Сочинение тукай в наших сердцах

ЭССЕ

ТУКАЙ БЕЗНЕҢ КҮҢЕЛЛӘРДӘ – ТУКАЙ В НАШИХ СЕРДЦАХ

Выполнила ученица 2А класса средней школы №151 г.Казани

Уштанит Влада Витальевна

«На небосклоне мировой поэзии Габдулла Тукай взошёл крупной и яркой звездой, и запрокинув голову, мы сразу увидим эту звезду в созвездии А.С. Пушкина. Почему именно А.С. Пушкина? А потому, что многое роднит этих поэтов разных времён и разных языков, и мы услышим, как учащённо забьётся сердце от этого родства» — так говорил о Г. Тукае известный советский поэт Михаил Луконин.

Быть в созвездии А.С. Пушкина! Это была самая сокровенная мечта поэта. Ещё на заре творчества в 1906 году он писал:

«Моя душа близка твоей, но как различны силы!

О, если бы такой талант судьбы мне подарила!»

Может быть, именно это чувство родства помогло Г. Тукаю сделать для своего народа то, что сделал Пушкин для России. Он стал основоположником новой татарской реалистической литературы, татарского литературного языка, татарской демократической публицистики, журналистики, критики. Велика его роль и в формировании татарского языка послеоктябрьской эпохи и в особенности языка татарской современной поэзии.

Габдулла Тукай (Тукаев) прожил короткую и трагическую жизнь. Родился он 26 апреля 1886 года в деревне Кушлавуч Казанской губернии. Рано лишившись родителей, он скитался по чужим углам в деревнях Училе, Сосна, Кырлай. Пути сиротства привели его 4-летним возрасте в Казань, в дом кустаря.

В 1894 году Г. Тукай уезжает в Уральск и живет в семье дальнего родственника. Далекий степной город стал для будущего поэта своеобразным университетом. Здесь он учится в медресе, изучает языки: русский, арабский, персидский, турецкий, древнюю поэзию Востока, русскую и мировую классику. В это время и сам берется за перо.

Бурные события первой русской революции в России способствовали быстрому формированию Г. Тукая и как поэта, и как личности. В 1905 году он работает наборщиком русской газеты «Уралец», а через год – корректором, корреспондентом, фактическим редактором газет и журналов, издававшихся в Уральске на татарском языке. С вольного перевода стихотворения А. Кольцова «Что ты спишь, мужичок!» началось его активное литературное творчество. За короткое время имя Тукая становится известным далеко за пределами Уральска. Его приглашают издатели Оренбурга, Казани.

Осенью 1907 года Тукай едет в Казань – «очаг науки, искусства и просвещения», знакомится с передовой татарской интеллигенцией, с выдающимся татарским революционером, большевиком Х. Ямашевым, памяти которого он посвятил одно из лучших стихотворений. Здесь он работает экспедитором в книжном издательстве, сотрудничает в газете «Альислах» («Реформа»), сатирических журналах «Яшен» («Молния») и «Ялт-йолт» («Зарница»), живет в тесных холодных номерах казанских гостиниц.

Творчество Г. Тукая в Казани обогащается новыми темами, образами. Жизнь обездоленных, судьба женщины, труд рабочих казанских фабрик и заводов, судьба Родины – все волновало поэта. Любовью к Родине проникнуто стихотворение «Не уйдем!» (1907 год), в котором ярко выразился интернационализм поэта.

Г. Тукай – поэт разностороннего дарования. Он тонкий лирик, воспевающий радость большой земной любви, красоту природы родного языка, свободу и равенство всех людей на земле. Вместе с тем, он пестрый сатирик, выступающий против лжи и лицемерия правящего класса и духовенства. Вершиной сатирического творчества Тукая стала поэма «Сенной базар, или Новый Кисекбаш» (1908 год), в которой он разоблачал старый прогнивший мир – оплот фанатизма и невежества. Как поэт-публицист, он откликался на самые актуальные вопросы времени.

Г. Тукай – любимый поэт детворы. На его произведениях «Водяная», «Кисонька», «Сказка о козе и баране», «Неожиданно» и многих других воспитывалось не одно поколение.

Особую любовь снискала у детей поэма-сказка «Шурале», где образы Родины и народа запечатлены в ярких, запоминающихся красках. Не случайно она переведена на многие языки мира, её образы воплощены в музыке, живописи, балете, скульптуре.

Значительное место в творчестве поэта занимают переводы и переложения. Он переводил то, что было близко ему по духу: стихотворения А.С. Пушкина, М.Ю. Лермонтова, И.А. Крылова, А.В. Кольцова, Н.А. Некрасова, А.Н. Майкова, А.Н. Плещеева и других. Г. Тукай – первый пропагандист поэзии А.С. Пушкина и М.Ю. Лермонтова среди народов Востока.

Высоко ставил он звание поэта. Долг поэта – служение народу, а подвиг его – говорить правду. До конца жизни он оставался верным своему кредо, снискав в народе имя «Правдивый Тукай».

Жизнь его оборвалась рано. Умер он от чахотки 15 апреля 1913 года в расцвете таланта. О нем как о великом поэте-демократе и гуманисте писали и говорили А.М. Горький, С.А. Есенин, А.А. Фадеев и другие.

Благодарные потомки высоко чтят память Г. Тукая. Каждый год в день рождения поэта у памятника в Казани собираются любители поэзии. Здесь они читают стихи, как бы отчитываясь перед Тукаем. В этот день присуждается республиканская премия его имени.

Праздник проходит и на родине поэта – в Заказанье. Хотя дома, связанные с детством Тукая, не сохранились, но сохранилась природа, в глубинах которой когда-то зародился дух его поэзии.

Мемориальным памятником стало село Кырлай, где он прожил в доме крестьянина Сагди: здесь постигал азы грамоты, познал крестьянский труд, познакомился и на всю жизнь полюбил народные праздники, слушал сказки о проделках Шурале и Водяной. По словам самого Тукая, в Кырлае у него «раскрылись глаза на мир, откуда начал помнить себя».

В деревне и поныне живы вековые ивы, все еще доносится журчание родника и немало тропинок, которые хранят следы поэта. Одна из них ведет к музею, открытие которого состоялось 25 апреля 1979 года. Музей расположен на берегу речушки, воспетой Тукаем. Он виден издалека. К нему можно пройти и по центральной аллее, и по аллее кудрявых берез, и по аллее «Дружбы», где с каждым годом набирают силу деревца, посаженные руками тех, кто уже здесь побывал.

Рядом с музеем – памятник поэту. Кажется, что Г. Тукай, прежде чем зайти в дом, решил немножко отдохнуть. Очень уж короткая, но слишком тяжелая была его жизненная дорога.

Родная земля! Здесь все проникнуто поэзией Г. Тукая: «овин у ручья», «степи и дороги средь полей» и даже небо, воспетое им:

«Чтоб на радостную землю поглядеть издалека,

Словно лебеди застыли в синем небе облака».

Сочинение на тему:

«Г.Тукай безнең күңелләрдә»

« Г.Тукай в наших душах »

Работа
ученицы 8 класса

Басыровой
Линаре

Руководитель:
Габдрахманова Р.Р.

Инша.

Г.Тукай
безнең күңелләрдә.

Халык
мәхәббәте — синең исемең,

Халык
гомере — синең гомерең!

   Габдулла Тукай…. Бармы
икән безнең арада бу олы шагыйрь турында ишетмәгән, белмәгән кеше? Тукайның
моңлы җырларын җырламаган, тылсымлы әкиятләрен тыңламаган,  шигырьләрен
яттан белмәгән бала…? Юктыр.    

   Әгәр дә дөньяда бик аз яшәп
тә, күп эшләр эшләп киткән язучылар турында сүз бара икән, аның берсе,
 һичшиксез,  Габдулла Тукай булыр. Уйлап карасаң, кызганыч тормыш,
ятимлек михнәтләрен татыган, яшьли үлеп киткән шагыйрь язмышы бигрәк аяныч.

  Тукай… Әлеге исемне ишеткәч,
күңелдә төрле хисләр туа. Башлангыч сыйныфларда укыганда «Су анасы»н
өйрәнеп, «Туган тел» шигырен ятлап,аның тормышы белән  танышкан
идек. Аның «Исемдә калганннар» әсәрен, » Шүрәле» поэмасын
укыгач, миндә Тукай иҗатына соклану тагын да артты. Тукайның ачы язмышы
белән  таныш булмаган, аның иҗатына, тормышына сокланмаган  бала
юктыр, минемчә. Язмышның рәхимсез җилләре аны бик еш сагалап йөри. Өйдән —
өйгә, кулдан — кулга күчә Тукай. Ата — анасын  яшьли югалта, ятим кала.
«Артык кашык» булып йөрергә кала аңа. Ләкин Тукай бернинди  дә
сынауларга бирешми, үз юлыннан кире чигенми. Ул үз тормышыннан бервакытта да
зарланмый.

   Дөньядан китеп барганда
Тукайга нибары егерме җиде яшь кенә булган. Шулай яшь булуына карамастан,
шагыйрь безнең йөрәккә мәңгегә кереп калган. Бөек Тукай безгә үлмәс әсәрләр
калдырган. Ул безне акыллы, тыйнак, гадел булырга өйрәтә, табигатьне, анда
булган бар тереклекне яратырга өнди. Аның әдәплелеккә, бөеклеккә, тәүфыйклыкка
өндәгән шигырьләрен һич онытырга ярамый. Нинди генә шигырьләрен укыма, гади,
аңлаешлы, хәтердә кала.

   Әйе, Габдулла  Тукай
иҗаты — серле бакча кебек, могҗизалы ил. Ул үзенә чакырып тора. Аның әсәрләре
шулкадәр кызыклы,  мавыктыргыч, хәтта аерылып булмый,укыган саен укыйсы
килеп тора. Аның иҗаты чынлап та — мәңгелек. Тукай татар милләте, татар халкы
күңелендә  бүген  дә яши һәм яшәячәк!  Аның
иҗаты беркайчан да онытылмас, чөнки ул — бөек шагыйрь!

   Һәр татарның йөрәгендә үз
Тукае. Кемнәрдер аңа карап  гыйбрәт ала, кемнәрдер соклана, кемнәрдер
үрнәк итеп, аны бүгенге көннәрдә дә үз йөрәгендә йөртә.

Татарның
һәр соравына

                                                                        
Үз Тукае җавап бирә.

 Һәр татарның йөрәгендә

                                                                        
Үз Тукае шуңа күрә.

(Р.
Харис)

 
   Быел бөтен республикабыз, илебез халкы сөекле әдибенең 130 еллык
юбилеен билгеләп үтте. Бу барлык татар җиһанын туган телен, гадәт-йолаларын,
тиешле нәтиҗәләр чыгару өчен бик мөһим ел дияр идем мин. Чыннан да татар
әдәбияты үсешенә Габдулла Тукай кебек зур өлеш керткән башка каләм иясен табу
кыен. Габдулла Тукай татар халкын илебездә һәм дөнья күләмендә танытуда илче
хезмәтен үтәде дисәк тә, ялгыш булмастыр. Тукай дигәндә — татар халкы күздә тотыла,
татарлар дип әйтүгә — Габдулла Тукай дигән шигъри исем аңга килә. Чөнки 
Габдулла Тукай шагыйрь генә түгел, бәлки халкыбызның теле дә, моңы да, рухы да,
язмышы да. Бөек шагыйребезгә – 130 ел! Бу бик күп вакыт…

   Без-ундүрт кенә ел яшәгән, сабыйлыктан яңа чыгып килүче буын
булсак та, Тукаебызны һәр адымыбызда, хәтта киләчәгебездә дә тоябыз. Алай гына
да түгел, без Тукайны, туган телебезне киләчәк буыннарга тапшыруда
 җаваплылык дияр идем. Чөнки без — Тукаебыз иҗатын өйрәнгән, аннан тәрбия
алган татар балалары.

    Татар халкының рухын, җан җылысын чагылдырган,үзе исән чакта
ук бөеклеккә, халкы тарафыннан танылуга ирешкән Габдулла Тукай нибарысы 27 ел
яшәп калган. Җиде ел иҗат утында янып, милләтенә тугры хезмәт итеп яшәгән
шагыйрь. Сокланмаслыкмыни?! Сөекле шагыйребез тормышның бөтен  авырлыгын күтәрә
алган. Күңеле нык җәрәхәтле булса да, усаллык һәм үч шагыйрь йөрәгендә
һичкайчан урын алмаган.  Шуңа күрә милләте сөекле Тукаен һәрвакыт изге зат
итеп санаган. Бу бүген дә шулай. Без аның истәлекләрен укып, бала чагының
яктысын һәм караңгысын ачык аңлыйбыз

    Габдулла кече яшьтән халык белән бергә атлый, аның
аз-маз шатлыгын да, кайгы-хәсрәтен дә уртаклашып үсә. Ул-халык баласы. Иң авыр
чакларда нәни Тукайга туган халкы үз җылысын бирә, аны үз канаты астына ала.
   

 Мин дә татар булуым
белән, Тукай кебек бөек шагыйрь иҗатын белүем белән горурланам.

   Һәр апрель аен — Тукай аен
олы хөрмәт белән көтеп алабыз. Синең гомерең нәкъ умырзая чәчәге кебек кыска
булды. Әмма иҗат иткән әсәрләрең  — мәңгелек!

    Синең алдыңда баш
иябез, бөек Тукай!

МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН

«Отдел образования» Администрации муниципального района Краснокамский район Республики Башкортостан

                 На республиканский конкурс сочинений

«Пою мою республику», посвященный Дню

Республики Башкортостан и Году российского кино

 Тукай в наших сердцах

                                     Выполнила: Салимова Динара, ученица 11 класса

                                     Муниципального бюджетного общеобразовательного

 учреждения «Школа – интернат среднего (полного)                                                                                                                        общего образования с.Новокабаново»

                                     муниципального района Краснокамский

                                     район Республики Башкортостан

(МБОУ Школа – интернат с.Новокабаново  МР                                                                                                                                                                                                                             Краснокамский район РБ)

        Учитель: Салимова Линара Гависовна

2016 г.

   Көз мәле. Әкрен генә яфраклар коела. Без бәрәңге алабыз, ә урамда малайлар пыр тузып уйнап йөри. Бик матур итеп киенгәннәр, шат күңелле, көләч йөзле, шаян малайлар. Ирексездән Тукай искә төшә… Кызганыч тормыш кичергән, ятимлек михнәтләрен татыган, оядан-ояга күчеп җылылык эзләп йөргән бер сабый…

   Габдулла Тукай… Бармы икән безнең арада бу олы шагыйрь турында ишетмәгән, белмәгән кеше? Тукайның моңлы җырларын җырламаган, тылсымлы әкиятләрен тыңламаган,  шигырьләрен яттан белмәгән бала? Юктыр.

  Тукай үзенең иҗаты, шигырьләре белән халкыбызның хис-тойгыларын җиңел, шома, искиткеч матур бер телдә әйтеп бирә алды. Тукай – халыкның уй-кичерешләре белән яшәп, бервакытта да аңардан аерылмады. Шуңа күрә без аны халык шагыйре дип атыйбыз.

  Тукай – татарның җаны. Ул татарны эче катканчы көлдерә ала, ул татарның йөрәген өздереп-өздереп елата ала. Аның күпчелек шигырьләренең үзеннән-үзе җырлап торуларына игътибар итми мөмкин түгел. Аның “Әллүки”, “Тәфтиләү”, “Зиләйлүк”, “Туган тел” кебек җырлары шулкадәр халыклашкан. Бу моңнардан һәркем үз күңелендәге хисләргә аваздашлык таба. “Туган тел” җыры исә – татарларның гимны ул. Әдәби-музыкаль кичәләр, төрле милли бәйрәмнәр дә шушы җыр белән тәмамлана.

  Тукай – балаларның үз шагыйре, ул аларча сөйләшә, алар дөньясында яши. Шагыйрь дөньяны балалар күзе белән күрә. Ул үзе дә сабыйга әйләнә. Татар әдәбиятының алтын фондына кергән “Шурәле”, “Су анасы” кебек әсәрләре белән безне гаҗәеп әкияти булган серле дөньяга алып керә, бераз сискәндерә, юата. Бу әсәрләр бүген дә композиторларга, рәссамнарга, драматургларга, артистларга көч һәм илһам биреп тора.

   Тукайның авыр тормышта яшәве һәм фаҗигале үлеме безнең күңелләрне тетрәндерә. Ачлык, ятимлек, фәкыйрьлек, рәхимсез чир… Җәллад балтасы гомер буена аның баш очында асылынып торган. Менә шушы авыр шартларда иҗат иткән шагыйрь милләткә бай мирас калдыра. Ә бит дөньядан китеп барганда Тукайга нибары егерме җиде яшь кенә булган…

   Бөек Тукайның үлмәс әсәрләре безне акыллы, тыйнак, гадел булырга өйрәтә, табигатьне, анда булган бар тереклекне яратырга өнди. Аның әдәплелеккә, бөеклеккә, тәүфыйклыкка өндәгән шигырьләрен һич онытырга ярамый. Нинди генә шигырьләрен укыма, гади, аңлаешлы, хәтердә кала.

  Чыннан да Тукайга күңел тора-тора әйләнеп кайта. Күп кенә язучыларыбыз, галимнәребез әле дә булса аның тормыш юлын, иҗатын өйрәнүне дәвам итәләр. Сөекле шагыйребез турында күп кенә әсәрләр иҗат ителде.

   Әйе, Габдулла  Тукай иҗаты – серле бакча кебек, могҗизалы ил. Ул үзенә чакырып тора. Аның әсәрләре шулкадәр кызыклы,  мавыктыргыч, хәтта аерылып булмый, укыган саен укыйсы килеп тора. Аның иҗаты чынлап та  мәңгелек. Тукай татар милләте, татар халкы күңелендә  бүген  дә яши һәм яшәячәк!  Аның иҗаты беркайчан да онытылмас, чөнки ул – бөек шагыйрь!

  Мин – татар кызы. Минем милләтем – бөек татар милләте. Тукай кебек бөек шагыйрь иҗатын белүем белән горурланам.

  Һәр ел саен халкыбыз бөек Тукайның туган көнен билгеләп үтә. Сәхнәләрдә, мәйданнарда, мәктәпләрдә, балалар бакчаларында сөекле шагыйребез иҗатына багышлап  әдәби кичәләр уздырыла. Анда аның үлемсез әсәрләре яңгырый, әкиятләре сәхнәләштерелә.

   2013нче елда беренче тапкыр уздырылган «Тукай моңнары” конкурс-фестивалендә мин, башта районда җиңеп, аннары  республикада катнашу бәхетенә ирештем. Ел саен бу конкурка зур җаваплылык белән әзерләнәм. Ә быел исә мәктәпнең иҗади төркем укучылары, Тукай әкиятләрен заманча сәхнәләштереп, Уфада беренче урын яулады!

   Габдулла Тукай… Синең гомерең нәкъ умырзая чәчәге кебек кыска булды. Әмма иҗат иткән әсәрләрең  – мәңгелек!

   Синең алдыңда баш иябез, бөек Тукай!

МОЙ ЛЮБИМЫЙ ПИСАТЕЛЬ

«Родной язык — святой язык, отца и матери язык

Как ты прекрасен!

Целый мир в твоём богатстве я постиг!»

Я родилась и живу в прекрасной Республике Башкортостан. По национальности я- татарка. В нашей школе есть все условия для изучения родного языка. Я изучаю татарский язык и очень люблю читать сказки, особенно татарские. Мой любимый писатель — Габдулла Тукай. Жил он всего лишь 27 лет. Но он оставил нам свои замечательные стихи и сказки. Он является гордостью татарского народа, сделал много для развития татарского языка. На уроках мы читаем стихи, сказки Габдуллы Тукая. Он написал сказку «Водяная», «Шурале», «Сказка о Козе и Баране», «Гали и коза»… и стихи: «Родной язык- святой язык»…

Свои сказки Тукай создавал на основе сказаний народа. Героем многочисленных татарских сказок был — Шурале — леший. Тукай написал замечательную сказку «Шурале». Шурале — это существа, чем-то напоминающие леших, лесные духи. И вовсе не безобидные! Прямо сказать, чудовища! Только в уме смекалистому человеку они, к счастью, значительно уступают. Мы узнаём, прочитав сказку, как догадливый дровосек обманул шурале. И сделал это так, как во многих сказочных сюжетах люди умудряются перехитрить чудовищ. Как именно? А не скажу, сказку читайте!

Сказка «Водяная» учит тому, что нельзя красть вещи у людей, брать чужие вещи без спроса, необходимо возвращать найденные вещи их владельцу. Мальчик купается в речке и скоро выходит из речки, прячется за кустом и видит, что на берегу сидит страшная женщина, а в её руках – золотая расчёска. Она расчесала свои волосы и нырнула в воду, оставив расчёску на берегу. А мальчик взял расчёску и быстрее побежал домой, но вскоре водяная ,заметив пропажу, погналась за мальчиком. Вернувшись домой, мальчик рассказывает маме о находке. Водяная приходит ночью и кричит, чтоб вернули ей расческу. Мама выбрасывает ее в окно и водяная уходит. С тех пор мальчик чужого больше не трогает.

Мы с классом ходили в библиотеку в день рождения Тукая. Там поставили небольшой спектакль. На время стали героями сказок Тукая. Я играла девочку из стихотворения «Малыш и бабочка». Нам очень понравилось инсценировать сказки поэта.

Народ чтит память Тукая. Его имя живет в названиях улиц, школ и библиотек. В нашем селе тоже одна из улиц названа в его честь.

Учительница рассказала, что по сюжету поэмы создан балет «Шурале» (композитор — Фарид Яруллин). Под музыку из этого балета катались советские фигуристы Елена Волкова и Олег Васильев, чемпионы мира 1980 г. А фигурка шурале хорошо видна на памятнике Габдулле Тукаю в городе Набережные Челны.

Хотя он мало прожил в этой жизни, оставил нам много замечательных стихов и сказок, которых хочется читать и читать. И вам советую ознакомиться с произведениями великого татарского поэта!

Республиканский конкурс сочинений «Пою мою республику», посвящённый Дню Республики

Тема творческой работы : «Пою мою республику»

Сочинение: «Мой любимый писатель»

Автор: Балагутдинова Элина,

обучающаяся 4 а класса Муниципального бюджетного общеобразовательного учреждения средняя общеобразовательная школа №1 с.Верхние Татышлы муниципального района Татышлинский район Республики Башкортостан.

Учитель: Валиева Ирина Фагиловна

2016 г.

Творчество Тукая
Много разных жанров охватил Габдулла Тукай. Биография творчество его
определяет как народное и реалистическое.
Осенью 1907 г. писатель приехал в Казань, чтобы там заниматься любимым
делом. Литературные круги принимают его с легкостью, он сближается с
молодыми писателями, которые группируются вокруг издания «Аль-Ислах».
В это время все свои литературные возможности Тукай направлял на
сатирико-юмористические журналы «Ялт-юлт», «Яшен». К 1908 г. у писателя
собрался цикл интересных поэтических и публицистических очерков.
Стихотворения «Светлой памяти Хусаина» и «Татарская молодежь» наполнены
чувствами исторического оптимизма.
Габдулла Тукай. Краткая биография
За 1909-10 гг. писатель создал сто стихов, две сказки, очерк в
автобиографическом стиле «Что я помню о себе», статью о татарском
творчестве, 30 рецензий и фельетонов, опубликовал 12 книг. Много лет
Тукай собирал народные песни. В 1910 г. писатель опубликовал некоторые
собранные песни в книге «Национальные мелодии».

Тукай! Татар халкының йөзе, аңы, намусы, йөзек кашы. Бу сүзләр юкка гына әйтелмәгәндер. Чыннан да, Тукай – ул татарның Пушкины, Даниянең Андерсыны, немецларның – Гетесы. Г.Тукай шагыйрь генə түгел, бəлки халкыбызның теле дə, рухы да, язмышы да. Ул чын мəгънəсендə татар халкының үз улы. Тукай иҗаты җиһанга ямь, яктылык, яшəү көче бөркеп, күңеллəрне җылытып торучы мəңгелек кояш кебек үзенə бер илаһи көчкə ия. Әдəбият күгендə нибары җиде-сигез ел ялтырап, үз йолдызлыгын-шигъри мəктəбен булдырган остазның мирасы бай һəм күптармаклы.

Габдулла Тукай 1886 елның апрелендә дөньяга килә. Балачагы ятимлек, фәкыйрьлек ачысын татып үтсә дә, язмышында зур роль уйнаган изге күңелле кешеләр яхшылыгы, туган як табигатенең гүзәллеге аны шагыйрьлеккә әзерләгән. Инде 1905 елда Тукайның шигырьләре басыла, үзе таныла башлый.

Тукай иҗаты белән без балачактан танышып үсәбез. Аның “Балага”, “Бала белән күбәләк”, “Сабыйга”, “Кызыклы шәкерт” әсәрләрен белмәгән кеше юктыр. Әдипнең матур тасвирлы шигырьләре белән безне матурлык һәм гүзәллекне хис итәргә өйрәтә, ул безнең рухыбызны тәрбия итә. Ул үзенең шигырьләрендә кешеләрне дөрес юлдан барырга өнди, ялкаулыктан, караклыктан, куркулыктан көлә, батырлыкны, уңганлыкны мактый.

Уку-гыйлем –татар халкының наданлыгы, артталыгы өчен борчылу, бу хәлдән чыгу юллары турында уйлану әдип иҗатында әйдәгән темаларның иң әһәмиятлеләреннән санала. Ул үзе халык хисләре белән хисләнеп, үзенең күңеленнән кайнап чыккан шигырьләре белән халыкның күңелен, үзенчә әйтсәк «шүрәлечә» кытыклый. Тормышыбыздагы җитешмәгән җирләребезне күрсәтә, көлә.

Халкыбызның тормышы, яшәеше, милләтенең иминлеге өчен әрнү туган җир белән бәйләп күрсәтелә. Чөнки туган җиренә булган мәхәббәте, аңа бар булмышың белән береккәнлек кенә кешене чын кеше итә. «Шүрәле» поэмасындагы Кырлай һәм Казан арты төбәгенең мәһабәт табигате, «Пар ат»та «Иртәнге намазга бик матур, моңлы азан әйткән дәртле Казан, моңлы Казан,

нурлы Казан» шагыйрьнең берүзенең генә түгел, бөтен татар халкының илһам бирер туган җире образы булып күтәрелә.

Габдулла Тукайның тагын бер асыл сыйфаты — татар җырын, татар моңын сөюе. Татар моңын нечкә йөрәге аша кабул итүе, җыр-моңга гашыйклыгы Тукайның шигырьләрен сыгылмалы, ритмлы, моңлы итә. Моны без генә түгел, үз заманында зирәк композиторлар да күреп ала белгән. Шуңа күрә Г.Тукайның күп кенә шигырьләренә көй дә язылган. Аның «Әллүки», «Тәфтиләү», «Зиләйлүк», «Туган тел» кебек җырлары шулкадәр халыклашты ки, аларны шагыйрь иҗат иткәне сизелми дә. Аларда һәркем үз күңелендәге хисләргә аваздашлык таба. «Туган тел» җыры исә соңгы елларда аеруча еш яңгырый. Күп кенә әдәби-музыкаль кичәләр, хәтта төрле җыеннар да шушы җыр яңгыравы белән тәмамлана.

Халыкны халык иткән икенче бер бөек хәзинәгә — туган телгә мәдхия җырлый Тукай. Бу тел аның өчен әткәсе-әнкәсе теле булган өчен кадерле, үз халкының әби-бабайлар аша килгән бөтен рухи тамырлары белән тоташтырган өчен якын, үзеңнең бар эчке дөньяңны ачып бирергә ярдәм иткән өчен кыйммәт, изге теләкләреңне Ходайга ирештерә алганы өчен газиз. Егерменче гасыр башында, татар халкының алдында нинди киртәләр, хәл ителмәгән мәсьәләләр торса, Габдулла Тукай шуларның бөтенесен үзенең ялкынлы йөрәге аша уздырып, шуларга җавап эзли, халыкның игътибарын җәлеп итә. Һәр яңа буын аңардан үзе өчен иң кирәкле фикерләрне, олы ләззәт биргән асыл энҗеләрне таба.

Г. Тукай образы сәхнәдә, музыкада, сынлы сәнгатьтә дә гәүдәләндерелә. Ф. Яруллин «Шүрәле», Ә. Бакиров «Алтын тарак», Р. Гобәйдуллин «Кисекбаш» балетларын иҗат итәләр һәм бу балетлар халык күңелендә зур урын ала.

Габдулла Тукайның әсәрләре татар мультфильмнары башында тора дип тә әйтергә кирәк. Чөнки иң беренчеләрдән булып, нәкъ менә аның “Шүрәле”, “Су анасы” әкиятләре, “Эш беткәч уйнарга ярый” шигыре, “Бала белән күбәләк”е буенча беренче татарча мультфильмнар эшләнгән.

Аның әсәрләре бик күп телләргә тәрҗемә ителде, шигырь җыентыклары йөзләрчә тапкыр бастырып чыгарылды.

Тукай… Йөз меӊнәрчә кешеләр зур горурлык һәм илаһи мәхәббәт белән телгә алалар бу исемне. Халкыбызның йөзен, рухи асылын чагылдыручы мактанычлы улларының берсе Габдулла Тукай еллар үткән саен биеккәрәк күтәрелә бара. Һәр буын ел саен апрель аенда Г.Тукайның туган көнен билгеләп үтә. Татар халкы яраткан шагыйренең һәйкәле янына җыелып, аны котлый, чәчәкләр куя, шигырьләрен укый, җырларын җырлый.

Татарның бөек шагыйре Габдулла Тукай истәлеген һәм иҗади мирасын мәңгеләштерү максаты белән ЮНЕСКО халыкара оешмасы һәм Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Нургали улы Миңнеханов 2011 елны Тукай елы дип игълан иттеләр. Бу – шагыйребезгә олы хөрмәт билгесе.

Бөек шагыйребез Габдулла Тукай иҗаты чынлап та — мәңгелек. Әдип татар милләте, татар халкы күңелендә бүген дә яши һәм яшәячәк! Тукай рухы яшәгәндә, Тукай моңнары яңгыраганда татар милләте, аның теле яшәр, киләчәге якты булыр