на проблему татарского языка в России более прагматично, чем власти: «Татары представляют собой одну из крупнейших этнических групп в России, за последние 20 лет в Республике Татарстан был сделан большой задел в развитии татарского языка. Тем не менее, процессы сужения сферы применения родных языков происходящие у малочисленных народов России, наблюдаются, хотя и в меньшей степени, и у татар. Особенно остро это заметно в регионах за пределами республики.
Вместе с тем татарский язык имеет большой потенциал использования в качестве языка межкультурной коммуникации с представителями тюркских народов РФ и СНГ. Однако перспективы сохранения и развития татарского языка будут зависеть от языковой политики на федеральном уровне и на местах».
Россия, будучи федеративным государством, должна пересмотреть свою языковую политику в части региональных языков. Не стоит ориентироваться из списка федеративных стран мира на Пакистан, лучшие практики сложились в этом плане в Швейцарии, Канаде, Бельгии. Взвешенная политика, в том числе языковая, позволила этим странам превратить многоязычие из риска в потенциал.
Текст: Рамазан Алпаут
Источник: On Kavkaz
9 нчы сыйныф татар теленн? н гиа биремн? ре
Татар мәктәпләрендә белем алучы 9 нчы сыйныф укучыларын татар теленнән Бердәм Республика Тестированиесенең 2 һәм 3 бүлекләре буенча әзерләү өчен Әмирхан Еники әсәрләреннән файдаланып төзелгән эш вариантлары.
МБГБУ “Шәрбән төп мәктәбе”
Аксубай муниципаль районы РТ
I квалификация категорияле
Татар теле һәм әдәбияты укытучысы
Хөснелгатина Миләүшә Әмирулла кызы
Текстны укыгыз һәм А1–А7; В1 – В9; С2 биремнәрен үтәгез.
1)Җәй башының шифалы яңгыры, тузанлы юллар өстеннән тыпырдап, җитез генә явып үтте.
2)Рәхилә, ашыкмыйча гына килеп, урамга караган кечкенә тәрәзәне ачты. 3)Өйнең бүрәнәләренә терәлеп үскән миләш агачының яфракларыннан берничә эре тамчы тәрәзә төбендәге гөлләр өстенә коелды. 4)Бәбкә үләннәре өстендәге, энҗе бөртекләре шикелле, нур чәчрәтеп уйнаган тамчыларның яктылыгы, яңгыр исе белән аралашып, өй эченә иңгәндәй булды. 5)Кинәт кергән һавадан өй түрендәге агач караватның ак чыбылдыгы җилфердәп куйды, һәм аның эченнән хәлсез бер тавыш ишетелде:
7)Рәхилә, тәрәзәдән борылып, агач карават янына килде һәм акрын тавыш белән:
8)— Нәрсә, әни?—диде.
9)— Чыбылдыкны күтәр. 10)Менә шулай. 11)Чыбылдык эчендә, ике мендәр өстендә, үтә ябык авыру ана ята.
12) Ул кансыз юка иреннәре белән көчәнеп елмаерга тырышты, яртылаш ачык күзләрендә әйтерсең кояшның бер бөртек нуры төште, аз гына җылылык белән елтыраган кебек булдылар. 13)Ул, көрсенеп:
14)— Менә Алланың рәхмәтле яңгыры,— диде, һәм аның авыру күкрәгеннән сәламәт вакытындагы тавышы чыгып куйды.
15)Ана күптәннән каты авыру, һәм ул бу урынга инде яңадан тормаска ятканлыгын яхшы белә.16) Ләкин тыныч җан белән үлемне көткән бу авыру анада соңгы сулышыннан аерылу минутын кичектерү теләге бик көчле: ул улын көтә. 17)Бердәнбер улының фронттан кайтуын, менә шул кечкенә ишектән иелә төшеп керүен, елмаеп янына килүен, «Әни!» дип дәшүен күрергә тели иде. 18)Бу гади сагыну гына түгел, бу — үзеннән соң каласы тормышның дәвамын күрергә тырышу, һәр тамчы каны белән йөрәге аша үткән ана мәхәббәтен соңгы тапкыр актыгына кадәр улына бирү теләге иде. 19)Ул белә: ана белән ир бала арасындагы мәхәббәт бервакытта да андый ачыклык һәм юмартлык белән тышка чыга алмый. 20)Әгәр менә ир булып җитешкән улы һәрвакыттагыча буйсынып башын игән, тартынып сүзсез торган оялчан кыяфәте белән каршында басып торса, ул бары бер сүз — «балам» дип үрелеп, аның маңгаеннан үбәр иде.
А1–А7 биремнәрен текст буенча үтәгез. Аларның һәрберсенә бирелгән 4 җавап вариантының берсен генә сайлап алыгыз.
А1. Ирен гармониясе күзәтелгән сүзне билгеләгез.
1) кечкенә; 2) дәвамын; 3) өстеннән; 4) кыяфәте.
А2. Яңгырау тартыклар гына булган сүзне күрсәтегез.
1) бары; 2) ачыклык; 3) каршында; 4) чыга.
А3. Рәт гармониясе сакланмаган сүзне билгеләгез.
1) аралашып; 2) яңгыр; 3) мәхәббәтен; 4) шифалы.
А4. 3 нче җөмләдәге коелды сүзенең нинди мәгънәдә кулланылуын күрсәтегез.
1) акты; 2) чәчрәде; 3) тамды; 4) түгелде.
А5. Синонимнар рәтен билгеләгез.
1)мәхәббәт, сөю; 2)мәхәббәт, олы; 3)мәхәббәт, нәфрәт; 4)мәхәббәт, бәхет.
А6. Бирелгән җөмләдә өтерләр ни өчен куелган?
Чыбылдык эчендә, ике мендәр өстендә, үтә ябык авыру ана ята.
1)тиңдәш кисәкләр арасындагы өтерләр;
2)аерымланган кисәк янындагы өтерләр;
3)аныклагыч янындагы өтерләр;
4)дөрес җавап күрсәтелмәгән.
А7. Аерымланган хәл булган җөмләне билгеләгез.
Кинәт кергән һавадан өй түрендәге агач караватның ак чыбылдыгы җилфердәп куйды, һәм аның эченнән хәлсез бер тавыш ишетелде: Рәхилә, тәрәзәдән борылып, агач карават янына килде һәм акрын тавыш белән: Ана күптәннән каты авыру, һәм ул бу урынга инде яңадан тормаска ятканлыгын яхшы белә. —Нәрсә, әни?—диде.
В1 – В9 биремнәрен текст нигезендә үтәгез. Әлеге биремнәрнең җавабын тиешле урынга сүзләр яки цифрлар белән языгыз.
В1. 15 нче җөмләдән зат алмашлыгын табып языгыз.
В2. 20 нче җөмләдә тартым белән төрләнгән ничә исем бар?
В3. 15-20 нче җөмләләр арасыннан теркәгечле тезмә кушма җөмләнең санын языгыз.
В4. 18 – 20 нче җөмләләрнең кайсында исем фигыльләр бар?
В5. 7 – 11 нче җөмләләрнең кайсында артыклык дәрәҗәсендәге сыйфат бар?
В6. 20 нче җөмләдән ясалма рәвешне языгыз.
В7. 2 нче җөмләдәге сүзтезмәләрнең санын языгыз.
В8. 17-19 нчы җөмләләрдән иясе исем белән белдерелмәгән җөмләнең номерын языгыз.
В9. 2 нче җөмләдә юнәлеш килешендәге ничә исем бар?
2 нче бүлектә укылган текстны файдаланып, С2 биремен үтәгез.
С2. “ Әгәр менә ир булып җитешкән улы һәрвакыттагыча буйсынып башын игән, тартынып сүзсез торган оялчан кыяфәте белән каршында басып торса, ул бары бер сүз — «балам» дип үрелеп, аның маңгаеннан үбәр иде. ” дигән фикерне сез ничек аңлыйсыз? Фикерегезнең дөреслеген раслау өчен, укылган тексттан 2 мисал китерегез. Бу вакытта файдаланган җөмләләрне тулысынча языгыз яки номерларын күрсәтегез.
Сочинениенең күләме 70 сүздән дә ким булмаска тиеш.
Текстны укыгыз һәм А1– А7; В1 – В9; С2 биремнәрен үтәгез.
1)Ул айлар буе кул тимичә яткан скрипкәсен шактый озак азапланып көйләде. 2)Шул чакта мин аның әнисенә күтәрелеп карадым: ана үзенең шәкерт улына шундый бер бәгырьгә төшәрлек тирән мәхәббәт белән, бәхет-сөенеч белән сихерләнеп, эреп, мөкиббән китеп карап утыра иде ки, мин хәтта йөрәгем-тәнем белән әллә ничек тетрәнеп куйгандай булдым. 3)Аңлыйсызмы, күз алдыгызга китерә аласызмы — гүя бу зураеп ачылган сыңар күздәге өнсез карашта, бер адәм затына гына түгел, бөтен җан иясенә хас ниндидер менә үзе эшләгән могҗизага таң калу һәм шуңа чиксез куану, шуның белән әйтеп бетергесез горурлану ап-ачык чагылып тора иде: ул тапкан бит бу баланы! 4)Ул имезгән бит аңа күкрәк сөтен! 5)Ул шушы сөлек кебек егетнең әнисе бит! 6)Шәкерт әнисе, гыйлем иясе булачак кешенең әнисе. 7)Ихтыярсыздан йөрәгем үкси башлап, мин тизрәк башымны түбән идем.
8)Бәдретдин, маташа торгач, ахырда скрипкәсен көйләде, иңбашына терәде, җәя сыман смычогы белән сызгаларга тотынды. 9)Скрипкәнең тавышы бик зәгыйфь иде, чеби тавышыдай көчсез-нечкә иде, ләкин бу минутта безнең күңелләргә ул да бик ягымлы, бик тансык иде. 10)Бәдретдиннең уйнавын барыбыз да шылт та итмичә, тып-тын калып тыңлап утырдык. 11)Бу ярлы өйнең һавасында ук ниндидер бер авыр сагышлы моң — мәңгелек моң йөзә кебек иде. 12)Текә генә катып утырган ап-ак бабай ни уйлый, бүкәне өстеннән бер генә дә кузгалмаган абзый кеше ни кичерә — моны белүе һич мөмкин түгел иде. 13)Тик шушы моң эчендә, томан аша караган тулы ай төсле, Бәдретдиннең әнисе үзенең сүзсез шатлыгы белән яктырып утыра.
А1 – А7 биремнәрен укыган текстның эчтәлеген истә тотып үтәгез.
Аларның һәрберсенә бирелгән 4 җавап вариантының берсен генә сайлагыз.
А1. Ирен гармониясе күзәтелгән сүзне билгеләгез.
1)көйләде; 2) мөкиббән; 3) сөтен; 4) шәкерт.
А2. Саңгырау тартыклар гына булган сүзне билгеләгез:
1) айлар; 2) белән; 3) гыйлем; 4) чакта.
А3. Билгеләнгән сүз нинди җөмлә кисәге булып килә?
Ул шушы сөлек кебек егетнең әнисе бит!
1) тәмамлык; 2) аергыч; 3) хәл; 4) ия.
А4. Билгеләнгән сүзнең антонимын табыгыз.
Ул айлар буе кул тимичә яткан скрипкәсен шактый озак азапланып көйләде.
1) уйнады; 2) төзәтте; 3) рәтләде; 4) ватты
А5. Әйтелеше язылышына туры килмәгән сүзне билгеләгез.
1) горурлану; 2) чеби; 3) абзый; 4 ) түгел.
А6. Борын ассимиляциясе күзәтелгән сүзне билгеләгез.
1) сихерләнеп; 2) ачылган; 3) могҗизага; 4) Бәдретдиннең.
А7. Рус теленнән кергән сүз булган җөмләне билгеләгез.
1) Ул имезгән бит аңа күкрәк сөтен!
2) Ул айлар буе кул тимичә яткан скрипкәсен шактый озак азапланып көйләде.
3) Бу ярлы өйнең һавасында ук ниндидер бер авыр сагышлы моң — мәңгелек моң йөзә кебек иде.
4) . Ихтыярсыздан йөрәгем үкси башлап, мин тизрәк башымны түбән идем.
В1 – В9 биремнәрен укылган текст нигезендә үтәгез. Әлеге биремнәрнең җавабын тиешле урынга сүзләр яки цифрлар белән языгыз.
В1. 2 нче җөмләдән билгеләү алмашлыгын табып языгыз.
В2. 4 – 6 нчы җөмләләрдән төшем килешендәге исемне табып языгыз.
В3. 1 – 2 нче җөмләләрдән артыклык дәрәҗәсендәге күләм рәвешен язып алыгыз.
В4. 10 нчы җөмләдә ничә хикәя фигыль бар?
В5. 9 нчы җөмләдәге теркәгеч(ләр)не язып алыгыз.
В6. 11 нче җөмләдән тамыр + ясагыч кушымча схемасына туры килгән исемне языгыз.
В7. 4 – 7 нче җөмләләрдән иярченле кушма җөмләнең номерын языгыз.
В8. 3 – 5 нчы җөмләләрдән хәбәре фигыль белән белдерелмәгән җөмләнең номерын языгыз.
В9. 12 нче җөмләдә ничә сыйфат фигыль бар?
2 нче бүлектә укылган текстны файдаланып, С2 биремен үтәгез.
С2. « Тик шушы моң эчендә, томан аша караган тулы ай төсле, Бәдретдиннең әнисе үзенең сүзсез шатлыгы белән яктырып утыра » дигән фикерне сез ничек аңлыйсыз? Фикерегезнең дөреслеген раслау өчен, укылган тексттан 2 мисал китерегез. Бу вакытта файдаланган җөмләләрне тулысынча языгыз яки номерларын күрсәтегез.
Хөснелгатина Миләүшә Әмирулла кызы.
Nsportal. ru
30.03.2017 18:09:21
2017-03-30 18:09:21
Источники:
Https://nsportal. ru/shkola/rodnoy-yazyk-i-literatura/library/2016/10/03/9-nchy-syynyflar-ochen-ert-biremnre
9 нчы сыйныфлар өчен татар теленнән ДЙА материалы | Материал для подготовки к ЕГЭ (ГИА, 9 класс) по теме: | Образовательная социальная сеть » /> » /> .keyword { color: red; } 9 нчы сыйныф татар теленн? н гиа биремн? ре
9 нчы сыйныфлар өчен татар теленнән ДЙА материалыматериал для подготовки к егэ (гиа, 9 класс) по теме
9 нчы сыйныфлар өчен татар теленнән ДЙА материалы
Материал для подготовки к егэ (гиа, 9 класс) по теме
9 нчы сыйныфлар өчен демоверсия. А һәм В өлеше. Өйрәнү өчен кулланма.
Скачать:
ВложениеРазмер
| 9 нчы сыйныф өчен ДЙА кулланма | 32.5 КБ |
Предварительный просмотр:
А1. Сингармонизм законына буйсынган сүзне билгеләгез.
А2. Саңгырау тартыклар гына булган сүзне билгеләгез.
А3. Әйтелеше белән язылышы туры килгән сүзне билгеләгез.
А4. Кайсы җөмләдә күчерелмә мәгънәдәге сүзтезмә бар?
1)Безнең Янык урманында бер имән бар.
2)Кышын ул йокыга чума, карлы буранлы көннәрне бик томанлы теп, йокы аралаш кына хәтерли.
3) Аннары, тозга манып, яшел суган, пешкән йомырка ашарга керештеләр.
4)Алар беркайчан да үпкәләшмиләр, төртешмиләр, бер-берсен рәнҗетмиләр.
А5. Бирелгән җөмләдә калын хәрефләр белән күрсәтелгән сүзнең синонимын билгәләгез.
Күләгәлерәк урынны сайлап, җиргә ашъяулык җәеп, табын әзерләделәр.
А6. Бирелгән җөмләдә ясагыч кушымча белән ясалган рәвешне күрсәтегез.
Кышын ул йокыга чума. Карлы-буранлы көннәрне бик томанлы итеп, йокы аралаш кына хәтерли.
А7. Күрсәтү алмашлыгы кергән җөмләне билгеләгез.
1) Тормышта, кешеләр арасында да рмандагы мәңгелек тәртипне урнаштырасы иде!
2) Безнең Янык урманында бер имән бар.
3)Алар беркайчан да үпкәләшмиләр, төртешмиләр, бер-берсен рәнҗетмиләр.
4) Әгәр теле булса, имән әнә шулай әйтер иде.
1) Безнең Янык урманында бер имән бар.2) Кышын ул йокыга чума, карлы — буранлы көннәрне бик томанлы итеп, йокы аралаш кына хәтерли. 3) Язлар – җәйләр җиттеме, имән тагын яшәү кочагына атыла, дөньяның барлык авазларын үзенә йота-сеңдерә бара.
4) Еллар әкрен генә уза тора. 5) Әле кайчан гына юка кабыкка төренгән имәннең кәүсәсен каты, кытыршы көрән кайрылар каплый.
6) Шулай утызынчы яше белән яшәп ятканда, җәйләрнең берендә бик гыйбрәтле хәлнең шаһиты булды имән.7) Күкрәген җилләргә куеп, ямь-яшел куе ябалдашлары белән болытларга омтылып, тын гына яшәп яткан имән катына көннәрдән бер көнне җигүле ат белән ике кеше килеп туктады.8) Килеш — кыяфәтләренә караганда, болай бер дә начар, имансыз кешегә охшамаган үзләре.9) Дилбегә тотканы арбадан ялт кына сикереп төште һәм иптәшенә җиргә төшәргә булышты. 10) Яшь кенә булса да, бу егет чатан, агач аяклы иде.
11) Күләгәлерәк урынны сайлап, җиргә ашъяулык җәеп, табын әзерләделәр.12) Аннары, тозга манып, яшел суган, пешкән йомырка ашарга керештеләр. 13) Телләре ачылып, тавышлары көрәеп китте. 14) Сөйләшеп утыруларына колак сала торгач, сүзләреннән азмы-күпме шул аңлашылды(. ) кайдадыр диңгез артындагы ил белән каты сугыш барган икән. 15) Елга булып кан коелган, меңәрләп — меңәрләп гөнаһсыз җаннар кыелган.
16) Әлеге сөйләшүдә “япун” дигән сүз яңгыраса да, имән бу сүзнең мәгънәсенә бик үк төшенә алмады.
17) “Тормышта, кешеләр арасында да урмандагы мәңгелек тәртипне урнаштырасы иде! 18) Агач ул, ауса да, күршесенең кочагына барып ава. 19) Алар беркайчан да үпкәләшмиләр, төртешмиләр, бер-берсен рәнҗетмиләр. ” 20) Әгәр теле булса, имән әнә шулай әйтер иде.
В1. 17-20 нче җөмләләрдән кире шарт фигыльне табып языгыз
В2. 14 нче җөмләдә (. ) тамгасы урынына нинди тыныш билгесе куелырга тиеш?
В3. Сөйләмнең сәнгатьлелегенә ирешү өчен, 14 нче җөмләдәге тыңлый синонимын кайсы тотрыклы сүзтезмә белән алыштырганнар?
В4. 3 нче җөмләдә тартым белән төрләнгән ничә исем бар?
В5. 15-18 нче җөмләләрнең кайсысы иярченле кушма җөмлә?
В6. 7-9 нчы җөмләләрнең кайсысында тиңдәш аергычлар бар?
В7. 3 нче җөмләдәге исемле фигыль сүзтезмәләрнең санын языгыз.
В8. Тиңдәш кисәкләр янында куелган тыныш билгесенең номерын языгыз.
Аннары,(1) тозга манып,(2) яшел суган,(3) пешкән йомырка ашарга керештеләр.(4)
В9. 15-17 нче җөмләләрдән сөйләшә башладылар мәгънәсенә туры килә торган фразеологизмны табып языгыз.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
5-10 сыйныфлар өчен татар теленнән контроль эш текстлары
Биредә укучыларның татар теленнән алган белемнәрен тикшерү өчен заман таләпләренә туры китереп төзелгән язма эш текстлары тупланган.
1 сыйныфлар өчен татар теленнән тематик план
1 сыйныфлар өчен татар теленнән тематик план.
1 сыйныфлар өчен татар теленнән тематик план
1 сыйныфлар өчен татар теленнән тематик план.
1 сыйныфлар өчен татар теленнән тематик план
1 сыйныфлар өчен татар теленнән тематик план.
Башлангыч сыйныфлар өчен татар теленнән дидиатик материаллар.
Хөрмәтле татар теле укытучылары! Сезнең өчен татар теленнән дидактик материаллар тәкъдим итәм. Материалны башлангыч сыйныф укучыларының белемнәрен тикшерү максатында кулланырга була.
5нче сыйныфлар өчен татар теленнән эш программасы
5нче татар сыйныфлары өчен ФДБС буенча татар теленнән эш программасы.
2 нче (татар группалары) сыйныфлар өчен татар теленнән һәм әдәби укудан эш программасы.
Татар теленнән эш программасы2 нче сыйныф(105 сәг.)Аңлатма язуыЭш программасы статусыПрограмма нигезенә Россия, Татарстан Мәгариф һәм фән министырлыкларының мәктәпләрдә урта һәм тулы белем алу стандар.
9 нчы сыйныфлар өчен татар теленнән ДЙА материалы
Материал для подготовки к егэ (гиа, 9 класс) по теме
9 нчы сыйныфлар өчен демоверсия. А һәм В өлеше. Өйрәнү өчен кулланма.
ВложениеРазмер
| 9 нчы сыйныф өчен ДЙА кулланма | 32.5 КБ |
3 Язлар җәйләр җиттеме, имән тагын яшәү кочагына атыла, дөньяның барлык авазларын үзенә йота-сеңдерә бара.
Nsportal. ru
10.06.2018 22:03:54
2018-06-10 22:03:54
Источники:
Https://nsportal. ru/shkola/rodnoy-yazyk-i-literatura/library/2013/12/23/9-nchy-syynyflar-ochen-tatar-telennn-dya
9 сыйныф (татар т? ркеме) 1 нче чирекк? татар теленн? н тестлар » /> » /> .keyword { color: red; } 9 нчы сыйныф татар теленн? н гиа биремн? ре
9 сыйныф (татар т? ркеме) 1 нче чирекк? татар теленн? н тестлар
9 сыйныф (татар т? ркеме) 1 нче чирекк? татар теленн? н тестлар
9 нчы сыйныф укучылары өчен
1 нче чиреккә татар теленнән тест биремнәре
(2014/2015 нче уку елы)
1. а хәрефе булган сүзне күрсәтегез.
А) м…н…с…б…т;
Ә) к. н. г. ть;
Б) х. р. к. т;
В) б…р…к…т.
2. Сүзләрнең дөрес язылышын билгеләгез.
А) сагайу, йугары;
Ә) сагайу, югары;
Б) сагаю, йугары;
В) сагаю, югары.
3. Артык сүзне табыгыз.
А) сәхнә;
Ә) башкаручы;
Б) әсәр;
В) исәп-хисап.
4. Билгеләмәне дөрес рәвештә дәвам итегез: Предметның билгесен белдергән сүзләр төркеме….
А) исем дип атала;
Ә) сыйфат дип атала;
Б) рәвеш дип атала;
В) сан дип атала.
5. Тәмамланмаган үткән заман хикәя фигыльле җөмләне табыгыз.
А) Укытучы китапханәгә кергәндә, дустым китап ала иде.
Ә) Укытучы кушкач, дустым бу китапны укыган.
Б) Укытучы дәрескә кергәндә, без класста идек.
В) Укытучы дәресен тәмамлады.
6. Кешенең холкын белдерә торган сүзне табыгыз.
А) авыз;
Ә) явыз;
Б) нигез;
В) шөгыль.
7. Боерык фигыль булган җөмләне табыгыз.
А) Күренекле шагыйрь Сибгат Хәким халыклар дуслыгы турында күп язган.
Ә) Әгәр бүген вакытың булса, Фатих Кәримнең шигырьләрен кабатла.
Б) Барыгызны да Гаяз Исхакыйның иҗатына багышланган кичәгә чакырабыз.
В) Син ялгышасың, бу хикәяне башка язучы иҗат иткҽн.
8. Грамматик хаталы җөмләне табыгыз.
А) Кышкы ял үтеп китте, яңадан укулар башланды.
Ә) Син ничек уйлыйсың, миндә шулай уйлыйм.
Б) Тагын шуны телисем килә: сәламәт булыгыз.
В) Күңел кайда, күз шунда.
9. Бирелгән җөмләнең башын күрсәтегез.
. , шунда куярга кирәк.
А) Кичен яңгыр яуса;
Ә) Китапны кая куйсаң;
Б) Әйберне каян алсаң;
В) Тактага нәрсә язсаң.
10. Кайсы җөмләдә нокталар урынына туктаусыз сүзен кулланырга кирәк?
А) Һәр кешегә бу сыйфатларны булдыру. .
Ә) . тырышсагыз гына, уңышка ирешерсез.
Б) . ялгышсагыз, сәламәт булырсыз.
В) Һәр кеше кешеләр. яши.
11. Ия белән хәбәр арасында сызык куела, чөнки
1) икесе дә җөмләнең баш кисәкләре;
2) икесе дә исем һәм исем мәгънәсендәге сүзләр белән белдерелә;
3) икесе дә җөмләнең башка кисәкләрен ияртеп килә.
12. Иртәнге таң нурыннан уянды ромашкалар (М. Җ.) җөмләсендә билгеләнгән сүз
1) хәл;
2) аергыч;
3) хәбәр булып килгән.
13. Сагындырды әнкәемнең иркәләп уятуы җөмләсендәге билгеләнгән сүз
1) аергыч;
2) тәмамлык;
3) ия булып килгән.
14. Җөмләдәге аерымланган хәлнең төрен дөрес билгеләгән фикерне күрсәтегез.
Алиш абый белән очрашырга һәм сөйләшергә дип, мин 1941 нче елның августында Казанга килдем. (С. Ш.)
1) аерымланган сәбәп хәле;
2) аерымланган вакыт хәле;
3) аерымланган максат хәле бар.
15. Бирелгән җөмләдәге билгеләнгән сүзне дөрес аңлаткан фикерне табыгыз.
Без бары җәен генә очраштык. (Г. Х.)
1) бу сүз – уртаклык исем;
2) вакыт рәвеше белән белдерелгән вакыт хәле;
3) бу сүз – төшем килешендәге исем.
14. Тыныш билгеләре ялгыш куелган җөмләне күрсәтегез.
1) Менә һич тә көтмәгәндә, уйламаганда, аңа дустының улы килеп керде. (Г. Б.);
2) Сөйләшеп утыра торгач, көндезге аш вакыты җитте. (С. Ш.);
3) Матбугат йортына кереп, аның баскычыннан, кыюсыз гына, өскә күтәрелдем. (С. Ш.)
15. Җөмләдәге цифрлар урынында өтерләр дөрес куелырга тиешле урыннарны күрсәтегез.
Өй эшләрен (1) эшләп бетереп (2) иртәгә буласы дәресләре өчен (3) портфелен тутырып куйгач (4) Зөһрә (5) һәр көндәгечә үзенең якын дустын искә төшерде (6) (Г. Г.)
1) 1, 3, 5;
2) 2, 4, 6;
3) 1, 2, 4.
16. Бирелгән җөмләдәге сызыклар куюны дөрес аңлаткан очракны күрсәтегез.
Безнең мәктәп залында – икенче каттагы өч зур тәрәзәле класс бүлмәсендә — язучылардан кемнәрне генә күрмәдек без. (И. Ә.)
II бирем. Басымны дөрес куеп, сүзләрне языгыз.
Кайсы, китмәскә, әмма, сокланыгыз, күчермәде.
III бирем. Җөмләләрне тәрҗемә итегез.
1) Я люблю классическую музыку.
2) Куда ты идешь сейчас?
3) Из какого вы города?
4) Где мой словарь?
5) Это мои друзья, ты их знаешь.
6) Кого вы спрашивайте?
7) Весна – самое прекрасное время года.
Собака – друг человека.
9) Сколько книг нужно?
10) Кому ты говоришь?3
IV бирем. Җөмләләр төзеп языгыз.
1) Тәмамлагач, уйлыйм, табиб, мин, мәктәпне, булырга.
2) Һәм, алабыз, теле, генә, без, дәресендә, билгеләре, дүртле, татар, бишле.
3) Борынгы, шөгыльләнгәннәр, белән, игенчелек, кешеләр.
4) Укучылары, кыш, җимлек, мәктәп, ясап, җиткәч, куйдылар.
5) Көнне, була, сәгатьтә, кичә, залында, сишәмбе, актлар, унсигез, әдәби.
Безнең мәктәп залында икенче каттагы өч зур тәрәзәле класс бүлмәсендә — язучылардан кемнәрне генә күрмәдек без.
Lib-5.ru
17.08.2020 18:32:34
2020-08-17 18:32:34
Источники:
Http://lib-5.ru/urok7/urok-549858.php
Рубрика «Татарский язык для татарских групп»
Татарский язык для татарских групп ЕРТ по татарскому языку
1. Сөйләм. Уку. Язма сөйләмне адекват аңлау.
ЕРТ первое задание для татарских групп — Сөйләм. Уку. Язма сөйләмне адекват аңлау. Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №1 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, ә Фирая аның итәгенә менеп …
Читать далее
2. Сурәтләү чаралары.
ЕРТ второе задание для татарских групп 9 класс демоверсия — Метафора булган җөмләне табыгыз. Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №2 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, ә Фирая аның итәгенә …
Читать далее
3. Фонетика: аваз һәм хәреф.
ЕРТ третье задаие для татарских групп 9 класс әйтелеше язылышына туры килмәгән Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №3 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, ә Фирая аның итәгенә менеп кунакланган. …
Читать далее
4. Фонетика: аваз һәм хәреф.
ЕРТ четвертое задание для татаских групп 4. Фонетика: аваз һәм хәреф. ( о һәм ө) Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №4 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, ә Фирая аның …
Читать далее
5. Лексика: синонимнар.
ЕРТ по татарскому татарская группа 9 класс синонимнар синонимы ответ лексика Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №5 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, ә Фирая аның итәгенә менеп кунакланган. (7)Күк …
Читать далее
6. Синтаксис: җөмләнең баш кисәкләре.
ЕРТ по татарскому языку татарская группа кимы баш кисәкләр 6. Синтаксис Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №6 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, ә Фирая аның итәгенә менеп кунакланган. (7)Күк …
Читать далее
7. Синтаксис: тиңдәш кисәкләр.
ЕРТ татарский язык татарская группа тиңдәш кисәкләр булган җөмлә 7. Синтаксис: тиңдәш кисәкләр. Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №7 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, ә Фирая аның итәгенә менеп …
Читать далее
8. Җөмлә: хикәя, сорау, боерык, тойгылы.
ЕРТ татарский язык 8. Җөмлә: хикәя, сорау, боерык, тойгылы җөмлә восьмое задание 9 класс демо ответы с пояснениями Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №8 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, …
Читать далее
9. Пунктуация: аерымланган кисәкләр янында тыныш билгеләре.
Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №9 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, ә Фирая аның итәгенә менеп кунакланган. (7)Күк гөмбәзендә,учлап сибелгән энҗе-мәрҗәннәрдәй, йолдызлар җемелди. (8)Аларның барысында да уздырып,түм-түгәрәк ай көмештәй …
Читать далее
10. Пунктуация: эндәш һәм кереш сүзләр янында тыныш билгеләре
Демонстрационный вариант 2017 г. – задание №10 Канатлы ай (1)Кич.(2)Авыл тынлык куенлыгына чумган.(3)Үзе шундый җылы һәм рәхәт.(4)Өйгә һич керәсе килми.(5)Капка төбендәге утыргычта,кичке шәфәкъ матурлыгына хозурланып, әнисе белән нәни кыз Фирая сөйләшеп утыралар.(6)Утыралар дигәч тә,утыргычта әнисе генә утыра, ә Фирая аның итәгенә менеп кунакланган. (7)Күк гөмбәзендә,учлап сибелгән энҗе-мәрҗәннәрдәй, йолдызлар җемелди. (8)Аларның барысында да уздырып,түм-түгәрәк ай көмештәй …
Читать далее
Прочитайте текст.Определите, какие из приведённых утверждений А1-А8 соответствуют содержанию текста(1-туры килә), какие не соответствуют (2-туры килми), и о чём в тексте не сказано (3-текста әйтелми).
Зилә Сөнгатуллина — татар халкының бөек талантлы шәхесе. Ул — опера җырчысы, ул — эстрада җырчысы, ул — җыр профессоры. Ул татар сәхнәсендә генә түгел, башка илләрдә дә тамашачы ихтирамын казанды.
Зилә Сөнгатуллина Европа илләрендә, Америка Кушма Штатларында классик опера арияләрен башкара. Гастрольләрдә Зилә Сөнгатуллина татар операсын, татар халык җырларын онытмый. Швейцариядә ул алты телдә җырлый. Төп җырлар, әлбәттә, татарныкы.
А1. Ул татар сәхнәсендә генә җырлый.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А2. Зилә Сөнгатуллина халык җырларын башкара.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А3. Ул концерваториядә эшли.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А4. Җырчы — талантлы шәхес.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А5. Аның җырларын тыңламыйлар.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А6. Минем әнием дә аның җырларын тыңлый.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А7. Ул опера җырчысы.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А8. Зилә Сөнгатуллина Казанда яши.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
Прочитайте текст.Определите, какие из приведённых утверждений А1-А8 соответствуют содержанию текста(1-туры килә), какие не соответствуют (2-туры килми), и о чём в тексте не сказано (3-текста әйтелми).
Безнең сыйныфта 23 укучы укый. «Нинди һөнәр сайларга?» дигән кичә үткәрдек. Кичәгә әтиләр һәм әниләр килде, һәм алар үзләренең һөнәрләре турында сөйләделәр.
Ленаның әтисе — инженер, әнисе — укытучы, ул инглиз теле укыта.
Валяның әнисе ашханәдә официант булып эшли. Бу ашханәдә татар халкының милли ашларын бик тәмле пешерәләр икән. Әтисе — елга портында эшли, ул — капитан.
Костяның әнисе балалар бакчасында тәрбияче булып эшли. Әтисе — спортчы.
Раяның әнисе генә бар. Ул институтта химия фәнен укыта.
Безгә әтиләр, әниләр үз һөнәрләре турында сөйләделәр, һөнәрне дөрес сайлау бик җаваплы, бик әһәмиятле икән.
А1.Кичәгә ата-аналар килде.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А2. Ленаның әтисе укытучы булып эшли.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А3.Валяның әнисе үз хезмәтен яратып башкара.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А4. Бу ашханәдә рус халык ашларын пешерәләр.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А5.Раяның әтисе институтта химия фәнен укыта.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А6.Һөнәрне дөрес саклау җаваплы түгел.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А7. Мин мәктәпне бетергәч, табиб булам.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А8. Ленаның сатучы буласы килә.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
Прочитайте текст.Определите, какие из приведённых утверждений А1-А8 соответствуют содержанию текста(1-туры килә), какие не соответствуют (2-туры килми), и о чём в тексте не сказано (3-текста әйтелми).
Шәһәрләрнең зурлары, кечкенәләре, яңалары, борынгылары бар.
Башкалабыз Казан — бай тарихлы зур шәһәр. Күптән түгел Казан шәһәренең меңъеллыгын бәйрәм иттек.
Казан Кремле — иң истәлекле урын. Ул Казансу елгасы буена салынган. Кремльнең төп биналарының берсе — Спас башнясы. Аның биеклеге — 46 метр.
Сөембикә манарасы — борынгы архитектура истәлеге. Ул кызыл кирпечтән җиде катлы итеп төзелгән. Аның биеклеге — 58 метр. Манара очында алтын ай балкый.
Кол Шәриф мәчете — башкалабыз горурлыгы. Аңа сокланмаган кеше юк. Кайсы яктан карасаң да, 4 манарасы балкып тора.
Мәчетнең исеме атаклы шәхес Кол Шәриф белән бәйле. Ул күренекле дин башлыгы, шагыйрь, илче булган.
А1. Быел Казанның меңъеллыгын бәйрәм иттек.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми.
А2. Казан шәһәрендә истәлекле урыннар күп.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А3.Казан Кремле Идел буена салынган.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А4. Сөембикә манарасы архитектура истәлеге булып саналмый.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А5. Казанга баргач, Кол Шәриф мәчетенә кердек.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А6. Кол Шәриф шәкертләре белән бергә һәлак була.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А7. Мәчет өстендә алтын ай балкый.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
А8. Казан шәһәре елдан-ел үсә, ныгый.
1)туры килә 2)туры килми 3)текстта әйтелми
Прочитайте текст.Определите, какие из приведённых утверждений А1-А11 соответствуют содержанию текста(1-туры килә), какие не соответствуют (2-туры килми), и о чём в тексте не сказано (3-текста әйтелми).
Яхшылык үзеңә кайта
Рөстәмне әнисе кибеткә җибәрде. Ул ипи, колбаса, сөт, катык алды һәм кибеттән чыкты. Биш-алты адым гына киткән иде, каршысына бер зур эт килеп чыкты. Эт койрыгын болгап, борынын суза-суза иркәләнә башлады. Яхшылыкка җавап бирмәү — начарлык. Малай моны яхшы белә. Шуңа күрә ул этне аркасыннан сыйпады. Эт нәрсәдер көтә иде. Ул бик ачыккан, аның ашыйсы килә икән. Эт борыны белән Рөстәмнең пакетын иснәде.
Малай эткә ипи сындырып бирде. Эт аны бик тиз ашап бетергәч, тагын, тагын бирде. Ипидән соң аны колбаса белән сыйлады. Эт колбасаны бигрәк тә яратты. Колбасаны өйдә дә яраталар шул. Малай очраклы кунагын тагын бер тапкыр сыйпады-яратты да юлын дәвам итте.
Өйгә кайткач, әнисеннән эләкте, әлбәттә. Ләкин малай бу ачулануга түзәргә әзер иде. Әнисе дә хаклы, Рөстәм дә гаепле түгел.
Беркөнне Рөстәм мәктәптән кайтып килә иде. Көтмәгәндә аның өстенә һау-һаулап эт көтүе ташланды. Малай, аркасыннан сумкасын алып, селтәнеп тә карады. Ләкин этләр аз гына чигенәләр дә, усал өреп, тешләрен ыржайтып, тагын Рөстәмнең өстенә сикерергә телиләр.
Шулвакыт көтелмәгән хәл булды. Этләрнең берсе алгарак чыкты да, шулай ук һау-һаулап, эт көтүенә ташланды. Ниһаять, этләр чигенделәр. Алар, малайны онытып, үз юллары белән киттеләр. Малай янында аны яклаган эт кенә калды. Ул, малайга койрыгын болгый болгый, күзләрен елтыратып карап тора иде.
Бу — Рөстәмнең яңа дусты, ипи белән колбаса яратучы эт иде.
Әхсән Баяннан
А1. Рөстәмне әнисе даруханәгә җибәрде.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А2. Эт аклы-каралы, маңгаенда кара тап бар.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А3.Малай этнең аркасыннан сыйпады, ләкин этнең ашыйсы килә иде.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А4. Рөстәм этне конфет белән сыйлады.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А5. Малай эт баласын өенә алып кайтып китте.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А6.Әнисе улын ачуланырга уйламады да.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А7.Рөстәм мәктәптән кайтканда, эт көтүенә юлыкты.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А8.Этләр бик усал иде.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А9.Этләрнең берсе малайны-хуҗасын саклаган икән.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А10.Малайны яклаган эт шунда ук иптәшләре артыннан чапты.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А11.Этләр кешенең чын дусты була беләләр.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
Прочитайте текст.Определите, какие из приведённых утверждений А1-А11 соответствуют содержанию текста(1-туры килә), какие не соответствуют (2-туры килми), и о чём в тексте не сказано (3-текста әйтелми).
Кызарган алмалар
Эшкә Киткәнче, Резедага әнисе акча бирде.
— Кибеттә бик тәмле алма саталар икән, барып алып кайт әле, кызым, — диде.
Резеда алма бик ярата, шуңа күрә кибеткә йөгерә-йөгерә китте. Сатучы берсеннән-берсе эре алсу-кызыл алмаларны, үлчәп, кызның сумкасына салды. Резеданың бик тә бер алманы алып ашыйсы килде. Ләкин ул: «Юмыйча ашарга ярамас», — дип уйлады һәм өйгә ашыкты.
Урамнан кайтканда, аңа берәү эндәште:
— Резеда сеңлем, кайтканда Кәбир абыйларыңа кереп чык әле. Бухгалтериягә чакыралар, дип әйт. Тиз килсен.
Резеда — сүз тыңлаучан кыз. Ул ашыга-ашыга Кәбир абыйларга китте. Бик тиз барып җитте ул аларга. Ишегалдында беркем дә юк иде. Исәнләшеп, өйгә керде һәм ишек янында туктап калды. Түрдәге анда кемдер ята иде. Әллә Кәбир абый авырыймы икән?
— Резеда, бу синме? Килерсез дип ышанган идем, көткән идем, рәхмәт, дустым,— диде кемдер. Бу аның классташы Гөлназның тавы- иде.
Гөлназ уку тәмамланган көнне, егылып, аягын сындырган иде. Шул көннән гипсланган хәлдә урын өстендә ята. Уку вакыты булса, классташлары аны онытмаслар, килерләр, хәлен белерләр иде. Ә менә каникулга чыккач, һәркемнең үз эше бар шул. Балалар дуслары турында бөтенләй онытканнар. Гөлназның хәлен белергә беркем дә килмәгән. Үзе өчен дә, барлык классташлары өчен дә бик оят булды Резедага.
Резеда түргә узды һәм классташы янына килеп утырды.
— Ачуланма инде, озак килә алмадым, — диде ул. Аннан соң кулындагы алмаларны дустына сузды:
— Мә, ал, бу сиңа бездән, классташларыңнан…
— Алмалар кызарган да икән инде, — дип куйды Гөлназ, — урын өстендә күптән ятам шул… Ә Резеданың ике бите дә кызыл алмалар кебек яна иде…
А1. Резеда кибеттән кызыл алмалар сатып алды.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А2. Резеда әкрен генә Кәбир абыйларга китте.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А3. Урамдагы кешеләрнең барысы да каядыр ашыга иде.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А4. Ишегалдында Резеданы Кәбир абый каршы алды
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А5.Гөлназ уку тәмамланган көнне кулын сындырган.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А6. Балалар Гөлназ янына көн саен барып йөрделәр.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А7. Җәйге каникулда балалар мәктәп бакчасына эшкә йөрделәр.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А8. Балалар дуслары турында онытмаганнар иде.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А9.Резедага үзе өчен дә, иптәшләре өчен дә оят иде.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А10.Гөлназга саф һавада йөрү бик файдалы.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А11.Резеда алмаларны дустына бөтен сыйныф исеменнән бирде.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
Прочитайте текст.Определите, какие из приведённых утверждений А1-А11 соответствуют содержанию текста(1-туры килә), какие не соответствуют (2-туры килми), и о чём в тексте не сказано (3-текста әйтелми).
Быел мин классташым Галине җәйге каникулда авылга кайтырга чакырдым. Галинең беркайчан да авылда булганы юк икән. Ул берсүзсез риза булды.
Менә без авылда. Аңа монда бөтен нәрсә дә кызык, бөтен нәрсә дә яңа иде. Авылда бер тапкыр да булмаган шәһәр малаеның бөтен нәрсәне күрәсе, бөтен җиргә барасы килә. Шуңа күрә без аның белән кая гына бармадык, ниләр генә күрмәдек! Авылда мин Гали турында тагын менә нәрсә белдем: дустым әйбәт балыкчы икән. Балык тотарга йөрмәгәч, ул каникулны ял тә санамый. Ә минем, авылга һәр җәй кайтсам да, бер тапкыр да балыкка барганым булмады.
Безнең авылдан тугыз-ун километрда бер күл бар. Мин Галине балык тотарга шул күлгә алып барырга уйладым.
Һәр эшнең үз вакыты була. Балык кояш чыкканда иң шәп чиертә икән. Шуңа күрә Гали мине авылдан кичен үк алып чыгып китте. Җәйге төн җылы һәм матур иде. Кояш батты. Тулы ай чыкты.Акрын гына таң ата башлады.
Шулвакыт, тынлыкны бозып, салкын җил исеп куйды. Урман
ягыннан кызгылт-кара болыт килеп чыкты. Кинәт яшен яшьнәде, күк күкрәде.
Без кая качарга белмәдек, якындагы куаклыкка йөгердек. Куаклар астына яшеренергә дә өлгермәдек, салкынча көчле җил исте. Яфраклар өстенә беренче эре тамчылар төште. Берничә минуттан чиләкләп яңгыр коя башлады. Тиздән безнең киемнәребездә бер коры урын да калмады
Җәйге яңгыр ничек тиз башланды, шулай тиз генә бетте дә. Гали — походларда күп йөргән малай, шуңа күрә киемнәрне киптерергә учак ягып җибәрде. Яңгырдан соң балык яхшы капты. Без учак өстендә тәмле балык шулпасы пешердек. Безнең балыкка баруыбыз хәтердә озакка калды. (Мәхмүт Хәсәновтан)
А1. Сыйныфташым Гали белән җәйге каникулда авылга кайттык.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А2. Галинең авылда беркая да барасы килми.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А3. Авылда аның берничә тапкыр булганы бар.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А4. Мин үзем дә балык тотарга еш барам.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А5.Мин Галине авылдан кич белән алып чыгып киттем.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А6. Күл тирәсендә камышлар үсә.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А7. Җәйге төн салкынча иде.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А8. Гали оста балыкчы гына түгел, оста шахматчы да икән.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А9. Куаклыкка качу сәбәпле,безнең киемнәребез юешләнмәде.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А10. Җәйге яңгыр озак яуды.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
А11. Галигә урманда учак ягарга ярамаганын аңлаттым.
1) текстка туры килә 2) текстка туры килми 3) текстта әйтелми
Онлайн-тесты по татарскому языку
Десятка лучших по татарскому языку
- Ришат Миргалиев (Набережные Челны) — 5085
- Ольга Марданова (Нижнекамск) — 3741
- Руслан Харрасов (Набережные Челны) — 3458
- айназ1 (Набережные Челны) — 3093
- Daniyar16 (Набережные Челны) — 2401
- Резида — 2317
- Радисчик (Казань) — 2309
- Исмагилова Разина Гильмегаяновна — 2262
- Rishat Gatiyatov (Набережные Челны) — 2143
- aeros (Тетюши) — 2103
ЕГЭ (ЕРЭ – единый республиканский экзамен) по татарскому языку – экзамен по выбору. Результаты ЕГЭ по татарскому языку необходимы тем, кто планирует продолжить свое образование в вузах Татарстана на педагогических или гуманитарных специальностях.
| Быстрые тесты по 20 вопросов |
Подготовка к ЕГЭ |
Подготовка к ОГЭ |
| Все онлайн тесты на сайте бесплатные и не требуют регистрации |
Тесты для 11 класса
|
Тесты для 9 класса
|
 |
Тесты для 10 класса
|
Тесты для 8 класса
|
| Конструктор теста | ||
|
Класс |
Тесты по татарскому языку по темам уроковдля 11 класса для 10 класса для 9 класса для 7 класса |
Тесты для 11 классавверх
|
Тесты для 10 классавверх
|
Тесты для 9 классавверх
|
Тесты для 7 классавверх
|
На данном сайте официальная комиссия по ГИА отвечает на вопросы пользователей.
Вопрос от пользователя Яна Кот : Подскажите где можно скачать, найти : Гиа татар теленн?Н . Очень буду благодарна. Заранее спасибо.
Ответ от ГЭК (государственная экзаменационная комиссия) : Здравствуйте Яна ! По ссылкам ниже можно скачать ответ на ваш вопрос.
Зеркало 1 «Гиа татар теленн?Н.zip»
Зеркало 2 «Гиа татар теленн?Н.rar»
Зеркало 3 «Гиа татар теленн?Н.7zip»
Cтатистика по скачавшим:
всего скачали 8792 раз,
скачали за последние сутки 1055 раз.
Государственная итоговая аттестация (ГИА) – это относительно новая форма проведения выпускных экзаменов в 9-м классе школы. Эксперименты по введению ГИА проводились в различных регионах с 2002 года. Экзамен проводится в виде тестирования на специальных бланках, похожих на бланки ЕГЭ.
Все права защищены. 2013
Комментарии о Гиа татар теленн?Н : Комментариев нет. Вы можете стать первым
Всеукраинский «Харьков Турист» 2003-2011 При копировании любых материалов с этого сайта прямая ссылка Tatariv, Carpatians Татарив, Карпаты.. Рекламные ссылки Случайное фото Pseudevernia furfuracea (L.. При двор працю туристичний центр де Вам органзують: екскурс, походи.. Нотариус в центре, Киев, на улице Жилянская, Татарина Олеся Владиславовна.. Свидетельство о праве на занятие нотариальной деятельностью 8193 г.. Харьковский Турист — велосипеды и туризм в Харькове и области.. До Ваших послуг: банька, фтокупел, фточа, лкувальний масаж, прокат велосипедв.. Тел: 38 (03434) 35254 38 (097) 7715022 Головна Фотогалерея Випадкове фото Фотогалерея 2013 Tatariv-Info.. Свтовий конгрес кримських татар — кримськотатарська всесвтня органзаця, створена в травн 2009.. Киев Ваше питання: Введть код: Татарина Олеся Владиславовна частный нотариус, Печерск, Киев Гостинний двр &039Анастася&039 запрошу на вдпочинок!. Here you will find information about tatariv Kostenlose Domains fьr alle!. 1-комнатный (стандарт) 2-комнатный (люкс В) 3-комнатный (люкс А) номер в отеле Петрос
(стандарт) 2-комнатный (люкс В) 3-комнатный (люкс А) номер в отеле Петрос Татаров Виктор Викторович. Координу дяльнсть 4 Джерела ред.. Вс права застережено Отель Петрос гостиница в Татарове.. Это название основатели гостиничного комплекса дали ему в честь четвертой по величине вершины Карпат горы Петрос.. Поиск по тегу: «по» По тегу «по» ничего не найдено.
Количество комментариев : 5
Теги:
Особенности, Государственная коммиссия, Региональные новости, Расписание, Статистика егэ, Государственная коммиссия, Егэ, Егэ, Документы.
Быел 1,4 мең 9 сыйныф укучысы татар теленнән имтихан тапшырган. Бу турыда ТРның фәгариф һәм фән министры Рафис Борһанов хәбәр итә. Узган елны исә бу сан 1275не тәшкил иткән.
“Шулай ук 19 11 сыйныф укучысы да татар теленнән имтихан тапшырды, — ди ул, — алар – татар филологиясе юнәлешенә укырга керергә теләүчеләр”.
2018 елда, гомумән алганда, 1465 9 сыйныф укучысы туган тел фәне буенча имтихан тапшырган, шуларның 1275 ен татар телен сайлаучылар алып тора. Моңда өстәп 24 11нче сыйныф укуычысы татар теленнән имтихан биргән.
Быел имтихан тапшыручыларга килсәк, аларның икесе Түбән Кама, икесе Лениногорск районыннан, шулай ук Актаныш, Теләче, Ютазы, Буа, Саба кебек районнардан берешәр укучы татар теленнән БРИ тапшырган. Алар арасында Казаннан да бер кыз бала бар. Шул исәптән, Буа шәһәреннән бер егет тә татар теленнән имтихан биргән.
Сүз уңаеннан, татар теленнән имтихан БДИ (ЕГЭ) түгел, ә БРИ (ЕРЭ) дип атала, чөнки аны Татарстан республикасында гына тапшыралар.
“Ялкын” төрле елларда татар теленнән имтихан тапшыручыларны эзләп тапты. Алардан кая укырга керүләре, кайда эшләүләре һәм башка кызыклы фактлар турында белештек.
“Шул ук тикшерүче, шул ук камера…”
Гүзәлия Ибәтуллина, Түбән Кама шәһәренең 2нче гимназиясен тәмамлаган, 2019 елда татар теленнән БРИ тапшырган:
– Без бөтен Түбән Кама районыннан ике кеше генә татар теленнән имтихан тапшырдык. Берсе мин булсам, икенчесе – минем сыйныфташым. Имтихан вакытында аның янымда булуы дулкынлануымны киметте.
“Вакытыңны төп фәннәргә, ягъни рус теле, математикага күбрәк сарыф итсәң, яхшырак булыр”, — дип әйтүчеләр булды. Мин саф татар гаиләсендә туып үстем, гаиләдә дә татарча гына сөйләшкәнгә телне яхшы беләм. Уку дәверендә туган телем буенча төрле олимпиада, бәйгеләрдә катнаша идем. Шуңа күрә БРИга әзерләнү артык авыр бирелмәде. Ә имтихан тапшыру процессы башка фәннәрнекеннән берни белән дә аерылмый. Шул ук тикшерүчеләр, шул ук камералар…
Барганда “җиңел булыр”, дип өметләнгән идем, әмма шактый катлаулы сораулар да очрады. Имтиханны 65 баллга тапшырдым, нәтиҗә белән бик үк канәгать түгелмен, күбрәккә дә яза алган булыр идем, дип уйлыйм. Тырышлык җитеп бетмәгәндер.
Теләгем КФУның педагогика юнәлешендә белем алу, татар теле һәм төрек теле укытучысы булу иде. Әмма әлеге белгечлеккә быел студентлар кабул итмиләр, шуңа күрә мин документларымны Казан дәүләт аграр университетының (КГАУ) “Дәүләт һәм муниципаль идарә” факультетына тапшырдым. Тормышымны татар теле белән бәйләмәсәм дә, ана телемне яхшы белүем алдагы көннәрдә башка эшләрдә дә һичшиксез ярдәм итәр, дип саныйм.
“Балам татар теленнән имтихан бирәм дисә…”
Айгөл Темирбулатова, Кама тамагы районының Олы Кариле мәктәбен тәмамлаган, 2006 елда татар теленнән БРИ тапшырган:
– Ул заманнарда әле БДИның кереп кенә яткан чоры иде. 2006 елда татар теленнән имтихан мондый форматта беренче тапкыр тапшырылды. Әзерләнү өчен җыентыклар булмады, ниндидер бер брошюра гына таптык.
Район буенча 5-6 кыз тапшырган идек, аларның 3 се татар филологиясенә укырга керде. Имтихан алай авыр булды, дип истә калмаган. 85 тән югары балл тупладым.
Татар филологиясендә укып чыктым, бер генә дә үкенмим. Хәзер дә нәкъ шулай эшләр идем. Бу белемем белән мин бик күп урында эшли алам. Балалар бакчасында да, мәктәптә дә, репетитор булып та һ.б һ.б. Үзем укып бетергәч, музейда, мәктәптә эшләдем, аннан декретка чыктым һәм читтән торып эшли башладым. Бүгенге көндә дә шулай эшләвемне дәвам итәм. Эшем татар теле белән бәйле, Вконтактедагы татар төркемнәрен җитәклим.
Киләчәктә балаларым да татар теленнән имтихан бирәм, дисә, бик бәхетле булыр идем. Бу — татар теленә карата мәхәббәт билгесе бит.
“Әзерләнер өчен әсбаплар юк иде”
Айгөл Шәйхетдинова, Арча шәһәренең 2нче мәктәбен тәмамлаган, 2013 елда елда татар теленнән БРИ тапшырган:
– Имтиханны татар филологиясе бүлегенә укырга керер өчен тапшырдым. Әти-әни риза иде: “Үзең теләгән җиргә кер”, — диделәр. Моны белгәч, мәктәптәге татар теле укытучылары да бик шатланды. Дуслар, классташлар арасында гына: “Кирәкме бу сиңа?” — дип әйтүчеләр булды. Ул елны Арча районында татар теленнән БРИны 3 кеше бирдек. Шуларның берсе белән бер төркемдә укыдык.
Укытучыбыз көчле иде, аның 11 сыйныфка кадәр биргән белеме ярдәм итте. Тик татар теленнән имтиханга әзерләнер өчен әсбаплар бик юк иде.
Имтиханны 94 баллга тапшырдым. Татар филологиясенә укырга кердем. Соңгы курста гына “кая барырмын икән инде?” дип уйландыра башлады. Әмма бу мәсьәлә җайлы хәл ителде. Укып бетергәч үк Республика традицион мәдәниятне үстерү үзәгенә эшкә урнаштым. Бүгенге көндә татар теле юнәлеше буенча магистратурада белем алам.
“Акыллы кеше физика, информатика бирә…”
Илфат Вәлиев, Буа шәһәренең лицей интернатын тәмамлаган, 2019 елда елда татар теленнән БРИ тапшырган:
– Татар теленнән имтиханны мин апам киңәше белән бирергә булдым. Ул үзе дә “татфак”та белем ала. Татар теле белән кызыксынам: күп еллар дәвамында татар теленнән олимпиадаларга йөрдем. Республика күләмендә призлы урыннар яуладым.
Татар теленнән имтихан бирергә җыенуымны белгәч, күп кеше: “Ник татар телен сайлыйсың? Акыллы кешеләр хәзер физика, информатика бирә”, — диде. Хәтта татфакны бетергән кешеләр дә әйтте бу сүзне. Мин артык сер бирмәскә тырыштым. Татар теленең бетмәячәген төгәл беләм.
Имтиханнар алдыннан бик борчылдым. Алай борчыларга кирәкмәгән дә икән. Бер генә секунд буш вакытым булса да әзерләнергә утыра идем. Күбесенчә үзем әзерләндем. Сорауларым туса, укытучыга мөрәҗәгать иттем. Имтихан үзе бик тыныч узды. Берүзем тапшырдым. Ике тикшерүче һәм ике камера иде. Биремнәр артык катлаулы булмады. Барлыгы 98 балл тупладым. Калган фәннәргә килсәк, рус телен 94, җәмгыять белемен 70кә тапшырдым, ә инде профильле математика буенча 68 балл җыйдым. Документларымны КФУның “татфагында” калдырдым. Татар теле һәм инглиз теле укытучысы булырга ниятлим.
Зилә САБИТОВА